Asbest verwijderen in Zetten

Een dorp op een stroomrug, met ruim honderdvijftig verdachte daken

In de woonplaats zijn 157 daken met platen waar asbest in kan zitten, goed voor 26.300 vierkante meter. Bij ruim 2.200 woningen komt dat neer op ongeveer zeventig per duizend, boven het gemiddelde van de 333 grootste plaatsen. In de hele gemeente Overbetuwe gaat het om ruim 1.390 daken. Daarvan liggen er 98 op een schuur of garage bij een woning, de rest op andere panden.

Voor het aantal daken is het oppervlak groot, dus bij een deel gaat het om meer dan een tuinschuurtje. Zetten ligt in de Betuwe op een stroomrug, op iets hoger gelegen grond, en het fruit uit de omgeving werd tot het eind van de vorige eeuw verhandeld op de veiling in het dorp. Gebouwen van die omvang kennen andere regels dan een berging achter het huis, en daarover gaat deze pagina.

Wederopbouw en jaren zestig: de buurt Noordwest en het centrum

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is in het dorp fel gevochten en zeer veel vernield, vooral in de laatste oorlogswinter. Ten noordwesten van de kern staan daarom huizen uit de wederopbouw. De buurt Noordwest telt 344 woningen en 22 verdachte daken. Bijna alle woningen in die buurt zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, en bijna drie kwart is koop. De grootste groep panden komt uit de jaren vijftig en zestig, met tussenwoningen als meest voorkomend type.

Rond de Hoofdstraat en het Julianaplein ligt het centrum. Daar komen de meeste panden eveneens uit de jaren vijftig en zestig. Appartementen zijn er het meest voorkomend, ruim honderd op bijna driehonderd woningen, en de woningen zijn half koop, half huur. Er liggen 16 verdachte daken.

In een wederopbouwhuis kun je asbestcement verwachten in gevelbeplating, vensterbanken, rookkanalen en onder de dakrand. Bij uitbouwen en dakkapellen komt daar het dakbeschot bij. Voor je een zolder verbouwt, laat je de platen onderzoeken.

Het oudste deel van het dorp ligt ten oosten van het centrum en langs de invalswegen. Daar staat de toren van de Hervormde Kerk uit de veertiende eeuw, en de Vluchtheuvel Kerk, het hoogste punt van het dorp, die bij een overstroming onderdak kon bieden aan driehonderd mensen. In oude en monumentale panden zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar wel eens in een latere aanpassing: een kachelpijp, een aanbouw, een vloer. Vraag bij de gemeente na of jouw pand een monumentenstatus heeft voordat je dak of gevel verandert.

Blokland, Sterappel en Loohof: jaren zeventig en tachtig

Blokland is helemaal gebouwd voordat asbest werd verboden. De buurt heeft 385 woningen, 39 verdachte daken en de meeste woningen komen uit de jaren zeventig, een periode waarin asbestcement veel werd verwerkt. Tussenwoningen komen het meest voor en acht op de tien woningen is koop. Rijen uit dezelfde bouwperiode hebben vaak dezelfde soort bergingen en dakranden. Elk dak moet apart worden beoordeeld, maar buren kunnen samen een prijs vragen.

Het gebied rond Sterappel, Loohof en Zetten-Zuid heeft de meeste verdachte daken van het dorp: 45, bij ongeveer 450 woningen. De meeste panden zijn uit de jaren tachtig, en tussenwoningen overheersen. Ruim de helft is koop. Uit die tijd kan asbestcement nog voorkomen in golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen. Harde vinyltegels kwamen tot halverwege de jaren tachtig voor.

Nieuwbouw, landhuizen en latere uitbreidingen

Sinds de jaren zeventig breidt het dorp zich uit in zuidelijke richting, tussen de A15 en de Wageningsestraat. Rieshout is vooral uit het eerste decennium van deze eeuw, en de omgeving van de Vluchtheuvellaan ook. Noord-Magdalena bestaat uit recente nieuwbouw. Aan de noordkant liggen Engelse en Vlaamse landhuizen in het woondomein Aan de Linge. In Rieshout is bijna twee op de tien woningen van vóór het verbod en liggen 6 verdachte daken bij bijna 500 woningen. In Noord-Magdalena zijn het er eveneens 6 en bij de Vluchtheuvellaan 3.

Een verbouwing in zo'n buurt begint dus niet met de vraag of er asbest zit. Zet wel een kanttekening bij schuren en tuinhuizen die van een eerdere bewoner zijn overgenomen: die kunnen ouder zijn dan het huis. Een bouwjaar opzoeken in het Kadaster geeft snel duidelijkheid.

