Asbest verwijderen in Lunteren

Een dorp met een uitzonderlijk aantal verdachte daken

Op de plaats staan ruim 5.200 woningen. Op 1.534 daken liggen platen die asbest kunnen bevatten. Per duizend woningen gerekend is dat bijna driehonderd, en in de vergelijking met 333 plaatsen valt het dorp daarmee in de categorie veel. Het verdachte dakoppervlak is samen ruim 300.000 m², en ruim 1.100 van die daken liggen op een schuur of garage bij een woning.

Dat past bij de bijgebouwen. Er staan bijna 3.700 bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres, en ruim honderd garageboxen of bergingen met een adres. Dat is ruim zeven bijgebouwen per tien woningen. Het dorp is geen compacte kern met rijtjeshuizen: vrijstaande woningen zijn het grootste type, ruim vier op de tien woningen. Bij zo'n huis staat meestal meer erf, en daarop meer bijgebouwen.

Niet elk verdacht dak is asbest. Alleen een monster laat dat zien, en een rapport van een gecertificeerd bureau is bij verbouwing of sloop van een gebouw van voor het verbod in de regel verplicht.

Een praktische eerste stap is een rondgang over het erf. Tel de gebouwen waarop golfplaten liggen, schrijf per gebouw de afmetingen op en let op scheuren, mos en afbrokkelende randen. Verweerde of gebroken platen mag een particulier niet zelf verwijderen. Zo'n lijstje maakt het voor een bedrijf makkelijker om in één keer een prijs voor alle daken te noemen.

De buurtschappen rond het dorp

De meeste verdachte daken liggen buiten de dorpskern. Nederwoud heeft er 384 bij 431 woningen, Meulunteren en De Valk 341 bij ongeveer 500, het Lunterse Veld 239 bij ruim 400 en De Veenen 111 bij 134 woningen. Het is dus een gebied waar het aantal daken het aantal woningen bijna evenaart. Het gaat om boerderijen, vrijstaande woningen en bijgebouwen die in de loop van de tijd zijn bijgebouwd.

In Nederwoud en het Lunterse Veld komt de grootste groep panden uit de jaren dertig en veertig, in Meulunteren en De Valk uit de jaren vijftig en zestig. Dat zegt iets over de oorsprong van de gebouwen, maar het meeste asbest zit niet in het huis. Het zit vaak in schuren, stallen, kapschuren en hokken die later zijn toegevoegd, vaak met platen van verschillende leeftijd op één dak.

Is een bijgebouw onderdeel van een agrarisch bedrijf, dan gelden de regels voor bedrijven. De uitzondering voor particulieren, hooguit 35 m² hechtgebonden asbest uit de eigen woning of een bijgebouw op eigen erf, geldt dan niet. Een gecertificeerd bedrijf verwijdert het materiaal na een inventarisatie, ook als het om een paar platen gaat. Ligt er meer dan 35 m², dan mag het evenmin zelf.

Wormshoef, het centrum en Lunteren-Oost

In de dorpswijken ligt het aantal lager. De Wormshoef heeft 181 verdachte daken bij ruim duizend woningen; de meeste panden zijn er uit de jaren vijftig en zestig, en tussenwoningen komen het meest voor. Ruim een derde is er huur. Bijna de helft van de woningen komt er uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het vaakst werd verwerkt.

In het centrum liggen 132 verdachte daken bij bijna 1.900 woningen. De meeste panden komen er uit de jaren tachtig en drie kwart is koop. Lunteren-Oost telt 53 daken; daar zijn vrijstaande woningen het meest voorkomend en bijna alles is koop. Het Lunterse Buurtbos heeft 93 daken bij 166 woningen, terwijl de grootste groep panden er recente nieuwbouw is. Er staan dus ook oudere gebouwen naast de nieuwe.

Twee van de drie woningen zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, ruim 3.400 in totaal. Ongeveer een kwart komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het vaakst werd toegepast. In het dorp als geheel komt de grootste groep panden uit de jaren vijftig en zestig.

Voor huizen uit het begin van de jaren tachtig is de kans kleiner, maar niet nul. Tot het verbod werd nog asbestcement gebruikt in golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen, en tot ongeveer het midden van de jaren tachtig harde vinyltegels. In het centrum, waar de meeste panden uit de jaren tachtig komen, is een inventarisatie bij een grotere verbouwing dus nog altijd verstandig.

