Asbest verwijderen in Culemborg

Een stad binnen de grachten en een ring eromheen

Culemborg ontstond op een oeverwal langs de Lek en kreeg in de middeleeuwen stadsrechten. De stad binnen de grachten is beschermd stadsgezicht, en in totaal staan er ruim honderd rijksmonumenten. Wie de binnenstad doorloopt, ziet gevels uit vele eeuwen: negentiende-eeuwse huizen met neoclassicistische en eclectische kenmerken, siermetselwerk rond de vorige eeuwwisseling, en een Jugendstil-pand aan de Varkensmarkt.

Om dat oude hart heen ligt een brede ring van wijken uit de naoorlogse tijd. Voor asbest is die ring belangrijker dan de binnenstad zelf. Daar staan de rijtjeshuizen, de flats en de bergingen waar golfplaten en asbesthoudend plaatwerk vaak in zijn verwerkt.

De cijfers in het kort

De landelijke vastlegging noemt 855 daken waarop asbest kan zitten, bij bijna 13.600 woningen. Zo'n 750 daarvan liggen op een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen komt dat neer op ruim zestig, en bij de 333 vergeleken plaatsen is dat gemiddeld. Het verdachte oppervlak is ruim 74.000 m².

Ruim zes op de tien woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, ruim achtduizend in totaal. Ruim drie op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig. Daarnaast staan er ruim 4.500 bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres, en 340 garageboxen en bergingen met een adres. Zo'n berging of garagebox valt vaak buiten het zicht van de verhuurder en de gemeente, dus het is aan de eigenaar om te beslissen of het dak eens wordt bekeken.

Ter Weijde en de flats uit de jaren zestig

Het meeste verdachte dak ligt in Ter Weijde, in de Statenliedenbuurt: 161 daken bij ruim 1.000 woningen. Bijna alle woningen daar zijn van voor het verbod en komen uit de jaren zestig en zeventig. De wijk geldt als voorbeeld van de bouwwijze van eind jaren zestig, en appartementen komen er het meest voor. De Componistenbuurt ernaast heeft 27 verdachte daken bij ruim 1.000 woningen, ook met vooral flats.

Bij een flat heeft de bewoner het meestal niet voor het zeggen. Balkons, bergingen en dakranden zijn gemeenschappelijk, en een beslissing komt van de vereniging van eigenaren of van de verhuurder. Zie je bij een gemeenschappelijk deel een plaat die verweerd of gebarsten is, meld dat dan bij het bestuur of de beheerder. Zelf aan een plaat zitten is geen goed idee, want één breuk verspreidt vezels over een groter gebied.

Achter de Poort, Voorkoop en het Westerkwartier

Achter de Poort telt 128 verdachte daken bij ruim 600 woningen, ongeveer twee op de tien. De grootste groep woningen komt uit de jaren vijftig en zestig, en tussenwoningen komen het meest voor. Ruim de helft is huur, dus ook hier loopt veel via de verhuurder.

In het Westerkwartier liggen 94 verdachte daken bij ruim 500 woningen, en in Voorkoop Zuid 76 bij bijna 1.000. Voorkoop is gebouwd in de late jaren zeventig, vooral als rijtjeshuizen. In het Westerkwartier is de grootste groep panden juist recent. Bloemen- en Oranjebuurt, uit de jaren vijftig en zestig, heeft er 53 bij bijna 1.000 woningen.

De binnenstad: appartementen en achterterreinen

Binnen de grachten staan ruim 1.500 woningen, waarvan ruim de helft in een meergezinspand. Appartementen komen er het meest voor, en ongeveer zes op de tien woningen is huur. Er liggen 36 verdachte daken, en negen van de tien woningen is van voor het verbod. Bij oude panden zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar eerder in latere aanbouwen, bergingen op achterterreinen en uitbreidingen.

Voor panden met een woning boven een winkel geldt dat de eigenaar verantwoordelijk is voor het hele pand. Een huurder van een winkel of woning meldt wat hij vindt en laat het onderzoek aan de eigenaar. Bij een ingreep aan een pand in het beschermd stadsgezicht is het verstandig om de sanering en de herstelwerkzaamheden in één keer met de gemeente af te stemmen.

