Asbestose, de stoflong door asbest
Asbestose is littekenvorming in de long door asbestvezels die jarenlang zijn ingeademd. Het is geen kanker en het komt vooral voor bij mensen die beroepsmatig veel met asbest werkten. Hier staat wat bekend is over oorzaak, klachten, onderzoek, verloop en regelingen; heb je klachten, ga dan naar je huisarts.
Het is geen kanker en het komt vooral voor bij mensen die beroepsmatig veel met asbest werkten. Hier staat wat bekend is over oorzaak, klachten, onderzoek, verloop en regelingen; heb je klachten, ga dan naar je huisarts.
- Eén aanvraag voor onderzoek én verwijdering
- Aanvragen kost niets en verplicht je tot niets
- Uitleg over de regels voordat je een offerte tekent
Vraag vrijblijvend offertes aan
Drie korte stappen. Een omschrijving in je eigen woorden is genoeg.
Aanvragen worden dagelijks van 7.00 tot 22.00 uur bekeken
Liever iemand spreken? Bel 088 115 5644
Wat asbestose is
Asbestose is een longziekte waarbij ingeademde asbestvezels littekenweefsel veroorzaken. In het vakjargon spreekt men van een stoflong, een verzamelnaam voor longschade door stof. Asbestose is de variant die door asbest komt. Het weefsel dat littekens heeft gekregen, is stugger en werkt slechter, waardoor de long minder zuurstof aan het bloed kan afgeven.
Het Instituut Asbestslachtoffers zegt het kort: asbestose is geen kanker. De kanker die met asbest verbonden is, heet mesothelioom en is een andere ziekte.
Hoe asbestose ontstaat
Vezels die diep in de long terechtkomen, worden daar door afweercellen aangevallen. Het lichaam krijgt de vezels niet weg, en bij die voortdurende strijd komen stoffen vrij die littekenweefsel doen groeien. Dat gebeurt langzaam en alleen als er veel vezels worden ingeademd, jarenlang.
De GGD-richtlijn van het RIVM noemt als maat meer dan tien vezeljaren: de concentratie in de lucht, vermenigvuldigd met het aantal jaren dat iemand eraan blootstond. In gewone woorden gaat het om langdurig werken in asbeststof. Daardoor komt de ziekte vooral voor bij mensen die in het verleden beroepsmatig met asbest werkten, zoals bouwvakkers, metaalbewerkers en installateurs. Roken vergroot de schade aan de longen nog verder.
Een gewone klus verandert dit beeld niet. Wie eenmalig een asbesthoudende plaat of vloer heeft verwijderd, is niet in de buurt van de blootstelling waarbij asbestose ontstaat. Meer over wat korte blootstelling wel en niet betekent, staat in het artikel over de gezondheidsrisico's van asbest.
Klachten
In het begin geeft asbestose vaak geen klachten. Het littekenweefsel is er wel, maar de long compenseert dat. Pas als er meer weefsel is aangetast, merk je dat. De belangrijkste klacht is benauwdheid, eerst bij inspanning zoals traplopen, later ook in rust. Daarnaast komt een droge hoest voor. Benauwdheid kost veel energie en leidt vaak tot vermoeidheid. Als de ziekte vordert, kan ze het slapen, eten en dagelijks functioneren bemoeilijken.
Dit zijn klachten die bij veel longaandoeningen horen. Aan benauwdheid alleen kun je dus niet zien of het om asbestose gaat. Dat hoeft ook geen reden tot schrik te zijn: de meeste mensen met zulke klachten hebben iets anders. Het instituut waarschuwt zelfs dat veel eerdere aanvragers een andere longziekte bleken te hebben.
Hoe de diagnose wordt gesteld
Het begint bij de huisarts, die doorverwijst naar een longarts. De arts vraagt naar je klachten en naar je werkverleden, luistert naar de longen en laat een longfunctieonderzoek doen. Met een röntgenfoto of CT-scan wordt gekeken naar littekens in het longweefsel. Die onderzoeken lijken op die bij andere vormen van longfibrose, waarbij de long door littekens stugger wordt.
Je beroepsverleden is een onmisbaar onderdeel van het onderzoek, want de arts moet weten of er sprake was van langdurige blootstelling. Voor een tegemoetkoming bevestigt bovendien de expertgroep van de NVALT de diagnose.
