Asbest verwijderen in Geldermalsen

Een dorp met veel daken in een paar buurten

In Geldermalsen liggen ruim 840 daken waarop asbest kan zitten, bij elkaar ruim 55.000 vierkante meter. Ongeveer 730 zijn van een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen zijn dat er ruim 175, en in de vergelijking met 333 plaatsen valt het dorp daarmee in de categorie veel. Ruim driekwart van de woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden.

Dat verklaart zich uit de geschiedenis. De oude kern is een langgerekte nederzetting op een oeverwal aan de Linge. Na de komst van het station ontstonden in oostelijke en westelijke richting wijken met een eigen karakter. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er vooral in zuidoostelijke richting nieuwe woon- en werkgebieden bij, en die vormen nu het zwaartepunt voor asbest.

Zuid: de wijk uit de jaren zeventig

Zuid is de wijk met de meeste verdachte daken: 276 bij ruim 1.300 woningen. Bijna zeven op de tien woningen komt uit de jaren zestig en zeventig, de jaren waarin asbestcement het meest werd verwerkt, en ruim acht op de tien is van voor het verbod. Tussenwoningen komen het meest voor, ruim zes op de tien is koop en bijna vier op de tien huur.

Bij tussenwoningen hoort vaak een berging of schuur aan de achterkant, met een dak van golfplaten. Zulke bergingen liggen in rijen naast elkaar en zijn dus goed samen te nemen. Ook in het huis zelf kan asbestcement zitten: vensterbanken, platen onder de dakrand, rookkanalen en harde vinyltegels onder een latere vloer. Bij een verbouwing van keuken, badkamer of zolder is de eerste vraag of een inventarisatie nodig is.

Het centrum en Het Rot

In het centrum liggen 192 verdachte daken bij ruim 770 woningen, en bijna zes op de tien woningen is huur. De grootste groep panden komt uit het eerste deel van de twintigste eeuw tot ongeveer de jaren veertig. Verdachte daken zijn er veel, maar weinig woningen komen uit de jaren zestig en zeventig. De daken horen dus ook bij oudere bijgebouwen, aanbouwen en bedrijfspanden. In een huurwoning is de verhuurder verantwoordelijk. Meld wat je ziet en blijf er zelf af.

Oost, het oude Het Rot, ontwikkelde zich in de periode tussen het midden van de negentiende eeuw en de jaren veertig tot een landelijke nederzetting, met een afwisselend beeld langs bestaande wegen. De grootste groep panden komt uit de jaren tachtig. Er liggen 190 verdachte daken bij ruim 800 woningen en bijna alles is van voor het verbod. Uit de jaren tachtig kun je asbestcement nog verwachten in golfplaten, gevelbeplating en dakbeschot, maar minder dan in de jaren daarvoor.

Tuindorp, villa's en de weg naar het station

Het Tuindorp is sociale woningbouw uit het begin van de vorige eeuw, in de stijl van de Amsterdamse School. De woningen zijn als één geheel opgetrokken, rond een pleintje waar drie straten op uitkomen. Als de woningen door dezelfde corporatie of dezelfde eigenaren worden beheerd, loont het om een sanering gezamenlijk aan te pakken.

Tussen de wereldoorlogen werd het gat tussen dorp en station opgevuld met villa's en ruime woningen, aan de Koppelsedijk en de Genteldijk. West is het voorname deel, waar na de stationsbouw een woongebied voor welgestelden ontstond met een ruime verkaveling. Ruim acht op de tien woningen is daar koop en vrijstaande woningen komen het meest voor. West heeft 23 verdachte daken, weinig voor het aantal woningen. Een villa uit die tijd heeft zelden asbest in de oorspronkelijke bouw, maar een latere garage, schuur of aanbouw wel eens.

Het buitengebied rond het dorp

Bijna de helft van de woonplaats is landbouwgrond. In de verspreide huizen aan de oostzijde liggen 90 verdachte daken bij ruim 270 woningen, aan de zuidzijde 27 bij 60. Het gaat om erven met schuren, stallen en bijgebouwen, en de aantallen liggen ver boven het aantal woningen.

Een agrarisch bedrijfsgebouw valt buiten de ruimte voor particulieren, zelfs als het dak klein is. Dan volgt eerst een inventarisatie en daarna de sanering door een gecertificeerd bedrijf. Bij een erf met meerdere gebouwen is het slim om alles in één keer te laten beoordelen. Een saneerder die toch al op locatie is, rekent de vaste kosten voor melding en werkplek dan maar één keer.