Schuren, bergingen en het buitengebied

In het dorp staan 723 bijgebouwen zonder eigen adres die zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, en 88 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Per duizend woningen zijn dat ruim driehonderd bijgebouwen. Bijna twee derde van de woonplaats is landbouwgrond. Aan de oostkant van de kern liggen 12 verdachte daken bij 28 woningen, aan de westkant 8 bij 39. Dat zijn veel daken voor zo weinig woningen en het wijst op erven met meer dan één gebouw.

Voor een schuur of berging bij je woning geldt de regeling voor particulieren: hooguit 35 m² gave, geschroefde golfplaten, zonder betaalde hulp, met sloopmelding uiterlijk een week vooraf en een startmelding twee dagen voor aanvang. Bij agrarische bedrijfsgebouwen mag je het niet zelf doen. Heb je een erf met meerdere gebouwen, laat dan de hele locatie inventariseren. Een saneerder kan dan in één keer alle platen meenemen.

Zorg, onderwijs en winkels

Zetten is bekend als centrum voor zorg en onderwijs, en heeft een uitgebreid winkel- en dienstenbestand met een streekfunctie. Ongeveer driekwart van de beroepsbevolking werkt in de commerciële dienstverlening. De cijfers voor gebouwen van vóór het verbod: 64 utiliteitspanden, onder meer vijf scholen, drie zorggebouwen, zestien kantoren, tien bedrijfshallen en werkplaatsen en twee sportgebouwen.

Het Witte Huis, begin vorige eeuw gebouwd, is nu een woonvoorziening voor mensen met dementie, en de Heldringstichting is een jeugdkliniek. Voor zulke gebouwen, met veel gebruikers, geldt dat een verbouwing vaak in een vakantie of een rustige periode wordt gepland. De inventarisatie gaat daaraan vooraf, zodat de saneerder niet halverwege een planning moet aanpassen. Tussen de spoorlijn en de A15 liggen de voormalige veiling en de sportaccommodaties. Van oudere hallen en sportgebouwen laat je bij sloop of verbouwing eerst een rapport maken.

Een oud huis kopen of verbouwen

Zetten is een geliefd dorp om te wonen. Er is schaarste aan betaalbare woningen voor starters en senioren. Dat maakt oudere woningen aantrekkelijk, en dat zijn juist de woningen waarin asbest kan zitten: bijna twee derde van de woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, en bijna drie op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig.

Koop je zo'n huis, vraag de verkoper dan of er een rapport is en laat de bijgebouwen meetellen. Een inventarisatie vooraf, of een onderzoeksvoorbehoud, voorkomt dat je na de koop een onverwachte post krijgt. Een inventarisatie kost volgens de richtprijzen drie- tot zevenhonderd euro, en moet gedaan worden door een bureau dat los staat van de saneerder.

Storm, schade en toezicht

Code oranje of rood kwam in Gelderland de afgelopen vijf jaar vijfentwintig keer voor. Het dichtstbijzijnde windstation, Deelen op ruim zeventien kilometer, noteerde ooit een windstoot van ruim 122 kilometer per uur. Waait er een plaat los, laat hem dan liggen en houd kinderen en dieren weg. Bel je verzekeraar, en laat de resten opruimen door een gecertificeerd bedrijf. De Omgevingsdienst Regio Arnhem houdt toezicht op het werk. Zie je dat platen worden gebroken of dat asbest in het huisvuil belandt, meld het dan bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Milieustraat en container op straat

Als particulier kun je asbest wegbrengen naar de milieustraten in Elst en Andelst, zeven euro per verpakte plaat, met een maximum van tien platen. Meld het minstens vijf werkdagen vooraf. Voor meer dan tien platen, of een groter dak, schakel je een saneerder in. Die voert het asbest zelf af naar een erkende verwerker; dat zit in de offerte.

Wat de regels zijn voor een container of steiger op straat, vraag je na bij de gemeente. Doe dat voordat je een afspraak maakt, want het kan weken duren voordat een vergunning rond is.

Rekenvoorbeeld: een schuur van twaalf vierkante meter

Een tuinschuur van drie bij vier meter heeft een dak van 12 m². Zonder rapport kosten onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.200 en kunnen ze oplopen tot € 2.800. De staffel in de rekentool begint bij daken tot 20 m², dus een klein dak kost niet veel minder dan een middelgroot. Wat jouw dak kost, zie je in de rekentool.