Asbest verwijderen in Doorn

Een dorp met veel bijgebouwen

In Doorn liggen 235 asbestverdachte daken, samen goed voor ruim 32.000 m². Van die 235 liggen er 149 op een schuur of garage bij een woning. Vergeleken met andere grote plaatsen scoort het dorp gemiddeld, per duizend woningen ligt het aantal dus niet hoger of lager dan elders.

Het dorp telt bijna tweeduizend vierhonderd bijgebouwen zonder eigen adres die zijn gebouwd voordat asbest werd verboden. Per duizend woningen zijn dat er bijna vijfhonderd. Daar komen drieënzestig garageboxen en bergingen met een eigen adres bij. Voor wie een huis met tuin heeft, is een schuur, een tuinhuis of een garage met golfplaten dus geen vreemde verschijning.

Bouwperiode: de hoogtijdagen

De meest voorkomende bouwperiode van vóór het verbod loopt van het midden van de jaren zestig tot het midden van de jaren zeventig. In die jaren werd asbest het meest in de bouw gebruikt. Het kwam veel voor in gevelbeplating en dakbeschot, vensterbanken en dorpels, galerijschotten van flats, brandwerende platen in garages en rond de cv-ketel, vinylzeil in keukens en op trappen, harde vinyltegels en golfplaten op bergingen en schuren.

Ruim vier op de tien woningen komt uit de jaren zestig en zeventig. Een verbouwing van keuken, badkamer of zolder in zo'n huis begint dus vaak met de vraag of er een inventarisatie nodig is. Ruim acht op de tien huizen is van vóór het verbod, en ruim de helft heeft een spouwmuur zonder isolatie.

Waar de verdachte daken liggen

Het hoogste aantal staat in Centrum: 59 verdachte daken op ruim vijftienhonderd woningen, vooral twee-onder-een-kapwoningen uit de jaren vijftig en zestig. Daarna volgt Moersbergen-Tuilland met 47 verdachte daken bij 98 woningen. Moersbergen is een landgoed met een kasteel, en vrijstaande woningen komen er het meest voor. Hydepark-Moleneind telt 25 verdachte daken bij 158 woningen.

Noordwest telt 30 verdachte daken bij bijna negenhonderdveertig woningen, Zuid 21 bij 680 en Zuidoost maar 4 bij bijna negenhonderd, terwijl daar bijna alle woningen van vóór het verbod zijn. Het aantal verdachte daken volgt dus niet vanzelf het bouwjaar van de wijk; het verschilt per buurt en per bijgebouw.

Boswijk is van een andere orde. Daar liggen 42 verdachte daken op 585 woningen, ruim driekwart uit de jaren zestig en zeventig. Appartementen komen er het meest voor, en zes op de tien woningen zijn huur. In zulke gebouwen zijn dak, gevel en galerij van de eigenaar van het complex, en het is niet aan de bewoner om te beslissen over onderzoek of verwijdering.

Landgoederen, villa's en monumenten

Doorn heeft een lange traditie van buitenplaatsen. In het dorp staan 86 rijksmonumenten en 137 gemeentelijke monumenten, onder meer Huis Doorn, kasteel Moersbergen en de Maartenskerk. De villabouw bleef kleinschalig, met concentraties aan de Karapweg, de Kortenburgerlaan, in het Sitiopark en in het Vossenbos.

Asbest komt in zulke oude panden zelden uit de eerste bouw. Het gaat vooral om latere toevoegingen: een aanbouw, een schuur, een garage, een kachelpijp of een nieuwe vloer. Wie bij een monument een bijgebouw met golfplaten heeft, laat de sanering volgens de gewone regels uitvoeren en stemt het uiterlijk van een nieuw dak af met de gemeente.

Sanatoria, kazerne en andere grote panden

In het begin van de vorige eeuw werden in Doorn verschillende tuberculosesanatoria gesticht, die na de oorlog door antibiotica vrijwel overbodig werden. Daarnaast zit het Korps Mariniers al lang in een kazerne in het dorp. Het zijn voorbeelden van grote gebouwen met een eigen geschiedenis.

In totaal staan er 631 utiliteitspanden uit de periode vóór het verbod. Daaronder vallen 65 kantoren, 28 bedrijfshallen en werkplaatsen, tien scholen, negen zorggebouwen en acht sportgebouwen. Voor zulke panden geldt de regeling voor particulieren niet. Bij sloop of verbouwing is in de regel een inventarisatie van het hele gebouw verplicht, en een gecertificeerd bedrijf voert de sanering uit. Zie ook asbestinventarisatie.