Verloop en behandeling
Asbestose is niet te genezen. Het littekenweefsel neemt toe over jaren, soms tientallen jaren, en dat gaat bij iedereen op een eigen tempo. Bij sommige mensen blijft de ziekte lang stabiel, bij anderen worden de longen steeds slechter, tot het bloed uiteindelijk te weinig zuurstof opneemt. Hoe snel dat gaat, kan niemand vooraf precies zeggen; ook voor de longarts is het verloop per persoon verschillend.
De behandeling richt zich op de klachten en lijkt op die bij COPD of andere longfibrose: medicijnen, fysiotherapie en op een later moment extra zuurstof. Het is belangrijk dat de blootstelling stopt, en wie rookt krijgt het advies te stoppen. Wat in jouw geval past, bespreek je met de longarts.
Het verschil met mesothelioom
Beide ziektes hangen aan asbest, maar ze zijn niet hetzelfde.
| Asbestose | Mesothelioom | |
|---|---|---|
| Wat het is | Littekens in het longweefsel | Kanker van het long- of buikvlies |
| Blootstelling | Langdurig en zwaar | Ook lagere blootstelling kan een rol spelen; de kans neemt toe met de hoeveelheid |
| Tijd tot de ziekte | Meestal meer dan 10 jaar | Gemiddeld ongeveer 40 jaar, spreiding 10 tot 60 jaar |
| Onderzoek | Vragen, longfunctie, röntgenfoto of CT-scan | Weefselonderzoek, bevestigd door een expertpanel |
| Verloop | Langzaam, niet te genezen | Kan snel verlopen |
| Roken | Vergroot de schade aan de longen | Geen verband met roken |
Regelingen en hulp bij asbestose
Mensen die door asbest asbestose hebben gekregen, kunnen een financiële tegemoetkoming aanvragen via het Instituut Asbestslachtoffers. De Sociale Verzekeringsbank beslist, het instituut onderzoekt hoe iemand met asbest in aanraking is gekomen en adviseert. De hulp van het instituut is gratis.
De TAS-regeling is voor werknemers en hun huisgenoten. De TNS-regeling is voor wie buiten loondienst langdurig en intensief met asbest werkte, bijvoorbeeld als zelfstandige. Blootstelling in een privésituatie of via het milieu geeft bij asbestose geen recht op de TNS. Daarnaast gelden voorwaarden als: je meldt je aan terwijl je leeft, je hebt ten minste tien jaar in Nederland gewoond en je hebt voor dezelfde ziekte nog geen betaling van het volle bedrag gehad. De tegemoetkoming is een voorschot op schadevergoeding en kan worden verrekend met een bedrag van een aansprakelijke werkgever.
Daarnaast kunnen oud-werknemers hun werkgever aansprakelijk stellen. Het instituut kan daarbij bemiddelen. Vraag je longarts of de diagnose past bij de regeling en meld je daarna aan; zo voorkom je dat een aanvraag strandt op een andere longziekte.
Asbestose en je eigen huis
De ziekte hoort bij een tijd waarin asbest zonder bescherming werd verwerkt. Sindsdien is het gebruik van asbest verboden en gelden voor het werken ermee strenge regels; hoe dat zit, lees je bij het asbestverbod. Zit er asbest in je eigen woning, dan is het zaak het heel te laten of door een gecertificeerd bedrijf te laten verwijderen. Asbestose speelt bij een klus in huis dus niet, maar voorzichtigheid blijft nodig: asbest is kankerverwekkend en de vezels zijn onzichtbaar.
Van melding tot vrijgave
- Je beschrijft de situatie
Wat er ligt, waar het zit en wat je van plan bent.
- Onderzoek als dat nodig is
Een inventariseerder neemt monsters en schrijft het rapport.
- Melding en sanering
Het saneringsbedrijf meldt het werk en voert het uit op de gemelde datum.
- Afvoer en vrijgave
Het asbest gaat verpakt weg en een laboratorium controleert of alles weg is.
Het kost niets en je zit nergens aan vast.
Andere asbestklussen
AsbestinventarisatieOnderzoek of en waar asbest zit, met rapportAanvragen
Asbestdak of golfplaten verwijderenSchuur, garage, stal of loodsAanvragen
Asbest uit gevel of schoorsteenGevelplaten, boeidelen, rookkanaalAanvragen
Asbest bij sloop of verbouwingOnderzoek en verwijdering vóór de bouw begintAanvragen
Lees ook
- Asbest en gezondheidHoe schadelijk is asbest? Lees hoe vezels schade doen, welke ziektes ze veroorzaken, wat eenmalige blootstelling betekent en waar je hulp vindt.