Schuren en bergingen achter de woning

Naast de daken met een adres staan er ruim 2.100 bijgebouwen van vóór het verbod zonder eigen adres en bijna 140 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Bij een verbouwing blijven juist die schuurtjes en overkappingen vaak buiten beeld, terwijl er golfplaten op liggen.

Zelf verwijderen kan onder drie voorwaarden: je bent eigenaar, het gaat om niet meer dan 35 m² hechtgebonden asbest en de platen zijn geschroefd en onbeschadigd. Dan meld je de sloop minstens een week vooraf in het Omgevingsloket, de start twee dagen vooraf, en het einde de eerste werkdag daarna. Een ander laten betalen om te helpen mag niet. Bij verweerde, gebroken of vastgelijmde platen mag alleen een gecertificeerd bedrijf het werk doen. Twijfel je? Een monster brengt duidelijkheid, want platen van na het verbod zijn er van buiten niet van te onderscheiden.

Wie een schuur sloopt en vervangt, krijgt ook met regenwater te maken. Volgens de gemeentelijke regels moet bij nieuwbouw en bij sloop en herbouw het hemelwater op eigen terrein worden geborgen. Houd daar in de planning rekening mee.

Bedrijfspanden en oude fabrieksterreinen

Geldermalsen kreeg een centrumfunctie door de komst van een fruitveiling bij het station, en er kwamen ook een meubelfabriek en een bedrijf voor elektrische apparaten. In het westen aan de Linge liggen de oudere fabrieksterreinen. Er staan nu bijna 300 utiliteitspanden van vóór het verbod: 113 bedrijfshallen en werkplaatsen, 61 kantoorpanden, negen sportgebouwen, acht zorggebouwen en zes scholen.

De regeling voor particulieren is hier niet van toepassing. Wie zo'n pand wil slopen of ingrijpend verbouwen, heeft in de regel een inventarisatie nodig, en de sanering zelf is voorbehouden aan een gecertificeerd bedrijf. Wordt een oud fabrieksterrein of bedrijfspand nu als werkplaats gebruikt, dan wil de volgende huurder of koper meestal weten wat er in het gebouw zit.

Monumenten en de oude kern

De oude kern heeft een tweeschepige gotische kerk uit de vijftiende eeuw met een romaanse toren, en er staan twee molens: De Watermolen en De Bouwing. In het dorp staan twaalf rijksmonumenten, en voor gemeentelijke monumenten bestaat een eigen subsidieverordening. Die gaat over het gebouw, niet over asbest. Werk aan een monument bespreek je vooraf met de gemeente, zeker als het dak na de sanering anders wordt gedekt.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Gelderland kreeg de afgelopen vijf jaar ongeveer vijfentwintig keer te maken met code oranje of rood. Het windstootrecord in de regio ligt op ruim 130 kilometer per uur. Een gebroken dak laat je liggen. Kinderen en huisdieren gaan eruit, de stukken worden nat gemaakt en de verzekeraar hoort het. Een gecertificeerd bedrijf haalt alles weg.

Op bijna de helft van de woningen liggen zonnepanelen. Een dak met asbestplaten komt pas in aanmerking nadat het is gesaneerd, omdat de bevestiging boorgaten in de platen vergt. Ga je de zolder isoleren, laat dan eerst het dakbeschot controleren. Welke isolatieregelingen op dit moment gelden, vraag je na bij het energieloket. Zulke regelingen draaien om energie en betalen geen asbestverwijdering.

Toezicht en container

Omgevingsdienst Rivierenland ziet toe op het verwijderen van asbest. Zie je platen breken of asbest bij het huisvuil belanden, dan meld je dat bij de gemeente of de omgevingsdienst. Een container of steiger op straat? Vraag de gemeente of een melding of vergunning nodig is, zeker als de plek in het betaalde parkeergebied ligt.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vijf bij vier en een half meter

Een schuur van vijf bij ongeveer vier en een half meter heeft een dak van 22 m². Zonder rapport kosten onderzoek en verwijdering volgens de richtprijzen € 2.300 of meer, en bij de bovenkant kom je op € 3.000. Met 22 m² zit je onder de grens van 35 m² voor zelf verwijderen. Zet jouw maten in de rekentool voor een eerste indruk.