Asbest verwijderen in Elst

Weinig daken, veel vierkante meters

In de woonplaats liggen 299 daken waarop platen met asbest kunnen zitten, samen goed voor 80.000 m². Dat is weinig vergeleken met veel andere plaatsen: per duizend woningen gaat het om ruim dertig, en in de vergelijking met 333 plaatsen valt het onder gemiddeld. Maar het dakoppervlak is groot voor dat aantal daken. Er zitten dus grote gebouwen tussen, en dat past bij een plaats waar ongeveer twee derde van de woonplaats landbouwgrond is.

Van de 299 daken liggen er 186 op een schuur of garage bij een woning. De overige ruim honderd liggen op andere gebouwen, zoals loodsen, bedrijfshallen en agrarische opstallen. Dat verschil is belangrijk. Op een schuur bij een woning mag je als particulier onder voorwaarden zelf aan de slag, op een bedrijfsgebouw niet.

Verdacht betekent dat de platen er volgens de gegevens uitzien als asbestcement. Pas een laboratoriumonderzoek van een monster maakt het zeker.

Het dorp ligt in de Betuwe, tussen Arnhem en Nijmegen, met de Linge net ten noorden van de kern. Langs de uitvalswegen is lintbebouwing ontstaan, onder meer aan de Grote Molenstraat, de Valburgseweg en de Aamsestraat. Bij zulke linten staan achter de huizen vaak erven met schuren en bergingen. Ten zuiden van de kern, aan de Bemmelseweg, is in de jaren twintig bij de steenfabriek een complex arbeiderswoningen gebouwd.

Het buitengebied rond de kern

Veel verdachte daken liggen niet in de wijken maar erbuiten. Het buitengebied van Hollanderbroek telt 61 daken bij 140 woningen, het buitengebied van Elst-Oost 41 bij 88, Reeth 26 bij 60 en Eimeren 14 bij 51. In die gebieden is ongeveer acht tot negen op de tien woningen van voor het verbod, maar slechts een kwart of minder komt uit de jaren zestig en zeventig. Het zijn verspreide erven en kleine kernen, geen woonwijken.

Zulke verhoudingen, veel daken bij weinig woningen, wijzen op schuren, loodsen en andere opstallen naast het woonhuis. Wie daar een gebouw heeft, doet er goed aan om bij de eerste prijsaanvraag het gebruik van elk gebouw te noemen: opslag, werkplaats, stal of garage. Dat bepaalt of de regeling voor particulieren geldt.

Molenberg en de wijken van Elst-Noord

Molenberg is de woonbuurt met de meeste verdachte daken, 34 bij ruim 370 woningen. Bijna alle woningen zijn van voor het verbod. De grootste groep panden komt uit de periode rond en vlak voor de oorlog, met arbeiderswoningen aan de Molenbergstraat, de Beatrixstraat, de Prins Hendrikstraat, de Emmastraat en de Groenestraat. Twee-onder-een-kapwoningen komen het meest voor, en ruim zeven op de tien woningen is huur.

De rest van Elst-Noord is vooral van de jaren vijftig en zestig. Hollanderbroek, De Helster, De Kist en Steding hebben allemaal hun grootste groep panden uit die periode. Tussenwoningen zijn er het talrijkst. In Hollanderbroek is twee derde van de woningen huur en in De Kist zes op de tien, terwijl De Helster voor ruim twee derde koop is. Over de hele plaats is bijna drie op de tien woningen van een corporatie. Bij een huurwoning met asbest beslist de verhuurder over wat er gebeurt. Meld wat je ziet en werk er zelf niet aan.

Elst-Zuid en Westeraam: later gebouwd

Elst-Zuid is vooral uit de jaren zeventig, tachtig en negentig. Huyekamp en De Wuurde zijn van de jaren zeventig, met in De Wuurde bijna alles koop en bijna twee derde van de woningen uit de jaren zestig en zeventig. De Zuiling en het centrum zuidzijde zijn van de jaren tachtig, en daar liggen respectievelijk 12 en 20 verdachte daken. Westeraam met Lingebuurt en Groenoord is uit het eerste decennium van deze eeuw, en daar is ongeveer drie kwart koop.

