Asbest verwijderen in Putten

Een gemeente met veel asbestverdachte daken

In de woonplaats liggen ruim zestienhonderd daken waarop asbest kan zitten. Dat is ongeveer één op de zes woningen, en in de vergelijking met ruim driehonderd andere plaatsen valt Putten in de categorie veel. Samen beslaan die daken ruim 260.000 m², en bijna zeven op de tien liggen op een schuur of garage bij een woning.

Bijna twee derde van de woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden. Ongeveer drie op de tien komen uit de jaren zestig en zeventig, de tijd waarin asbest het vaakst werd verwerkt. Die verdeling ligt anders dan in veel steden: het zwaartepunt zit niet in de woonwijken, maar op de erven daarbuiten.

Het buitengebied: erven, buurtschappen en stallen

Ruim driekwart van de verdachte daken ligt in de buurtschappen. Rond Huinen en Halvinkhuizen zijn het er ruim driehonderd bij ongeveer vijfhonderd woningen, bij Krachtighuizen ruim driehonderd bij bijna zeshonderd, bij Norden, Bijsteren en Hoef bijna driehonderd bij ruim negenhonderd. In Hell en Diermen gaat het om ruim honderd daken bij nog geen honderddertig woningen, in Nulde om bijna honderd bij ruim honderddertig en in Gerven om ruim negentig bij ruim honderdvijftig woningen.

Wie in de buurtschappen woont, heeft dus bijna per definitie te maken met een erf waar meer dan een gebouw staat. Dat verandert de aanpak. Een dak van een stal of loods is een stuk groter dan een berging achter een rijtjeshuis, het gebouw heeft vaak een bedrijfsfunctie of heeft die gehad, en daarmee valt het buiten de regeling voor particulieren.

Boerderijen, bakhuizen en hooibergen

Oorspronkelijk was de landbouw de economische basis van de gemeente. De boerderijen zijn van het hallehuistype, en regelmatig hoorden er bakhuizen en hooibergen bij. Veel daarvan zijn in de loop der tijd aangepast, aangebouwd of van een nieuw dak voorzien. In de jaren dat asbestcement gangbaar was, lag het voor de hand om voor zo'n bijgebouw golfplaten te gebruiken: licht, goedkoop en weerbestendig.

Laat bij een boerderij of een voormalig agrarisch erf het hele terrein bekijken. Asbest zit niet alleen op het dak, maar kan ook in tussenschotten, ventilatiekokers, gevelplaten of een oud leidingstuk zitten. Een inventarisatie van alle gebouwen tegelijk is goedkoper en overzichtelijker dan telkens opnieuw beginnen. Daarna kan de saneerder het werk in een logische volgorde plannen.

Zuid-Oost: de wijk van de jaren zestig

De meeste verdachte daken in de bebouwde kom liggen in Zuid-Oost: 163 bij ruim 2.600 woningen. De grootste groep panden komt uit de jaren vijftig en zestig, tussenwoningen komen het meest voor en bijna twee derde van de woningen komt uit de jaren zestig en zeventig. Ruim een derde van de woningen is huur.

Bij zo'n tussenwoning hoort vaak een berging of schuur uit dezelfde tijd. Laat je daar iets aan doen, kijk dan of buren hetzelfde type hebben. Een gezamenlijke aanvraag is aantrekkelijk, en voor huurders geldt dat de verhuurder over onderzoek en verwijdering beslist. Een huurder geeft door wat hij ziet en blijft er zelf van af.

Noord, Centrum en de wijken uit de jaren tachtig

In Noord liggen 104 verdachte daken bij ruim duizend woningen. De grootste groep panden is uit de jaren vijftig en zestig en vrijstaande woningen komen het meest voor. Op zo'n kavel staan naast het huis vaak een garage, schuur of tuinhuis, en elk daarvan kan een eigen bouwjaar hebben. Bijna negen op de tien woningen is hier van voor het verbod, het hoogste aandeel van alle woonbuurten.

In het Centrum komen appartementen het meest voor en bijna de helft van de woningen is huur. Het aantal verdachte daken is er klein, 26, maar in een gebouw met meerdere eigenaars beslist de vereniging van eigenaren of de verhuurder over asbest in een gemeenschappelijk dak of gevel. Zuid-West is vooral gebouwd in de jaren tachtig, met 42 verdachte daken bij bijna vijftienhonderd woningen. Uit die tijd kwam asbest nog voor in golfplaten, gevelplaten, dakbeschot, vensterbanken en harde vinyltegels, maar minder dan in de decennia ervoor.