- Soorten asbestWelke soorten asbest zijn er? Lees het verschil tussen wit, bruin en blauw asbest, hechtgebonden en niet-hechtgebonden, en wat dat voor de klasse betekent.
- Geschiedenis van asbestHoe asbest in Nederland een wondermiddel werd en later een verbod kreeg: de asbestcementindustrie, de gevolgen in Goor en Harderwijk en de nasleep.
- AsbestverbodAsbest is sinds begin jaren negentig verboden, maar wat er zit mag blijven. Lees wat het verbod regelt, wat er met het dakenverbod gebeurde en wat eraan komt.
Veelgestelde vragen
Is asbestose hetzelfde als mesothelioom?
Nee. Asbestose is littekenvorming in het longweefsel en geen kanker. Mesothelioom is kanker van het long- of buikvlies. De twee hebben dezelfde oorzaak, ingeademde asbestvezels, maar verschillen in verloop, onderzoek en behandeling. Ook de regelingen voor een tegemoetkoming hebben eigen voorwaarden. Het Instituut Asbestslachtoffers behandelt beide ziektes.
Kun je asbestose krijgen van één keer asbest inademen?
Dat is niet de verwachting. Volgens de GGD-richtlijn van het RIVM ontstaat asbestose alleen na langdurige, zware blootstelling. Een klusser die eenmalig een plaat heeft gebroken of weggehaald, loopt dat risico praktisch niet. Zorgen blijven toch mogelijk; bel dan de GGD in je regio of overleg met je huisarts.
Is asbestose te genezen?
Nee, het littekenweefsel in de long herstelt niet. Wel is er behandeling gericht op de klachten, vergelijkbaar met die bij andere longziektes: medicijnen, fysiotherapie en op een later moment extra zuurstof. Wie rookt, krijgt het advies te stoppen. Het verloop verschilt per persoon, en je longarts kan inschatten wat in jouw situatie te verwachten is.
Hoe stelt een arts asbestose vast?
De arts begint met vragen over je klachten en je werkverleden en onderzoekt je longen. Een longfunctieonderzoek laat zien hoe goed de longen werken, en beeldvorming zoals een röntgenfoto of CT-scan toont de littekenvorming. Voor een regeling bevestigt de expertgroep van de longartsenvereniging NVALT de diagnose.
Krijg ik een tegemoetkoming bij asbestose?
Mogelijk wel. Werknemers en hun huisgenoten kunnen terecht bij de TAS-regeling, mensen die buiten loondienst langdurig en intensief met asbest werkten bij de TNS-regeling. Je meldt je aan bij het Instituut Asbestslachtoffers terwijl je nog leeft. De Sociale Verzekeringsbank beslist. Controleer de actuele voorwaarden bij het instituut zelf.
Wanneer moet ik met klachten naar de huisarts?
Ga naar je huisarts als je benauwdheid of een droge hoest houdt, vooral als je eerder veel met asbest in aanraking bent geweest. Veel van deze klachten hebben een andere oorzaak, zoals stof of rook, en dat kan een arts uitzoeken. Wacht niet af tot het erger wordt, want een duidelijke diagnose geeft ook zicht op behandeling.
Asbest in jouw plaats
Kies je plaats voor lokale informatie: hoeveel woningen er zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, waar je asbest kwijt kunt en welke gecertificeerde bedrijven in de buurt zitten.
