Asbest verwijderen in Ede

Een grote plaats met veel verschillende daken

Ede is met ruim 35.000 woningen een plaats waar bijna alle bouwperioden naast elkaar liggen. Dat maakt de asbestvraag minder eenduidig dan in een dorp. In totaal gaat het om 1.473 daken waarop platen met asbest kunnen zitten, samen ruim 197.000 m². Ongeveer driekwart daarvan, 1.114 daken, ligt op een schuur of garage bij een woning. Vergeleken met de 333 grootste plaatsen scoort de plaats gemiddeld. Ze ligt op de overgang van de stuwwal naar de vallei, deels in het bos, en ongeveer een vijfde van de woonplaats is landbouwgrond.

De top van de lijst valt op. Doesburg heeft 259 verdachte daken bij maar 350 woningen, Driesprong/Ginkel 173 bij 300 en Maanderbroek 105 bij 130. Zulke verhoudingen wijzen op schuren, loodsen en andere bijgebouwen op ruime kavels, niet op woonhuizen. Van de echte woonwijken springt Reehorst eruit met 98 daken. Wie in een van die buurten een schuur heeft, doet er goed aan om bij de eerste offerte te vragen of het om een bijgebouw bij een woning gaat of om een bedrijfsgebouw. Voor het tweede geldt de regeling voor particulieren niet.

Verdacht betekent dat de platen volgens de gegevens op asbestcement lijken. Pas een monster geeft zekerheid, zie asbest laten testen.

Veldhuizen, Ede-West en de flats

In het noorden ligt Veldhuizen, een naoorlogse wijk uit de jaren zestig. De randen zijn gemarkeerd door hoogbouw, de flats aan de Slotlaan en de Lunenburg staan in stroken, en de grondgebonden woningen hebben twee lagen met een plat dak. De grootste groep panden komt uit de jaren zeventig, en bijna de helft van de woningen is huur. Appartementen komen er het meest voor, ruim 2.700 adressen.

Ede-West is van de jaren vijftig en zestig en telt ruim 3.000 appartementen. Ongeveer een kwart van de woningen in de hele plaats komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement veel werd gebruikt. In flats van die tijd zit het vaak op plekken die meer woningen raken: galerijschotten, leidingschachten, gevelbeplating en vensterbanken. Een inventarisatie van het hele gebouw laat zien wat er waar zit, en voorkomt dat je zelf een bureau inzet voor wat al bekend is.

Schuren en garageboxen achter de rijen

Er zijn bijna 10.000 bijgebouwen van vóór het verbod die geen eigen adres hebben, en 1.187 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Een deel daarvan ligt in rijen achter blokken woningen, onder een doorlopend dak. Wie één box wil vernieuwen, raakt de platen van de buurman. Zoek dus eerst uit wie eigenaar van het dak is.

Een particulier mag geschroefde, hele golfplaten tot 35 m² op het eigen erf zelf weghalen, na een melding via het Omgevingsloket. Beschadigde of verweerde platen en daken die groter zijn laat je door een gecertificeerd bedrijf doen. Zaag, boor of breek nooit in de platen en poets ze niet schoon met een hogedrukspuit, want daarmee komen vezels vrij.

De wijken uit de jaren tachtig en negentig

Een flink deel van Ede is gebouwd na de piek van het asbestgebruik. In Maandereng komt de grootste groep panden uit de jaren tachtig, met ruim 2.700 woningen waarvan zeven op de tien koop is, en Rietkampen is van de jaren negentig. Toch is zo'n huis niet vanzelf asbestvrij. Asbest werd tot het verbod nog toegepast, al steeds minder, en golfplaten op een schuur of berging uit die tijd kunnen het nog bevatten. Elskamp telt 77 verdachte daken bij ruim 1.300 woningen, en in Maandereng-Oost liggen er 57, in een buurt waar alle woningen van voor het verbod zijn.

Enka-dorp, villa's en de oudere buurten

Het Enka-dorp, ook bekend als Tuindorp Vooruit, is gebouwd voor werknemers van de kunstzijdefabriek. Het telt twee fasen, van 159 en 140 woningen, met donkerrode baksteen en pannendaken rond het halfronde Poortplein. Een deel van de eerste fase is gemeentelijk monument. De eerste fase is gerenoveerd en de tweede fase is vervangen. In de Zeeheldenbuurt en de Indische buurt, met veel bouw uit de jaren dertig tot en met zestig, liggen elk zo'n zestig verdachte daken.

