Asbest verwijderen in Nunspeet

Een dorp met veel asbestverdachte daken

In de woonplaats liggen ruim duizend daken waarop asbest kan zitten. Dat is ongeveer één op de acht woningen, en in de vergelijking met ruim driehonderd andere plaatsen valt Nunspeet in de categorie veel. Het gaat om een dakoppervlak van ruim honderdduizend vierkante meter, en het overgrote deel ligt op een schuur of garage bij een woning, niet op het woonhuis zelf.

Bijna drie op de vier woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden. Ruim een derde komt uit de jaren zestig, zeventig en begin jaren tachtig, de tijd waarin asbestcement het meest werd verwerkt. Wie een huis uit die periode heeft, hoeft niet te schrikken, maar doet er goed aan te weten waar het materiaal kan zitten: in golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen, en in harde vinyltegels.

Nunspeet-Oost: tussenwoningen uit de jaren vijftig en zestig

De meeste verdachte daken liggen in de oostelijke woonbuurt: ongeveer 450 bij ruim 3.600 woningen. Meer dan negen op de tien woningen is daar van voor het verbod, en bijna drie kwart komt uit de jaren zestig en zeventig. Tussenwoningen zijn het meest voorkomende type, bijna twee derde van de woningen is koop en ruim een derde huur.

In zo'n straat staat achter bijna elk huis een berging of schuur uit dezelfde tijd, vaak met dezelfde platen op het dak. Dat heeft twee gevolgen. Buren zitten in dezelfde situatie, dus een gezamenlijke aanvraag is zinvol. En wie een huis in deze buurt koopt, kijkt bij de bouwtekening of de keuring naar de bijgebouwen, niet alleen naar het huis.

De westkant: jaren tachtig en appartementen

In de westelijke buurt liggen ongeveer 430 verdachte daken bij ruim 4.100 woningen, maar het beeld is anders. De grootste groep panden komt uit de jaren tachtig en het meest voorkomende woningtype is het appartement. Ruim een kwart van de woningen zit in een meergezinsgebouw.

Voor een appartementencomplex beslist de vereniging van eigenaren of de verhuurder mee, en een asbestdak of gevelbeplating is dan een gezamenlijke zaak. Uit de jaren tachtig is asbest minder vaak verwerkt dan in de decennia ervoor, maar het kwam nog voor in golfplaten, gevelplaten, dakbeschot en vensterbanken. Een inventarisatie vooraf laat zien wat er echt zit, zodat niemand op een vermoeden hoeft te beslissen.

Schuren, garageboxen en bergingen

Naast de woningen telt de plaats ruim 4.500 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod. Achter of naast bijna elke tweede woning staat dus nog een schuur, kapschuur of garage. Daarbovenop komen ruim driehonderd garageboxen en bergingen die wel een eigen adres hebben.

Voor zo'n dak gelden de regels voor particulieren. Ben je eigenaar en gaat het om hooguit 35 m² geschroefde platen die nog heel zijn, dan mag je het werk zelf doen, met een sloopmelding uiterlijk een week vooraf, een startmelding twee dagen vooraf en een eindmelding op de eerste werkdag na afloop. Bij een rij boxen met één doorlopend dak ligt dat anders. Wie één box laat saneren, raakt ook de platen boven de buurbox. Zoek dus eerst uit wie eigenaar is en maak één afspraak voor de hele rij.

Het buitengebied, de bossen en de dorpen eromheen

Een derde van het oppervlak van de woonplaats is landbouwgrond. In het verspreide buitengebied in het gebied Zuiderzeeland liggen ruim honderdveertig verdachte daken bij ongeveer negenhonderd woningen. In het bosgebied is het beeld opvallend: ruim veertig verdachte daken bij maar zeventien woningen. Er wonen daar bijna geen mensen, dus het gaat om schuren en andere bijgebouwen op afgelegen percelen.

In de gemeente staan ook hallehuisboerderijen met een rietgedekt wolfdak en een houten veestal. Bij een boerderij die vooral als woonhuis wordt gebruikt, horen de stallen en schuren erbij, en die zijn groter dan een berging achter een rijtjeshuis. Zodra het gaat om een agrarisch bedrijfsgebouw, geldt de regeling voor particulieren niet en moet een gecertificeerd bedrijf het doen. Laat in zo'n geval het hele erf bekijken, zodat alles in één keer kan worden meegenomen.

In Elspeet zijn twee-onder-een-kapwoningen het meest voorkomende type en is ruim zeven op de tien woningen koop. In Hulshorst en Vierhouten overheersen vrijstaande huizen, vaak langs een lintweg of aan de rand van het bos. Een grote vrijstaande woning heeft doorgaans een garage, een tuinhuis of een houten bijgebouw dat later is uitgebreid. Elk van die bouwsels kan een eigen bouwjaar en een eigen dakbedekking hebben.

