Asbest verwijderen in Veenendaal

Een veenkolonie die uitgroeide tot een industriestad

Veenendaal ontstond aan het einde van de vaart die bisschop David van Bourgondië liet graven om turf naar de stad Utrecht te brengen. Een kapel vormde de kern van de veenkolonie, die tegen het eind van de zestiende eeuw een dorp werd. In de negentiende eeuw waren de wol- en tabaksindustrie de belangrijkste inkomstenbronnen, en grote fabrieken domineerden de kleine landelijke plaats. Inmiddels wonen er ruim 68.000 mensen.

De groei zit in de woningvoorraad. Van de bijna 30.000 woningen is bijna twee derde gebouwd voordat asbest werd verboden, ruim 19.000 stuks. Ongeveer drie op de tien woningen is uit de jaren zestig en zeventig. De meest voorkomende bouwperiode van voor het verbod loopt van halverwege de jaren zeventig tot begin jaren negentig.

Tot het verbod werd asbest nog verwerkt, al ging het na het begin van de jaren tachtig om minder dan eerder. Het ging dan vooral om asbestcement in golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen, en tot ongeveer halverwege de jaren tachtig om harde vinyltegels. Losgebonden brandwerend board werd vanaf het begin van de jaren tachtig vrijwel niet meer gebruikt.

Het Franse Gat: de wijk met de meeste verdachte daken

Het Franse Gat is een naoorlogse wijk, gebouwd in de jaren vijftig en zestig, met ruim 2.600 woningen en veel sociale huur. Appartementen komen het meest voor en bijna zes op de tien woningen is huur. Er liggen 332 verdachte daken. Ongeveer acht op de tien woningen is van voor het verbod.

Een plan van de gemeente en de woningcorporatie noemt ongeveer 1.100 woningen in de wijk die de komende jaren worden aangepakt, door vernieuwing, renovatie, sloop en nieuwbouw. Veel woningen voldoen niet meer aan de huidige standaarden voor indeling, isolatie en duurzaamheid. Voor bewoners is dat belangrijk: bij sloop en renovatie van een woning van voor het verbod hoort in de regel een inventarisatie, en de sanering moet door een gecertificeerd bedrijf. Meld als huurder beschadigd materiaal bij je verhuurder, en haal zelf geen platen of tegels weg.

't Hoorntje, de Vogelbuurt en andere buurten

Na het Franse Gat volgen 't Hoorntje en de Vogelbuurt met elk 76 verdachte daken. 't Hoorntje is vooral gebouwd tussen halverwege de jaren twintig en de jaren veertig, met appartementen als meest voorkomend type. De Vogelbuurt hoort bij de wijk West en is bijna volledig van voor het verbod. In De Pol liggen 59 verdachte daken, in de Dichtersbuurt 58, in de Componistenbuurt 57, in Achterkerk 54 en in de Gezonken Hoek 51.

De Componistenbuurt heeft het hoogste aandeel woningen van voor het verbod van de hele plaats. In Dragonder-Noord, vooral uit de jaren zeventig, liggen 41 verdachte daken en komt ongeveer vier van de vijf woningen uit de jaren zestig en zeventig. In Petenbos liggen 35 verdachte daken, maar daar is maar een klein deel van de woningen van voor het verbod.

De wijken West en Zuidoost

De wijk West, met de Componistenbuurt, Vogelbuurt, Dichtersbuurt en Schepenbuurt, is vooral uit de jaren tachtig. Er staan ruim 6.000 woningen, waarvan tussenwoningen het meest voorkomen en bijna driekwart koop. Het is de periode waarin asbest minder werd gebruikt, maar het materiaal was toen nog niet verboden.

Dat betekent dat een huis uit die tijd niet automatisch asbestvrij is. Golfplaten op een berging, dakbeschot onder de dakpannen of een vensterbank kunnen asbestcement zijn. Zeker weet je het pas na een laboratoriumonderzoek van een monster. Hoe dat werkt, lees je bij asbest laten testen.

Zuidoost, met Engelenburg, Petenbos en De Groene Velden, is vooral van de jaren negentig. Er staan ruim 6.500 woningen, appartementen komen het meest voor en ruim de helft is koop. Dat is de jongste periode van voor het verbod.

Schuren, bergingen en garageboxen

In de woonplaats liggen ruim 1.150 daken waarop asbest kan zitten, samen ruim 80.000 m². Bijna 1.000 daarvan zijn van een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen zijn dat er ongeveer 38, wat in de vergelijking met 333 plaatsen onder het gemiddelde ligt.