Sigaren, tabak en bedrijfsbouw

Culemborg was lang een industriestad. De sigarenindustrie bouwde buiten de grachten de Triowijk voor haar werknemers, en aan de Kleine Kerkstraat staan nog tabakspakhuizen. Daarnaast was er een houtverwerkende sector, en bij het station groeide een bedrijvengebied. Arbeiderswoningen staan aan de Veerweg, de Veerkade en de Steenovenslaan, bij de industrie.

Aan bedrijfsbebouwing van voor het verbod telt de stad 419 panden: 144 bedrijfshallen en werkplaatsen, 86 kantoren, 12 zorggebouwen, 9 scholen en 9 sportgebouwen. Op die panden is de particuliere regeling niet van toepassing. Wie sloopt of verbouwt, moet in de regel eerst laten inventariseren, en de sanering zelf laat je door een gecertificeerd bedrijf doen. Lees meer bij asbestinventarisatie.

Buitengebied, dreven en boerderijen

Ruim zes op de tien van het gebied is landbouwgrond. In het buitengebied Vretstrooij liggen 53 verdachte daken bij maar 65 woningen, en in het buitengebied Waterlinie 36 bij 74. In Dreven, in het oosten bij een polder en een park, staan 18 verdachte daken bij 148 woningen, voornamelijk vrijstaand en bijna allemaal koop.

Op een erf of landgoed staan vaak meer gebouwen dan de woning, van een stal tot een kapschuur. Boerderijen in de omgeving zijn van het hallehuistype, met taakgevels en overstekken. Een agrarisch bedrijfsgebouw valt niet onder de particuliere regeling, hoe klein het dak ook is. Laat bij een groot erf alle gebouwen in één opdracht onderzoeken.

Nieuwbouw en een ecologische wijk

Niet elk deel van de stad hoort bij het verhaal van de jaren zeventig. Parijsch in het westen is een grote nieuwbouwwijk, die gefaseerd is uitgebreid. Goilberdingen komt uit de jaren negentig en daarna, en Lanxmeer is als ecologische wijk ontwikkeld. In Lanxmeer is nog maar ruim een derde van de woningen van voor het verbod, en toch liggen er 33 verdachte daken. Ook in Goilberdingen Oost, met bijna alle woningen uit de jaren negentig of later, staan 70 verdachte daken bij ruim 1.100 woningen. Wie in zo'n wijk woont, hoeft zijn woning dus niet te verdenken, maar kijkt wel naar wat er op het erf of in de omgeving staat.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Vijfentwintig keer was het de afgelopen vijf jaar code oranje of rood in Gelderland. Het windstation bij Herwijnen ligt ruim tien kilometer verderop en mat ooit een windstoot van ruim 130 kilometer per uur. Een golfplaat op een schuur kan bij zware wind scheuren of losraken. Raak gebroken stukken niet aan, houd kinderen en huisdieren erbij vandaan en meld de schade aan je verzekeraar.

Bij ruim vier op de tien woningen liggen panelen op het dak. Wil je ze op een berging of garage met golfplaten, laat die dan eerst saneren; hoe dat werkt lees je bij asbest eraf, zonnepanelen erop. Ongeveer drie op de tien woningen komt uit de tijd dat spouwmuren nog niet werden geïsoleerd. Isoleer je een zolder, laat dan eerst het dakbeschot controleren.

Toezicht, milieustraat en container

De Omgevingsdienst Rivierenland houdt toezicht op het verwijderen van asbest. Bij de milieustraat lever je gratis in, maar niet meer dan 2 m² per bezoek. Voor een heel dak is dat geen route, en de afvoer is dan onderdeel van de offerte van het saneringsbedrijf.

In de wijken buiten de binnenstad meld je een bouwcontainer of steiger op gemeentegrond uiterlijk vijf dagen vooraf. Dat geldt voor hooguit veertien dagen zonder wegafsluiting. In de binnenstad is een vergunning nodig, drie weken vooraf. Tussen kerst en 3 januari mag er niets worden geplaatst.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vijf bij acht meter

Vijf bij acht meter levert een schuurdak op van 40 m². Voor onderzoek en verwijdering samen kom je volgens de richtprijzen uit op vanaf € 2.500, en de bovenkant ligt bij € 3.300. Met 40 m² zit je boven de 35 m² waarbinnen een particulier het zelf mag doen, dus dit werk is voor een gecertificeerd bedrijf. Ligt er al een rapport, dan telt de inventarisatie niet mee. Eigen afmetingen werk je uit in de rekentool.