Arbeiderswijkjes en wat de brand in de oorlog betekent

Naast de villa's kent het dorp arbeiderswijkjes, zoals het Rode Dorp bij de molen en het blauwe dorp bij de Leeuwenburgerlaan. Aan de Oude Utrechtsestraatweg bouwde een woningbouwvereniging in de buurt Palmstad twintig woningen. In de oorlog brandden twaalf daarvan af, en na de oorlog kwamen er nieuwe huizen voor in de plaats.

Dat laatste is belangrijk voor wie hier een huis heeft of koopt. Een woning in een oude straat kan dus uit de jaren daarna stammen, en daarmee uit de periode waarin asbest veel werd gebruikt. Zoek van elk huis het bouwjaar apart op, ook als de straat er oud uitziet. Het uiterlijk van een straat zegt weinig over het materiaal van het dak van de schuur erachter.

Na de oorlog: een nieuw dorp

De oude dorpskern rond het Dorpsplein is na de oorlog verdwenen door wegverbreding en nieuwbouw. In het westen is een deel van de buitenplaats Der Hirtler bebouwd, in het oosten een deel van de buitenplaats Schoonoord. Zuidoost is van de jaren zeventig, met tussenwoningen en ruim zes op de tien huur. Noordwest en Zuid zijn jaren vijftig en zestig, met veel appartementen.

Bergingen en schuurtjes zijn meestal kleine daken, die vaak binnen de grens van 35 m² vallen. Zijn de platen heel en geschroefd, dan mag een particulier ze zelf weghalen. Voor gebroken of verweerd materiaal is een gecertificeerd bedrijf nodig. Hoort het dak bij een huurwoning of een appartementencomplex, dan beslist de verhuurder of de vereniging van eigenaren, en niet de bewoner.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Binnen vijf jaar viel de provincie Utrecht zestien keer onder code oranje of rood. Bij harde wind breken verweerde golfplaten sneller. Raak gebroken stukken niet aan, houd kinderen en dieren op afstand en meld de schade bij je verzekeraar.

Meer dan vier op de tien woningen heeft panelen op het dak. Heb je asbest op het dak, dan komt de sanering voor de panelen. Voor het isoleren van een woning loopt er een isolatieactie van de gemeente via het Duurzaam Bouwloket, maar die gaat over energie en niet over asbest. Bij isolatie van een zolder of schuin dak hoort een controle van het dakbeschot.

Toezicht, milieustraat en container

Toezicht op asbestverwijdering is een taak van de Omgevingsdienst Regio Utrecht. Zie je dat platen worden gebroken of dat asbest in het huisvuil verdwijnt, dan kun je dat melden bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Bij de milieustraat betaal je per vierkante meter. Je levert hooguit twintig platen in, ongeveer 35 m², verpakt in een dubbele laag plastic. De asbestmelding regel je zelf. Of voor een container of steiger op de weg een ontheffing nodig is, hangt af van hoe lang hij staat en waar. Vraag het na bij de gemeente. Een saneringsbedrijf voert het asbest zelf af en neemt dat mee in de offerte.

Een oud huis of landgoedwoning kopen

Een huis kopen in een dorp met zoveel oude huizen en bijgebouwen vraagt om een blik op het hele perceel. Kijk bij de bezichtiging niet alleen naar het woonhuis, maar ook naar de schuur, de garage, de kelder en de zolder. Vraag de verkoper of er een inventarisatierapport is, of neem een onderzoeksvoorbehoud op. Zo weet je vooraf of een dak met platen straks deel uitmaakt van je verbouwbudget.

Bij grotere erven, zoals die rond de landgoederen, is het zinvol om alle bijgebouwen in één keer te laten bekijken. Een saneerder kan dan de hele klus op één plek begroten, in plaats van per gebouw.

Rekenvoorbeeld: een groot bijgebouw

Een bijgebouw van vier bij acht meter heeft een dak van 32 m². Reken zonder rapport op € 2.500 tot € 3.300 voor onderzoek en verwijdering samen. Met 32 m² zit je dicht bij de grens van 35 m², waarboven een particulier het werk niet zelf mag doen. Rekenen met je eigen maten kan in de rekentool.