Oude kern, sanatoria en houten huisjes

De oude kern rond de Dorpsstraat bestond rond het midden van de negentiende eeuw uit boerderijen en woonhuizen. Daarna groeide het dorp naar het noorden en oosten, en rond het eind van die eeuw werden hier door de schone lucht veel sanatoria en verpleeghuizen voor TBC-patiënten gesticht. Aan de Van Eeghenlaan, de Nieuwe Laaklaan en De Laak staan nog houten huisjes uit de eerste dertig jaar van de twintigste eeuw, oorspronkelijk gebouwd als vakantiewoning.

Zulke panden bevatten in hun oorspronkelijke bouw zelden asbest, maar ze zijn vaak uitgebreid of verbouwd. Een schoorsteen, rookkanaal, vloerbedekking of een aanbouw met golfplaten kan er later bij zijn gekomen. Is zo'n huisje nu een permanente woning, dan telt de verbouwing mee voor de inventarisatie. Door de oorlog gingen in het dorp meer dan honderd huizen in vlammen op bij een vergeldingsactie, en wat daarna is herbouwd, valt in de jaren waarin asbestcement gangbaar was.

Schuren, garageboxen en bedrijfspanden

Naast de woningen telt de plaats bijna zevenduizend bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, ongeveer twee op elke drie woningen. Er zijn ruim driehonderd garageboxen en bergingen met een eigen adres. Daarnaast staan er ruim duizend utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder bijna honderd bedrijfshallen en werkplaatsen, bijna vijftig kantoren, veertien zorggebouwen, acht scholen en vier sportgebouwen.

Bij een bedrijfspand komt de regeling voor particulieren niet in beeld. Bij sloop of verbouwing is in de regel een inventarisatie nodig, en de sanering is werk voor een gecertificeerd bedrijf. Het onderzoek en de sanering liggen bij twee verschillende bedrijven. Het rapport komt in het LAVS. Vraag het rapport bij aankoop van een pand altijd op.

Een oude weg die ertoe doet

Rond de voormalige asbestcementfabriek in Harderwijk ging asbesthoudend afval de grond in als verharding van wegen en paden. Putten hoort volgens het Besluit asbestwegen bij de gemeenten die bij de sanering daarvan betrokken waren. Wie op een erf een oud pad of een oprit uit puin opbreekt en grijze, vezelige stukken ziet, stopt met graven en laat een monster onderzoeken. Grond met asbest mag niet zomaar worden afgevoerd.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Gelderland telde de afgelopen vijf jaar vijfentwintig waarschuwingen met code oranje of rood. Grote daken in het open landschap vangen veel wind. Waait er golfplaat van een stal of loods, laat het dan liggen, houd mensen en vee op afstand, maak het materiaal licht vochtig als dat veilig kan en bel de verzekeraar en een gecertificeerd bedrijf. Staat er vee of staan er gewassen op het terrein, dan kan ook de bovenste laag grond onderzocht moeten worden.

Vier op de tien woningen heeft zonnepanelen, en op een groot stal- of schuurdak is veel ruimte. Op asbest kan dat niet, omdat voor de bevestiging gaten nodig zijn. Saneer dus eerst en leg daarna het nieuwe dak met de panelen. De gemeente heeft een eigen regeling voor isoleren, die gaat over isolatie en niet over asbest. Wie een zolder wil isoleren, laat eerst het dakbeschot nakijken.

Toezicht, milieustraat en monumenten

Voor toezicht op asbestverwijdering kun je terecht bij de Omgevingsdienst Veluwe. Zie je platen worden gebroken of asbest in het gewone afval belanden, dan kun je dat bij de gemeente of omgevingsdienst melden. Een saneringsbedrijf voert het asbest zelf af en rekent dat in de offerte mee.

De gemeente telt 97 rijksmonumenten en 19 gemeentelijke monumenten, onder meer twee kastelen, een molen en een museumboerderij uit het begin van de twintigste eeuw. Voor een monument stem je een sanering die het uiterlijk raakt vooraf af met de gemeente.

Rekenvoorbeeld: een stal van acht bij tien meter

Een stal van acht bij tien meter heeft een dak van 80 m². Zonder rapport kosten onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.700 en oplopend tot € 4.700. Zo'n dak ligt ver boven de grens van 35 m², dus een gecertificeerd bedrijf is verplicht. Voer je eigen maten in bij de rekentool voor een indicatie van de kosten.