Asbest verwijderen in Harderwijk

Weinig daken per woning, maar op de juiste plekken veel

In Harderwijk liggen ruim 740 daken waarop asbest kan zitten, bij elkaar ruim 37.000 vierkante meter. Ongeveer 650 daarvan zijn een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen zijn dat er ruim 35, en in de vergelijking met 333 plaatsen valt de stad daarmee onder het gemiddelde.

De verklaring is de leeftijd van de stad. Meer dan de helft van de woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, maar daarna is de stad sterk vergroot met nieuwbouwwijken. Een derde van de woningen is van na de eeuwwisseling. Wie in Drielanden of aan het Waterfront woont, hoeft zich bij een verbouwing in de regel geen zorgen over asbest te maken. Wie in de jaren zestig en zeventig gebouwde straten woont, moet dat wel.

Scheepswaard, Hanzewaard en Stadsdennen

De meeste verdachte daken liggen in twee kleine buurten. Scheepswaard heeft er 104 bij ruim 380 woningen en Hanzewaard 99 bij 250. In beide buurten is vrijwel alles gebouwd voordat asbest werd verboden en komt bijna alles uit de jaren zestig en zeventig, de jaren waarin het meeste asbestcement werd verwerkt. De telling omvat alle panden, dus ook schuren, bergingen en bedrijfsruimtes, niet alleen woningen.

Stadsdennen is een grote wijk uit de jaren vijftig en zestig met appartementen als meest voorkomend type en meer huur dan koop. In het zuidwestelijk deel zijn 43 daken verdacht, in het noorden en het midden elk 36, en in het zuidwesten en het midden komt ruim acht op de tien van de woningen uit de jaren zestig en zeventig. Dat is een wijk met veel gemeenschappelijk bezit: daken, bergingen en leidingkokers die van een vereniging of verhuurder zijn.

Flats, appartementen en huur

In de stad staan ruim 7.600 adressen met het woningtype appartement, ruim een derde van de woningen zit in een meergezinsgebouw, en ruim vier op de tien woningen is huur. In de binnenstad en in Stadsdennen is meer dan de helft van de woningen huur, en in Tinnegieter ruim drie kwart.

Voor flats uit de jaren vijftig tot tachtig geldt dat asbestcement vooral voorkomt in plafondplaten, gevelbeplating, vensterbanken en leidingkokers. Dat is allemaal gemeenschappelijk of grenst eraan. Een verbouwing van een keuken of badkamer begint dan met de vraag of een inventarisatie nodig is en wie die bestelt. Een eigenaar vraagt de vereniging van eigenaren om de resultaten van een eerder onderzoek, een huurder meldt het bij de verhuurder.

Garageboxen en bijgebouwen

Harderwijk heeft bijna 1.000 garageboxen en bergingen met een eigen adres van vóór het verbod, naast bijna 5.500 bijgebouwen zonder adres. Zulke boxen staan vaak in rijen met één doorlopend dak van golfplaten.

Wie één box wil laten saneren, raakt daarmee ook de platen boven de box ernaast. Zoek eerst uit wie eigenaar van het dak is: de bewoners samen, een vereniging of een verhuurder. Vraag één prijs voor de hele rij; de vaste kosten voor melding en werkplek worden dan maar één keer gerekend. Een dak van meer dan 35 m² mag je als particulier niet zelf verwijderen, dus bij een lange rij is een gecertificeerd bedrijf nodig.

Rijwoningen en de tussenwoningen uit de wederopbouw

In de stad als geheel is de grootste groep panden uit de jaren vijftig en zestig, en tussenwoningen komen het meest voor. Veldkamp en Slingerbos zijn buurten met vooral koopwoningen, De Wittenhagen Noord telt 37 verdachte daken bij ruim 770 woningen en Zeebuurt Oost en West samen 60. In de Zeebuurt komt de grootste groep panden uit de jaren dertig en veertig.

Achter zulke rijen staat vaak een berging. Eigenaars mogen maximaal 35 m² hechtgebonden asbest zelf uit hun woning of bijgebouw halen, zolang de platen geschroefd zijn en geen schade hebben. Twijfel je of een dak asbest bevat, laat dan een monster onderzoeken. Platen van na het verbod kunnen er precies zo uitzien.