Naast de bergingen staan er ruim 9.500 bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres, plus 552 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Bij een blok garageboxen loopt het dak meestal door over alle boxen. Wie een box wil laten saneren, heeft dus overleg nodig met de andere eigenaren. Particulieren mogen hooguit 35 m² hechtgebonden asbest zelf verwijderen uit hun eigen woning of bijgebouw op eigen erf, met een melding vooraf via het Omgevingsloket. Betaalde hulp is niet toegestaan.

Het centrum en de oude woonwijken

Tussen halverwege de negentiende eeuw en het begin van de oorlog veranderden de Markt, de Hoofdstraat en in mindere mate de Hoogstraat compleet. De oorspronkelijke woonhuizen werden vervangen door winkelwoningen. Markt 7 is geheel in Jugendstil gebouwd. In het Centrum staan ruim 3.400 woningen, waarvan ruim 3.000 appartementen, en bijna zes op de tien woningen is huur.

Op de Kerkewijk vestigde de nieuwe elite zich in villa's en fabrikantenwoningen uit de eerste dertig jaar van de twintigste eeuw. Arbeiderswoningen uit de periode van halverwege de negentiende eeuw tot begin twintigste eeuw staan aan onder meer de Wilhelminastraat, de Zandstraat, de Molenstraat en de Gortstraat. Het complex aan de Davidsstraat dateert van begin jaren twintig, evenals de sociale woningbouw aan de Keucheniusstraat en het Da Costaplein. Wie in zo'n woning iets wil verbouwen, weet pas wat er zit als er een inventarisatie is gedaan.

Hallen, fabrieken en monumenten

Buiten de woningen staan bijna 900 utiliteitspanden van voor het verbod: ruim 340 bedrijfshallen en werkplaatsen, bijna 200 kantoorpanden, 38 zorggebouwen, 29 scholen en 29 sportgebouwen. Een voormalige sigarenfabriek met ooit bijna tweeduizend werknemers wordt herontwikkeld met onder meer wonen, kinderopvang en horeca.

De ruimte die particulieren hebben om zelf te verwijderen, bestaat hier niet. Voor sloop of verbouwing is in de regel een inventarisatie verplicht, en een gecertificeerd bedrijf voert de sanering uit. Dat geldt ook bij een herbestemming van een oud fabrieksgebouw.

Veenendaal heeft 19 rijksmonumenten en 108 gemeentelijke monumenten, waaronder windmolens en het Fort aan de Buurtsteeg. Asbest verwijderen uit een monument mag, maar wat er daarna op dak of gevel terugkomt, stem je af met de gemeente. Tussen de monumenten staan onder meer molen De Vriendschap en de Bernard van Kreelpoort.

Storm, zonnepanelen en isolatie

In de afgelopen vijf jaar werd voor de provincie Utrecht zestien keer code oranje of rood afgegeven. Bij Deelen Airport, ruim twintig kilometer van de plaats, is ooit een windstoot van ruim 122 kilometer per uur gemeten. Liggen er na een storm gebroken golfplaten in de tuin, veeg of stofzuig ze dan niet op. Houd kinderen en huisdieren weg, maak het materiaal voorzichtig nat en bel je verzekeraar. Laat het ruimen over aan een gecertificeerd saneerder.

Ruim vier op de tien woningen heeft zonnestroom. Panelen op een dak met asbestverdachte platen kunnen niet, omdat de bevestiging gaten in het materiaal vraagt. Haal het dak dus eerst weg.

Iets meer dan drie op de tien woningen is gebouwd in de periode van de jaren twintig tot halverwege de jaren zeventig, toen spouwmuren in de regel nog zonder isolatie werden opgetrokken. De gemeente heeft een subsidieregeling voor isolatie van grondgebonden koopwoningen en een lening voor duurzaam wonen. Die gaan over isoleren, niet over asbest. Zit er asbesthoudend dakbeschot onder je zolder, plan de sanering dan vóór het isoleren.

Toezicht, milieustraat en container

Het toezicht ligt bij de Omgevingsdienst Regio Utrecht. Breekt iemand platen of gaat asbest de restafvalbak in, meld het dan bij de gemeente of de omgevingsdienst. Het afvalbrengpunt vraagt vooraf een melding en een afspraak en rekent één afvalpunt voor de eenmalige 35 m². Welke regels gelden voor een container of steiger op straat, vraag je bij de gemeente na.

Rekenvoorbeeld: een schuur van zes bij zes meter

Een schuur van zes bij zes meter geeft een dakvlak van 36 m². Wie nog geen rapport heeft, rekent een inventarisatie mee. Volgens de richtprijzen kost het samen vanaf € 2.500 en kan het oplopen tot € 3.300. Jouw afmetingen vul je in via de rekentool.