Hoe later een buurt is gebouwd, hoe kleiner meestal de kans op asbest. Maar nieuw is niet hetzelfde als asbestvrij. Een huis uit de jaren tachtig kan nog golfplaten, dakbeschot of een vensterbank van asbestcement hebben, omdat het materiaal tot het verbod werd gebruikt, al steeds minder. Ga je een badkamer of meterkast uit die periode slopen, dan hoort er in de regel een asbestinventarisatie bij.

Schuren en garageboxen

Er zijn ruim 3.300 bijgebouwen van vóór het verbod zonder eigen adres, en 241 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Een rij boxen heeft vaak één doorlopend dak, met verschillende eigenaren. Wie één box laat saneren, raakt de platen van de buurman. Zoek eerst uit wie eigenaar van het dak is, en of er een beheerder is die de hele rij kan regelen.

Een particulier mag hooguit 35 m² hechtgebonden golfplaten zelf verwijderen, als ze geschroefd zijn, niet verweerd of gebroken zijn en op het eigen erf liggen. Je dient de melding vooraf in via het Omgevingsloket. Het opsplitsen van één dak in een stuk zelf en een stuk door een bedrijf is niet toegestaan. Bij twijfel over de staat van de platen kies je beter voor een bedrijf.

Dorpskern, monumenten en bedrijfspanden

De oude kern ligt rond de Dorpsstraat en de Sint-Maartenskerk. Onder die kerk zijn resten van twee Romeinse tempels gevonden. Tijdens de gevechten rond Arnhem en Nijmegen in de herfst van de oorlog diende de kerktoren als observatiepost en werd hij grotendeels verwoest, waarna de kerk is herbouwd. Langs de Rijksweg Noord ontstond vanaf het einde van de negentiende eeuw villabebouwing, en ten zuiden van de kern staan langs de Rijksweg Zuid herenhuizen en villa's. Er staan acht rijksmonumenten.

In zulke oude panden zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar wel eens in een latere aanbouw, een vloer of een schuur. Verwijderen mag, maar wat er daarna terugkomt kan een vergunning vragen. Stem dat af met de gemeente.

Naast de woningen zijn er 232 utiliteitspanden van vóór het verbod: 86 kantoren, 56 bedrijfshallen en werkplaatsen, 13 zorggebouwen, 6 scholen en 4 sportgebouwen. Voor zulke panden geldt de strengere route: een inventarisatie vóór sloop of verbouwing, en een sanering door een gecertificeerd bedrijf, ook bij een paar platen. De vroege industrie zat rond de Aamsestraat en de Stationsstraat en hing samen met fruitverwerking. Wie daar een oud bedrijfspand verbouwt, begint beter met een rapport van het hele gebouw.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Gelderland zat in de afgelopen vijf jaar vijfentwintig keer in code oranje of rood. Op Deelen Airport, ruim vijftien kilometer verderop, is een windstoot van ruim 120 kilometer per uur gemeten. Bij zulk weer kunnen golfplaten op een loods of schuur losraken of breken. Raak gebroken stukken niet aan, houd kinderen en huisdieren weg, maak de brokken licht nat en bel je verzekeraar.

Bij bijna de helft van de woningen liggen zonnepanelen op het dak. Dat gaat niet op asbestplaten, omdat boren in dat materiaal vezels vrijmaakt. Voor een grote loods met veel dakoppervlak is een sanering vóór de panelen dus extra relevant. De gemeente heeft een subsidieregeling voor het verduurzamen van woningen, ook voor doe-het-zelf isolatie. Het geld is bedoeld voor energiebesparing en dekt geen asbestverwijdering. Laat bij de isolatie van een zolder eerst het dakbeschot controleren.

Milieustraat, container en toezicht

Bij de milieustraat betaal je zeven euro per verpakte asbestplaat, met een maximum van tien platen, en je meldt het minstens vijf werkdagen vooraf aan. Grotere hoeveelheden laat je door een saneringsbedrijf afvoeren. Voor een container of steiger op de openbare weg vraag je de regels vooraf na bij de gemeente. De Omgevingsdienst Regio Arnhem is verantwoordelijk voor het toezicht op saneringen.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vijf bij negen meter

Een schuur van vijf bij negen meter heeft een dak van 45 m². Daarmee zit je boven de 35 m² waaronder een particulier het zelf mag doen. Zonder rapport betaal je voor onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.500, en maximaal ongeveer € 3.300, met de inventarisatie vanaf driehonderd euro. Wijkt jouw schuur af, vul dan de eigen maten in bij de rekentool.