De binnenstad en het beschermd stadsgezicht

De binnenstad is een beschermd stadsgezicht vanwege de historisch-ruimtelijke structuur. Er staan aaneengesloten gevelwanden met een patroon van voor het midden van de negentiende eeuw, en gevels uit de negentiende en twintigste eeuw verbergen soms oudere middeleeuwse kernen. De stad telt 96 rijksmonumenten en ruim driehonderd gemeentelijke monumenten, waaronder de Vischpoort en delen van de stadsmuur.

In zulke panden zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar wel eens in latere ingrepen: een kachelpijp, een vloer of tussenschot, een aanbouw achter het huis. Een sanering stem je af met de gemeente, zeker als dak of gevel er daarna anders uitziet.

Buiten de wallen groeide de stad langs de uitvalswegen, zoals de Hierdenseweg en de Hogeweg. Toen er kazernes aan de Oranjelaan kwamen, werden onderofficierswoningen gebouwd aan de Wilhelminalaan en villa's en kleinere woningen aan de Oranjelaan, de Frederik Hendriklaan en de Prins Mauritslaan. Er staan ook arbeiderswoningen aan de Kuipwal en de Doelenstraat, en tussen de villa's zijn er onder meer huizen in Jugendstil. Elk huis is in een andere periode verbouwd, dus elk huis moet apart worden bekeken. De gemeente heeft een eigen subsidieregeling voor het instandhouden van monumenten, maar die gaat over het gebouw en niet over de kosten van asbest.

Een fabriek en de asbestwegen

In de stad stond vanaf de jaren dertig een asbestcementfabriek. Rond die fabriek is asbesthoudend afval gebruikt voor de verharding van wegen en paden, waardoor de omgeving onder de landelijke saneringsregelingen voor asbestwegen viel.

Dat betekent niet dat onder elke oprit asbest ligt. Wel is het verstandig om bij graafwerk, een nieuwe oprit of het opruimen van een oud erf eerst te kijken wat de verharding is. Bestaat die uit grijs puin of gebroken plaat, laat er dan een monster van nemen. Breek of zaag het materiaal niet.

Kantoren, scholen en bedrijfshallen

De stad telt ruim 600 utiliteitspanden van vóór het verbod: 164 bedrijfshallen en werkplaatsen, 130 kantoorpanden, 32 scholen, 15 zorggebouwen en 14 sportgebouwen. De ruimte voor particulieren geldt daar niet. Een sloop of verbouwing begint in de regel met een inventarisatie, en de sanering is voor een gecertificeerd bedrijf. Scholen en kantoren pak je het liefst aan in een vakantie of weekend, waarna de ruimte pas na een eindbeoordeling weer open gaat.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Gelderland had de afgelopen vijf jaar zo'n vijfentwintig keer code oranje of rood. Aan de Veluwerand staat een windstootrecord van ruim 130 kilometer per uur. Is een dak gebroken, dan laat je de stukken liggen, hou je mensen en dieren uit de buurt, maak je het materiaal nat en bel je de verzekeraar. Het opruimen laat je over aan een gecertificeerd bedrijf.

Een derde van de huizen in de stad draagt al zonnepanelen op het dak. Asbestplaten moeten eerst weg, omdat de bevestiging gaten in de platen maakt. Voor isolatie kent de gemeente een eigen regeling, en verenigingen van eigenaren kunnen terecht bij een Toekomstbestendig Wonen Lening. Beide draaien om energie en betalen geen asbestverwijdering.

Toezicht, milieustraat en container

Omgevingsdienst Veluwe houdt toezicht op het werk met asbest. Zie je platen breken of asbest bij het gewone afval verdwijnen, meld dat dan bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Voor een container of steiger op straat hanteert de gemeente een stelsel naar duur en oppervlakte. Eén voorwerp van hooguit drie dagen op een parkeerplaats buiten de binnenstad vraagt een melding enkele werkdagen vooraf. Langere periodes vragen een melding twee weken van tevoren of een vergunning. Een saneringsbedrijf regelt dit vaak mee.

Rekenvoorbeeld: een rij garageboxen van 45 m²

Neem een rij garageboxen met een gezamenlijk dak van 45 m². Met onderzoek en verwijdering samen komen de richtprijzen uit tussen € 2.500 en € 3.300. Omdat het dak groter is dan 35 m², is een gecertificeerd bedrijf verplicht. Delen de eigenaren de kosten, dan betaal je per box minder. Hoeveel jouw rij kost, rekent de rekentool met jouw eigen maten globaal uit.