Veel bekeken: Aalsmeer, Aalten, Alblasserdam, Alkmaar, Almelo, Almere, Alphen aan den Rijn, Amersfoort, Amstelveen, Amsterdam, Apeldoorn, Appingedam, Arnhem, Assen, Assendelft, Asten, Baarn, Badhoevedorp, Balk, Barendrecht, Barneveld, Beek, Beilen, Bemmel, Bennekom, Bergeijk, Bergen, Bergen op Zoom, Bergschenhoek, Berkel en Rodenrijs, Berkel-Enschot, Best, Beuningen, Beverwijk, Bilthoven, Bleiswijk, Bodegraven, Borne, Boskoop, Bovenkarspel, Boxmeer, Boxtel, Breda, Breukelen, Brielle, Brunssum, Bunschoten-Spakenburg, Burgum, Bussum, Capelle aan den IJssel, Castricum, Coevorden, Cuijk, Culemborg, Dalfsen, De Bilt, De Lier, De Meern, Dedemsvaart, Delft, Delfzijl, 's-Hertogenbosch, Den Burg, Den Haag, Den Helder, Deurne, Deventer, Didam, Diemen, Dieren, Doesburg, Doetinchem, Dokkum, Dongen, Doorn, Dordrecht, Drachten, Driebergen-Rijsenburg, Dronten, Drunen, Druten, Duiven, Echt, Ede, Eerbeek, Eersel, Eibergen, Eindhoven, Elburg, Elst, Emmeloord, Emmen, Enkhuizen, Enschede, Epe, Ermelo, Etten-Leur, Franeker, Geldermalsen, Geldrop, Geleen, Gemert, Genemuiden, Goes, Goirle, Goor, Gorinchem, Gouda, Grave, Groenlo, Groesbeek, Groningen, Haaksbergen, Haarlem, Halsteren, Hardenberg, Harderwijk, Hardinxveld-Giessendam, Haren, Harlingen, Hattem, Heemskerk, Heemstede, Heerde, Heerenveen, Heerhugowaard, Heerlen, Heesch, Heiloo, Hellevoetsluis, Helmond, Hendrik-Ido-Ambacht, Hengelo, Hillegom, Hilversum, Hoensbroek, Hoofddorp, Hoogeveen, Hoogezand, Hoogland, Hoorn, Horst, Houten, Huissen, Huizen, Hulst, IJmuiden, IJsselmuiden, IJsselstein, Jirnsum, Joure, Kaatsheuvel, Kampen, Katwijk, Kerkrade, Klazienaveen, Koog aan de Zaan, Krimpen aan den IJssel, Krommenie, Landgraaf, Laren, Leek, Leerdam, Leeuwarden, Leiden, Leiderdorp, Leidschendam, Lelystad, Lemmer, Leusden, Lichtenvoorde, Lisse, Lochem, Losser, Lunteren, Maarssen, Maassluis, Maastricht, Made, Malden, Meppel, Middelburg, Middelharnis, Middenmeer, Mijdrecht, Moerkapelle, Monster, Naaldwijk, Naarden, Neede, Nieuw-Vennep, Nieuwegein, Nieuwerkerk aan den IJssel, Nijkerk, Nijmegen, Nijverdal, Noord-Scharwoude, Noordwijk, Noordwijkerhout, Nootdorp, Nuenen, Nunspeet, Oegstgeest, Oirschot, Oisterwijk, Oldenzaal, Ommen, Oost-Souburg, Oostburg, Oosterbeek, Oosterhout, Oosterwolde, Oss, Oud-Beijerland, Oudenbosch, Papendrecht, Pijnacker, Prinsenbeek, Purmerend, Putten, Raalte, Raamsdonksveer, Reuver, Rhenen, Rhoon, Ridderkerk, Rijen, Rijnsburg, Rijssen, Rijswijk, Roden, Roermond, Roosendaal, Rosmalen, Rotterdam, Rozenburg, Sassenheim, Schagen, Schiedam, Schijndel, Schoonhoven, Sint Annaparochie, Sint-Michielsgestel, Sint-Oedenrode, Sittard, Sliedrecht, Sneek, Soest, Someren, Spijkenisse, Sprang-Capelle, Stadskanaal, Staphorst, Steenbergen, Steenwijk, Stein, Tegelen, Terborg, Terneuzen, Tholen, Tiel, Tilburg, Twello, Uddel, Uden, Uitgeest, Uithoorn, Ulft, Urk, Utrecht, Vaassen, Valkenburg, Valkenswaard, Veendam, Veenendaal, Veenwouden, Veghel, Veldhoven, Velp, Velserbroek, Venlo, Venray, Vianen, Vlaardingen, Vleuten, Vlijmen, Vlissingen, Volendam, Voorburg, Voorhout, Voorschoten, Voorst, Vriezenveen, Vught, Waalre, Waalwijk, Waddinxveen, Wageningen, Warffum, Wassenaar, Wateringen, Weert, Weesp, Werkendam, West-Terschelling, Westervoort, Wezep, Wierden, Wijchen, Wijk bij Duurstede, Winschoten, Winterswijk, Woerden, Wolvega, Wormer, Wormerveer, Woudenberg, Zaandam, Zaltbommel, Zandvoort, Zeewolde, Zeist, Zetten, Zevenaar, Zevenbergen, Zevenhuizen, Zierikzee, Zoetermeer, Zuidhorn, Zuidlaren, Zutphen, Zwijndrecht, Zwolle
Twijfel je of het asbest is?
Laat het materiaal liggen zoals het ligt en beschrijf wat je ziet. Een specialist vertelt je of een monster of inventarisatie nodig is, en wat het weghalen kost.