Asbest verwijderen in Leiderdorp

Een dorp dat na de oorlog groeide

Leiderdorp ligt aan de Oude Rijn, ten oosten van Leiden, en geldt als een van de oudste kernen van Holland. De woningvoorraad is jonger dan die van de stad ernaast. Slechts zes op de honderd woningen is van voor de Tweede Wereldoorlog. Ruim een derde komt uit de eerste dertig jaar na de oorlog, en bijna de helft uit de jaren daarna tot het einde van de vorige eeuw.

Ruim vier op de tien woningen is gebouwd in de jaren zestig en zeventig, en ruim driekwart van alle woningen is van voor het verbod. Van die woningen komt de grootste groep uit de tijd tussen halverwege de jaren zeventig en begin jaren negentig. In die jaren bleef asbest in gebruik, al werd het na het begin van de jaren tachtig minder vaak verwerkt. Wat je dan nog aantreft is vooral asbestcement in golfplaten, gevelplaten, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen. Harde vinyltegels met asbest komen tot ongeveer het midden van de jaren tachtig voor.

Een huis uit die tijd hoeft dus geen probleem te zijn, maar wie gaat verbouwen, kan er niet blind op varen. Een eengezinswoning uit de jaren zeventig of tachtig heeft vaak een berging, een garage of een overkapping die uit dezelfde tijd stamt als het huis. Daar liggen soms golfplaten op, en onder de dakrand of rond de cv-ketel kan plaatmateriaal zitten. Ga je een keuken, badkamer of dakkapel vervangen, dan is bij een woning van voor het verbod in de regel een inventarisatie verplicht, ook als je zelf niets van asbest ziet. Het rapport staat daarna in het landelijke register en bureaus geven er meestal een geldigheid van drie jaar aan.

Wat de wijken laten zien

Het dorp groeide na de oorlog fors in noordelijke richting, en dat zie je aan de buurten. In de Kerkwijk komt de grootste groep panden uit de jaren dertig en veertig, met veel tussenwoningen en ruim vier op de vijf woningen in koop. Oranjewijk, Vogelwijk, Zijlkwartier en Doeskwartier hebben allemaal als grootste groep panden uit de jaren vijftig en zestig. Winkelhof komt uit de jaren zeventig, Buitenhof-Oost-Zuid uit de jaren tachtig en Leyhof uit de jaren negentig.

Ook het woningtype loopt per buurt uiteen. In de Oranjewijk is ruim negen op de tien woningen koop. In Vogelwijk, Zijlkwartier, Winkelhof en Buitenhof-Oost-Zuid zijn appartementen het meest voorkomende type, en in Buitenhof-Oost-Zuid is ruim de helft huur. Voor wie een woning laat onderzoeken, is dat van belang: in een eengezinswoning ben je zelf aan zet, in een appartement ligt een deel bij de VvE of de verhuurder.

Voorhof, Kerkwijk en het buitengebied

De plaats telt ruim honderd daken waarop asbest kan zitten, samen goed voor bijna zeventienduizend vierkante meter. Per duizend woningen zijn het er acht, en vergeleken met 333 andere plaatsen valt Leiderdorp daarmee in de categorie weinig.

Voorhof en het buitengebied hebben er elk drieëntwintig. In Voorhof staan ruim veertienhonderd woningen, bijna allemaal uit de jaren zestig en zeventig. Het buitengebied is juist klein, ruim honderdvijftig woningen, en ruim de helft van de grond in de plaats is landbouwgrond. Kerkwijk heeft eenentwintig verdachte daken en het Doeskwartier zestien. In de Vogelwijk, waar ruim acht op de tien woningen uit de jaren zestig en zeventig komt, is geen enkel dak als verdacht aangemerkt.

Schuren en bergingen achter de rijtjeshuizen

Bij de woningen staan ruim vierduizend bijgebouwen zonder eigen adres die zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, bijna een op de drie woningen. Dat zijn bergingen, schuurtjes en aanbouwen. Daarnaast zijn er ruim zeshonderd garageboxen en bergingen met een eigen adres uit die tijd. Van de verdachte daken liggen er bijna veertig op een schuur of garage bij een woning.

Zijn dat geschroefde golfplaten op een bijgebouw op eigen erf, die nog heel zijn, dan mag een eigenaar-bewoner hooguit 35 m² zelf verwijderen. Daarvoor is een melding via het Omgevingsloket nodig, betaalde hulp is niet toegestaan en breken, zagen of boren mag niet. Voor alles daarbuiten is een gecertificeerd bedrijf nodig. Twijfel je over wat voor materiaal er ligt, dan kan een monster laten testen snel duidelijkheid geven.