De villa's langs de Stationsweg en de Arnhemseweg zijn van rond de eeuwwisseling en daarna. Daar zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar vaak in latere aanpassingen: een vensterbank, een kachelpijp, een aanbouw of een garage. Wat er bij de laatste verbouwing is aangebracht, zegt hier vaak meer dan het bouwjaar zelf.

De gemeente telt 77 rijksmonumenten en 237 gemeentelijke monumenten. Asbest verwijderen uit zo'n pand mag, maar wat er daarna terugkomt kan een vergunning vragen. Voor het centrum bestaat een gevelfonds en er is een regeling voor erfgoed. Stem het plan dus vooraf af met de gemeente.

Huur, corporatie en VvE

In het Centrum is bijna zes op de tien woningen huur en zit bijna negen op de tien in een meergezinsgebouw. In Veldhuizen is bijna de helft huur. Ongeveer een kwart van de woningen in de plaats is van een corporatie. Huur je een woning waar asbest in zit, dan moet de verhuurder het laten onderzoeken en verwijderen. Zie je beschadigd materiaal, meld het dan en blijf er met je handen af.

Voor een koopappartement geldt dat de vereniging van eigenaren over de gemeenschappelijke delen gaat. Vraag de beheerder naar een eventueel rapport voordat je zelf iets laat uitzoeken. Wil je in je eigen woning de badkamer of keuken slopen, dan hoort er in de regel een asbestinventarisatie bij.

Fabrieken, kazernes en bedrijfshallen

Ede is vanaf het begin van de twintigste eeuw garnizoensplaats, met kazernes tussen de oude kern en het station en militaire woningen aan de Klinkerbergerweg en de Artilleriestraat. De Enka-fabriek groeide uit tot de grootste industriële werkgever van Gelderland. Vandaag staan er 991 utiliteitspanden van vóór het verbod, waaronder 313 bedrijfshallen en werkplaatsen, 195 kantoren, 45 zorggebouwen en 38 scholen.

Voor die panden geldt de strengere route: een inventarisatie vóór sloop of verbouwing en verwijdering door een gecertificeerd bedrijf, ook bij een klein oppervlak. Een eigenaar die verhuurt of verkoopt, kan beter een actueel rapport hebben liggen.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Vijfentwintig keer kreeg Gelderland de afgelopen vijf jaar een weerswaarschuwing met code oranje of rood. Bij het meetstation Deelen Airport, op bijna dertien kilometer, is ooit een windstoot van ruim 120 kilometer per uur genoteerd. Bij zulk weer kunnen golfplaten loskomen of breken. Raak gebroken stukken niet aan, houd kinderen en huisdieren weg en bel je verzekeraar.

Zonnepanelen liggen op ongeveer een derde van de woningen. Op een asbestdak lukt dat niet, omdat de bevestiging gaten in de platen vraagt. Voor panelen op de schuur is eerst een nieuw dak nodig. De gemeente heeft een subsidieregeling voor isolatie, en het gemeentelijke energieloket geeft gratis advies. Ongeveer een derde van de woningen komt uit de jaren twintig tot en met zeventig, toen spouwmuren nog zonder isolatie werden gebouwd. Vraag bij isolatie van een zolder altijd eerst na of het dakbeschot asbest bevat.

Milieustraat, container en toezicht

Voor het toezicht op de sanering is de Omgevingsdienst de Vallei de instantie. Voor asbest betaal je bij de milieustraat met afvalpunten van je afvalpas: één punt per kubieke meter, met zes punten per jaar, en een extra punt kost tien euro. Een saneringsbedrijf voert het materiaal zelf af en regelt de meldingen.

Voor een container, steiger of hoogwerker op gemeentegrond doe je ten minste twee weken van tevoren een melding. Dat kost niets. Bij een standplaats van meer dan veertien dagen, een grotere oppervlakte dan 30 m² of in een betaald parkeergebied is een vergunning nodig. Die wordt via het meldingsformulier aangevraagd. Een goed bedrijf doet dit voor je, maar het staat op jouw adres, dus kijk mee.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vijf bij zes meter

Neem een schuur van vijf bij zes meter, dan meet het dak 30 m². Ontbreekt een rapport, dan komt daar een inventarisatie bij, vanaf driehonderd euro. Samen kost onderzoek plus verwijderen volgens de richtprijzen vanaf € 2.300 en tot ongeveer € 3.000. Met 30 m² zit je dicht bij de grens van 35 m² waarboven een particulier het niet meer zelf mag doen. Zet de maten van jouw schuur in de rekentool voor een eigen berekening.