Asbest verwijderen in Alphen aan den Rijn

Wat de bouwperioden zeggen over asbest in huis

Ongeveer zeven op de tien woningen in de stad, meer dan 24.000, is opgeleverd voordat asbest werd verboden. Ruim drie op de tien komen uit de periode tussen de wederopbouw en halverwege de jaren zeventig, en ongeveer zeven procent is van voor de oorlog. De periode waarin asbest het vaakst werd verwerkt, de jaren zestig tot en met de jaren zeventig, beslaat ruim een derde van alle huizen.

De grootste groep woningen komt uit de jaren tussen halverwege de jaren zeventig en het verbod. Asbest werd toen nog toegepast, maar minder dan daarvoor. Het zit dan vooral in asbestcement: golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen. Op de vloer kan het gaan om harde vinyltegels, die tot halverwege de jaren tachtig asbest bevatten. Een huis uit die periode is dus niet vanzelf schoon, ook al lijkt het jong.

Aan de buitenkant zie je niet wat erin zit. Asbestcement lijkt sterk op het vezelcement dat later is gemaakt. Alleen een laboratorium kan met een monster vaststellen wat het is. Wie een klus plant, laat dat liever vooraf doen dan halverwege het werk.

Schuren en garageboxen: waar de meeste daken liggen

Er liggen ongeveer 1.180 daken in de stad waar asbest op kan zitten, samen goed voor ruim 87.000 m². Ruim duizend daarvan zijn van schuren en garages bij een woning. Het zijn dus zelden de woonhuizen zelf, maar de bijgebouwen achter in de tuin of aan de achterpaden. Daar komt bij dat er bijna 9.650 bijgebouwen van voor het verbod zijn die geen eigen adres hebben, en ruim 1.000 garageboxen en bergingen met een eigen adres. In vergelijking met honderden andere plaatsen zit de stad onder het gemiddelde, maar het blijft om veel daken gaan.

Een bijgebouw lijkt klein, en toch loopt het niet altijd binnen de grens voor zelf werken. Als particulier haal je hooguit 35 m² hechtgebonden asbest zelf weg, en alleen als de platen geschroefd en heel zijn. Het gaat om het totale oppervlak: een deel zelf doen en de rest door een bedrijf laten doen, mag niet. Bij verweerde, gebroken of vastgelijmde platen begin je niet zelf, maar schakel je een gecertificeerd bedrijf in.

Bij een rij garageboxen heeft één plaat vaak meerdere eigenaren boven zich. De platen overlappen en rusten op dezelfde balken, zodat het losschroeven van één dak het dak van de buurman kan raken. Zoek uit wie het dak beheert en of een vereniging of verhuurder het voor de hele rij kan regelen.

De buurten met de meeste verdachte daken

De meeste asbestverdachte daken liggen in Evenaar-Oost: 99 bij ruim 880 woningen. In de Ambachtenbuurt-West en de Ambachtenbuurt-Oost zijn het er elk 91. In Ambachtenbuurt-West is de hele woningvoorraad van voor het verbod, en ongeveer zes op de tien woningen is er huur. Dan volgen De Oude Wereld-West met 86 en de Zeeheldenbuurt met 80.

Opvallend is dat de buurten sterk verschillen in bouwperiode. De Horstenbuurt-Noord en -Zuid en de Heuvelweg hebben 51, 47 en 44 verdachte daken, en daar is vrijwel elke woning van voor het verbod. Bij de Lijsterlaan staan 46 daken tussen ruim 1.370 woningen, en bij de Emmalaan 45 tussen ruim 1.300. In Beerendrecht zijn het er 41 bij ruim 850 woningen, waarvan ruim negen op de tien koop zijn. Daar beslist meestal de eigenaar zelf of er onderzoek komt, zonder verhuurder ertussen.

Flats en huurwoningen in Hoorn, Ridderveld en Oudshoorn

Ongeveer vier op de tien woningen zijn meergezinswoningen, en 16.000 adressen zijn een appartement. In de wijk Hoorn zijn dat er bijna 2.500 bij bijna 3.000 woningen, en daar is de grootste groep panden gebouwd tussen de jaren vijftig en de jaren zeventig. In de Zeeheldenbuurt ligt het aandeel huur op ruim de helft. Ridderveld heeft meer dan 3.200 appartementen, en in de Planetenbuurt-Noord, waar de grootste groep panden uit de jaren vijftig en zestig komt, is ruim de helft huur. In de Stromenbuurt in Oudshoorn gaat het om ruim 700 appartementen.

In zulke gebouwen zit asbest vaak op plekken die het hele gebouw raken, zoals leidingschachten, plaatwerk bij balkons en berging- of dakdelen. Dat valt bij een koopflat onder de vereniging van eigenaren en bij een huurflat onder de verhuurder. Ongeveer een kwart van alle woningen is van een woningcorporatie. Als huurder meld je beschadigd materiaal, bijvoorbeeld een gebroken plaat in de berging, en werk je er zelf niet aan. Wil je zelf een keuken of badkamer vervangen, vraag dan eerst of er een inventarisatie van het gebouw is.

In de Paradijslaan is driekwart van de woningen huur en ruim acht op de tien meergezinswoningen. De grootste groep panden komt uit het begin van de twintigste eeuw, terwijl ruim een derde van de woningen in de afgelopen tien jaar is gebouwd. Oud en nieuw staan daar dus door elkaar, en het loont om per gebouw te vragen wat er is onderzocht.