Wegen, paden en oude verharding

Nunspeet heeft een asbestverhaal dat met bouwen weinig te maken heeft. Bij de voormalige asbestcementfabriek in Harderwijk is asbesthoudend afval gebruikt om wegen en paden te verharden. Volgens het Besluit asbestwegen hoort Nunspeet bij de gemeenten die betrokken waren bij de sanering daarvan.

Voor een huiseigenaar betekent dat vooral: wees alert als je een oprit, tuinpad of erfverharding opbreekt die al lang ligt en uit puin lijkt te bestaan. Zie je tussen het puin grijze, vezelige stukken of platte plaatresten, stop dan met graven en laat een monster nemen. Zonder onderzoek weet niemand wat het is, en grond met asbest mag niet zomaar worden afgevoerd.

Bedrijfspanden, scholen en zorggebouwen

De plaats heeft ruim vijfhonderd utiliteitspanden van voor het verbod. Daaronder zijn ruim tachtig bedrijfshallen en werkplaatsen, bijna zestig kantoren, ruim twintig scholen, zestien zorggebouwen en negen sportgebouwen. Een particulier mag deze gebouwen niet zelf saneren. Bij sloop of verbouwing is in de regel eerst een inventarisatie nodig, en de sanering is werk voor een gecertificeerd bedrijf.

Inventariseerder en saneerder zijn twee losse partijen. Het rapport komt in het LAVS, en aanvullend onderzoek is soms nodig als tijdens de sloop nieuw materiaal opduikt. Wie een pand koopt of verhuurt, doet er verstandig aan het rapport vooraf te vragen, zodat een verbouwing niet halverwege stilligt.

Storm, isolatie en zonnepanelen

De afgelopen vijf jaar kreeg de provincie vijfentwintig keer een weerwaarschuwing code oranje of rood te verwerken. Waait er een stuk golfplaat van een schuur of loods, raak het dan niet aan. Houd kinderen en huisdieren weg, maak het materiaal licht vochtig als dat veilig kan en bel de verzekeraar en een gecertificeerd bedrijf. Verspreide stukken in tuin of weiland vragen om een zorgvuldige opruiming.

Ruim een derde van de woningen heeft zonnepanelen, en op een schuurdak zijn die voor veel mensen een logisch vervolg. Op asbestplaten kan dat niet, omdat voor de bevestiging gaten nodig zijn. Saneer dus eerst en leg daarna het nieuwe dak. Ruim de helft van de grondgebonden woningen is gebouwd begin jaren tachtig of eerder, en voor eigenaar-bewoners met een slecht geïsoleerde woning bestaat een gemeentelijke isolatieregeling. Die gaat over isolatie en niet over asbest. Wil je de zolder isoleren, laat dan eerst het dakbeschot controleren, want vlakke platen tussen de balken kunnen asbest bevatten.

Toezicht, milieustraat en container

Het toezicht op asbestverwijdering ligt bij de Omgevingsdienst Veluwe. Worden er platen gebroken of verdwijnt asbest in de gewone afvalbak, dan is de gemeente of de omgevingsdienst het meldpunt.

Welke voorwaarden de milieustraat stelt aan asbest, vraag je het beste vooraf na bij de gemeente. Een saneringsbedrijf voert het asbest zelf af naar een erkende verwerker, en dat zit in de offerte. Voor een container of steiger op gemeentegrond of de openbare weg is een objectvergunning of ontheffing van de gemeente nodig. Reken op wat voorbereidingstijd en dien de aanvraag vroeg in.

Monumenten en oude panden

De gemeente telt tweeëntwintig rijksmonumenten en zesenveertig gemeentelijke monumenten, onder meer de Dorpskerk uit de twaalfde eeuw. In Elspeet zijn de boerderijen en akkers aan de noordwestkant nog beschermd dorpsgezicht. Langs de Stationslaan en de F.A. Molijnlaan staan herenhuizen en villa's van rond de eeuwwisseling. In zulke oude panden zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar wel in een latere kachelpijp, schoorsteen, vloer of aanbouw. Stem een sanering in een beschermd gezicht vooraf af met de gemeente, vooral als het dak of de gevel er daarna anders uitziet.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij zes meter

Een schuur van vier bij zes meter is goed voor 24 m² dak. Zonder rapport kosten onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.300 en oplopend tot € 3.000. Bij een dak van die grootte zit je onder de grens van 35 m² waaronder een particulier zelf aan de slag mag, maar alleen als de platen heel en geschroefd zijn. Voer je eigen maten in bij de rekentool voor een eerste indruk.