Villa's, boerderijen en recreatie

Lunteren groeide na de komst van de spoorlijn uit tot een zomerse uitvalsbasis, met hotels, pensions en later campings. Daardoor staan er in en om het dorp nog altijd veel pensions, villa's en recreatiegebouwen. Voor de eigenaar van zo'n pand, een pension of een groepsaccommodatie telt vooral dat het om een bedrijfsmatig gebouw kan gaan. Dan valt het klusje buiten de ruimte voor particulieren.

Er zijn in totaal bijna 390 utiliteitspanden van voor het verbod: zeventig bedrijfshallen en werkplaatsen, ruim dertig kantoren, elf zorggebouwen, zes scholen en een paar sportgebouwen. Wie zo'n pand verbouwt, verhuurt of verkoopt, heeft er baat bij dat bekend is wat er zit en waar. Een monteur of schilder mag niet zonder meer in materiaal boren of schuren dat asbest kan bevatten.

Huur en de rol van de verhuurder

Ongeveer een op de vier woningen is huur, en iets meer dan een op de tien is van een woningcorporatie. Het zwaartepunt ligt in de dorpswijken, zoals de Wormshoef, waar ruim een derde huurt. Als huurder meld je beschadigd of verdacht materiaal bij de verhuurder; onderzoek en verwijdering zijn dan een zaak van de verhuurder. Wil je zelf een keuken, vloer of badkamer vervangen, vraag dan eerst of er al een inventarisatie van de woning is gedaan.

Monumenten en geen beschermd gezicht

Het dorp heeft 35 rijksmonumenten, onder meer de Oude Kerk, een korenmolen en het station, en 38 gemeentelijke monumenten, vooral villa's en boerderijen. Er is geen beschermd gezicht. Asbest verwijderen uit een monument is toegestaan, maar wat je daarna als dak of gevel terugplaatst, kan een vergunning vragen. De gemeente kent een regeling voor het in stand houden van erfgoed. Vraag er naar voordat je een offerte tekent.

Storm en gebroken platen

Code oranje of rood gold de afgelopen vijf jaar vijfentwintig keer voor Gelderland. Bij het meetstation Deelen, achttien kilometer verderop, is ooit een windstoot van meer dan 120 kilometer per uur gemeten. Een open schuur of een stal met golfplaten vangt veel wind. Liggen er na een storm brokken plaat in het weiland of op het erf, loop er dan niet overheen en veeg ze niet op. Houd mensen en dieren op afstand, maak ze voorzichtig nat en bel je verzekeraar. Opruimen kan alleen door een gecertificeerd bedrijf.

Container, afvoer en toezicht

Staat een container of steiger op gemeentegrond, dan meld je dat minstens twee weken vooraf. De melding is gratis. Bij een standplaats langer dan veertien dagen, een oppervlak boven de 30 m², een parkeersector of hinder is een vergunning nodig. Een saneringsbedrijf regelt dit meestal, maar het staat op jouw adres.

Omgevingsdienst de Vallei houdt hier toezicht. Voor de sloopmelding gebruik je het Omgevingsloket. Na een melding door een bedrijf geldt in de regel een wachttijd van vier weken. Houd daar rekening mee als je de klus wilt afronden vóór de winter.

Zonnepanelen en isolatie

Zonnepanelen liggen er op ruim een derde van de woningen. Op een asbestdak kan dat niet zonder meer, omdat je er niet in mag boren. Wie panelen op een schuur of stal wil, laat het dak dus eerst vervangen. De gemeente heeft een isolatieregeling met een inkomens- en WOZ-grens. Zo'n regeling is bedoeld voor isolatie zelf; lees in de voorwaarden of verwijderen van asbest erbij hoort. Zit er asbest in het dakbeschot van een woning die je wilt isoleren, lees dan asbest in het dakbeschot.

Rekenvoorbeeld: een schuur van 60 m²

Een schuur van zes bij tien meter heeft een dak van ongeveer 60 m². Boven 50 m² rekent de tool met een bedrag per vierkante meter, met een ondergrens. Volgens de richtprijzen kost dat vanaf € 2.200. Ontbreekt er een rapport, dan telt de inventarisatie mee en loopt de prijs vanaf € 2.500. Jouw eigen bedrag bereken je in de rekentool. Hoe een dak wordt verwijderd, staat bij asbestdak verwijderen.