Oude linten, villa's en monumenten

De stad ontstond als rivierdijkdorp langs de Oude Rijn, met bebouwing aan twee kanten van het water. In het Burgemeester Visserpark en het Hazeveld is de grootste groep panden gebouwd in het begin van de twintigste eeuw. Voor zulke huizen geldt: de oorspronkelijke bouw bevat zelden asbest, maar latere ingrepen wel. Denk aan een kachelplaat, een vensterbank, een aanbouw of een dakkapel uit de jaren zeventig. Het bouwjaar van het huis zegt dan minder dan het jaar van de laatste verbouwing.

Aan de Brittenrust-, Goeman Borgesius-, Jan Nieuwenhuizen- en Grijpensteinstraat staat een complex arbeiderswoningen uit het begin van de twintigste eeuw, gebouwd door de Nutsstichting. In de bocht van de Emmalaan staan de woningen voor de arbeiders van de voormalige dakpannenfabriek, 't Rode dorp genoemd. Aan de Emmalaan staat ook een scheepstimmerwerf met loodsen. Alphen telt 51 rijksmonumenten. Asbest verwijderen uit zo'n pand mag, maar wat er daarna voor in de plaats komt, kan vergunningplichtig zijn. Overleg een nieuwe dakbedekking of gevel daarom vooraf met de gemeente.

In het Hazeveld hebben de meeste adressen met een geregistreerd energielabel een F of een G. Wie daar gaat isoleren, laat eerst onderzoeken wat er in dak en gevel zit.

Bedrijfshallen, scholen en zorg

Naast de woningen staan er ruim 760 utiliteitspanden van voor het verbod. Het gaat om ongeveer 330 bedrijfshallen en werkplaatsen, ruim 120 kantoren, 38 zorggebouwen, 32 schoolgebouwen en 21 sportgebouwen. De vrijstelling voor particulieren geldt voor dit soort gebouwen niet. Ook als het om een paar platen gaat, laat een gecertificeerd bedrijf het werk doen na een inventarisatie.

De stad heeft ruim negenduizend bedrijfsvestigingen en op ruim 1.500 adressen een industriefunctie. Wie een pand koopt, verhuurt of verbouwt, doet er goed aan om de inventarisatie vooraf te laten doen. Een onderhoudsmonteur die in een plafond boort of op een dak werkt, mag niet zonder weten wat erin zit. Een rapport voorkomt dat een kleine reparatie eindigt in een besmette ruimte en een stilgelegde klus.

Na een storm

De provincie kreeg de afgelopen vijf jaar twintig keer code oranje of rood. Het dichtstbijzijnde meetpunt voor windstoten, ruim vijftien kilometer van de stad, noteerde ooit bijna 119 kilometer per uur. Bij zulke windstoten kunnen losse platen van een schuur waaien of oude golfplaten breken.

Blijft er na een storm gebroken plaatmateriaal in de tuin achter, veeg of stofzuig het dan niet op. Kinderen en huisdieren houd je op afstand, de scherven maak je nat met een plantenspuit en de schade meld je bij je verzekeraar. Het opruimen van gebroken asbest laat je over aan een gecertificeerd bedrijf. Ligt het materiaal op de openbare weg of in een gemeenschappelijke tuin, meld het dan ook bij de gemeente.

Isoleren en zonnepanelen na de sanering

Op ongeveer vier van de tien woningen liggen zonnepanelen. Op een asbestdak kan dat niet, omdat voor de bevestiging gaten in de platen nodig zijn. Wil je panelen op een schuur of garage, laat dan eerst het dak vervangen en leg de panelen daarna aan.

Ruim een derde van de woningen komt uit de tijd dat spouwmuren nog zonder isolatie werden gebouwd. Wie een zolder van binnenuit wil isoleren, kan vlakke platen tegenkomen tussen de dakbalken: dakbeschot dat asbest kan bevatten. Laat bij twijfel een monster nemen en plan de sanering vóór de isolatie. De gemeente biedt via de SVn een duurzaamheidslening aan voor woningverbetering. Die is bedoeld voor energiemaatregelen, niet voor het verwijderen van asbest.

Toezicht, milieustraat en container op straat

Toezicht op sloop en sanering is in handen van de Omgevingsdienst Midden-Holland. Die kan controleren of een sanering loopt zoals gemeld. Zie je dat iemand golfplaten breekt of asbest in een gewone container gooit, dan kun je dat doorgeven aan de omgevingsdienst of de gemeente.

Voor een container of steiger op de openbare weg is een ontheffing nodig, drie weken van tevoren aan te vragen. Er zijn leges, en die lopen op met de grootte van het object. Een spoedaanvraag kost extra. Een goed saneringsbedrijf neemt dit uit handen, maar de ontheffing staat op jouw adres. Kijk dus mee of het geregeld is voordat het werk begint.

Zelf asbest wegbrengen kan bij het Ecopark De Limes, mits je een sloopmelding hebt gedaan. Het materiaal gaat dubbel verpakt mee en je meldt je bij een medewerker. Voor grotere hoeveelheden is de afvoer onderdeel van de offerte van het saneringsbedrijf.

Rekenvoorbeeld: een schuur van drie bij acht meter

Een schuur van drie bij acht meter heeft een dak van 24 m². Zonder rapport komt een inventarisatie bovenop het verwijderen, en samen kost dat volgens de richtprijzen vanaf € 2.300 en tot € 3.000. Met 24 m² ligt het dak onder de grens van 35 m² voor zelf werken, maar zijn de platen verweerd of gebroken, dan blijft een gecertificeerd bedrijf nodig. Met de rekentool zie je wat jouw eigen maten ongeveer kosten.