Het lint langs de Oude Rijn

De dichtste oude bebouwing ligt langs de Hoofdstraat, met vooral eenvoudige dorpswoningen van rond de eeuwwisseling. Ook bij de kerk en bij de Doesbrug staan zulke panden, en de Dr. van Rijnstraat en de Doeslaan zijn de belangrijkste zijstraten. Langs de Achthovenerweg en aan de uiteinden van het lint domineren langhuisboerderijen, waaronder veel oude. Leiderdorp telt negenentwintig rijksmonumenten.

Wie een boerderij of een oud dorpshuis wil verbouwen, doet een inventarisatie niet voor de vorm. Een erf heeft vaak meerdere gebouwen uit verschillende tijden: het huis zelf, een stal, een los bijgebouw. Een bureau loopt ze allemaal langs en zet het resultaat in één rapport, zodat de saneerder alles in één keer kan meenemen. Voor een agrarisch bedrijfsgebouw geldt bovendien dat een particulier er niets zelf van mag verwijderen. Bij een monument kan wat er na de sanering terugkomt vergunningplichtig zijn; overleg dat vooraf met de gemeente. Doe dat ruim op tijd, want na de sloopmelding van het saneringsbedrijf geldt in de regel een wachttijd van vier weken.

Appartementen en huur

Ruim een op de vijf woningen staat in een flat uit de periode tussen het begin van de jaren vijftig en het midden van de jaren tachtig. Dat zijn ruim tweeduizend zevenhonderd woningen. Schansen en Dreven is een jongere buurt van ruim duizend woningen, bijna allemaal appartementen, waar ruim driekwart huur is. Winkelhof telt bijna vijfhonderd woningen, met appartementen als meest voorkomend type en de meeste panden uit de jaren zeventig.

Woon je in zo'n gebouw, dan loopt een klus vaak via de VvE of de verhuurder. Gemeenschappelijke delen zoals leidingschachten, bergingen en balkonschotten zijn niet van de individuele bewoner. Wil je zelf je woning verbouwen, vraag dan of er al een inventarisatie van het gebouw bestaat. Die kan het onderzoek in je eigen woning flink bekorten.

Scholen, zorggebouwen en bedrijfspanden

Ruim honderdzeventig utiliteitspanden komen uit de tijd voor het verbod. Daaronder bijna vijftig bedrijfshallen en werkplaatsen, ruim vijftig kantoorpanden, twintig zorggebouwen, twaalf schoolgebouwen en elf sportgebouwen. In zulke panden is er geen uitzondering voor particulieren: een gecertificeerd bedrijf haalt het asbest weg, na een inventarisatie. Wie een pand koopt, verhuurt of verbouwt, doet er goed aan eerst het rapport op te vragen, want dat bepaalt wat er mag en wat het kost.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Twintig keer ging in de afgelopen vijf jaar voor Zuid-Holland een weerwaarschuwing code oranje of rood in. Bij Voorschoten, ruim zeven kilometer van het dorp, is een windstoot van bijna 119 kilometer per uur gemeten. Waaien platen van een schuur of breken ze bij het neerkomen, dan blijf je er met je handen af. Maak ze vochtig met een plantenspuit, houd kinderen en huisdieren uit de buurt en bel je verzekeraar. Een gecertificeerd saneringsbedrijf ruimt het op.

Bijna een derde van de woningen heeft zonnestroom, en ongeveer een op de twaalf is aardgasvrij. Beide wijzen naar het dak. Een dak van asbestcement kan geen panelen dragen, want voor de bevestiging zijn gaten nodig; vervang het dus eerst. Zit er bij het isoleren van zolder of dak asbesthoudend dakbeschot, dan gaat dat er eerst uit. De gemeente kent een regeling voor het isoleren van slecht geïsoleerde woningen. Meer daarover staat bij asbest eraf, zonnepanelen erop.

Toezicht, afvoer en container

Toezicht op asbestwerk is een taak van de Omgevingsdienst West-Holland; voor de melding van je klus ga je naar het Omgevingsloket.

Asbest breng je zelf naar de milieustraat, in speciale zakken die je bij de werf haalt. Voor puin en bouwafval geldt een lage jaargrens van een halve kubieke meter, met een gratis big bag op afspraak. Voor een grotere klus vraag je bij de gemeente na wat er mee mag. Een bouwcontainer op de openbare weg meld je online bij de gemeente met DigiD.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij zes meter

Stel dat de schuur vier bij zes meter meet en het dak dus 24 m² is. Ontbreekt een rapport, dan hoort daar een inventarisatie bij, en volgens de richtprijzen kost het geheel dan tussen € 2.300 en € 3.000. Staat de schuur in een rij met die van de buren, dan is gezamenlijk saneren per eigenaar vaak goedkoper. Met je eigen maten werkt de rekentool het uit.