Asbest verwijderen in Nijkerk

Veel daken, vooral buiten de wijken

Op de plaats Nijkerk staan ruim 12.000 woningen. Ruim zes op de tien zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, en bijna drie op de tien komen uit de jaren zestig en zeventig. Er zijn 775 daken met platen die asbest kunnen bevatten, ongeveer 565 daarvan liggen op een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen gerekend is dat een gemiddelde score in de vergelijking met 333 plaatsen. Het verdachte dakoppervlak is samen ruim 160.000 m².

Er zijn daarnaast ruim 5.300 bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres, en ruim 300 garageboxen en bergingen met een adres. Over de hele plaats gerekend is dat ruim vier bijgebouwen per tien woningen. Het gaat dus niet alleen om één type huis. Het gaat om de bijgebouwen die er in al die decennia zijn bijgekomen.

Ruim de helft van het gebied is landbouwgrond. Dat verklaart waarom de grote aantallen in het buitengebied liggen en niet in de dichtbebouwde wijken.

Appel, Kruishaar en de buurtschappen

De meeste verdachte daken liggen in Appel en 't Woud: 162, bij ongeveer 230 woningen. Kruishaar telt er 88 bij ruim honderd woningen, De Veenhuis en Achterhoek 74 bij ongeveer tachtig, Prinsenkamp 40 bij 57 en Arkemheen 32 bij 56. Daar staan dus weinig huizen met veel dak: boerderijen, schuren, stallen en opslag. Slichtenhorst heeft er 68 bij ruim 470 woningen, hoewel ongeveer driekwart van die woningen pas na het verbod is gebouwd.

Voor bewoners betekent dit een praktische grens. Een particulier mag hooguit 35 m² hechtgebonden asbest zelf verwijderen uit de eigen woning of een bijgebouw op het eigen erf. Een agrarisch bedrijfsgebouw valt er niet onder, ook niet bij een klein dak. Ligt er op een erf van een boerderij meer dan 35 m², dan is voor het geheel een gecertificeerd bedrijf nodig. Het gaat om het totaal van alle gebouwen, niet om één dak.

Arkemheen is een poldervogelgebied en Nijkerkerveen heeft een lintvormige structuur met smalle verkaveling, met de linten loodrecht op de Amersfoortseweg. Bij smalle kavels is het verstandig om met de buren te overleggen voordat een saneerder de werkplek inricht.

Paasbos-west en de groei na de oorlog

Onder de wijken valt Paasbos-west op. Er liggen 32 verdachte daken bij ongeveer 900 woningen. Vrijwel alle woningen zijn er van voor het verbod, en bijna alle komen uit de jaren zestig en zeventig. De meeste panden zijn er uit de jaren zeventig, tussenwoningen komen het meest voor en ruim driekwart is koop. Strijland-west komt uit dezelfde periode en heeft ook vooral tussenwoningen.

In zulke wijken speelt asbest ook binnenshuis. Uit de periode tot het verbod gaat het om asbestcement in gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen, en tot ongeveer het midden van de jaren tachtig harde vinyltegels. Bij een nieuwe keuken, een badkamer of een vloer die eruit moet, is een monster een goede eerste stap. Een inventarisatie is bij verbouwen in de regel verplicht.

Sinds de Tweede Wereldoorlog is Nijkerk snel gegroeid, mede door de ligging dicht bij de verkeersroutes en de Randstad. De stad breidde concentrisch uit, met planmatig aangelegde woonwijken. Dat is terug te zien in de bouwjaren: ruim 1.200 woningen zijn van voor de oorlog, ruim 1.300 komen uit de twintig jaar daarna en ruim 2.100 uit de tien jaar tot halverwege de jaren zeventig. In de hele plaats is de grootste groep panden gebouwd in de jaren vijftig en zestig, en tussenwoningen zijn verreweg het meest voorkomende type.

Voor asbest is dat een bruikbare vuistregel. Wie een rijwoning uit die tijd heeft, vindt de kans op asbest vooral in de bijgebouwen, in vensterbanken en rookkanalen, en soms in de vloer. Bij een woning van latere datum kan een schuur staan die ouder is dan het huis zelf.

Het centrum, Paasbos-oost en huurwoningen

In het centrum zijn appartementen het meest voorkomende type: 354 van de ruim 500 woningen, en meer dan de helft is huur. Dezelfde mix zie je in Paasbos-oost, waar de meeste panden uit de jaren vijftig en zestig komen en appartementen de grootste groep zijn. Ongeveer een kwart van alle woningen is van een woningcorporatie en ongeveer een derde is huur.

Een huurder meldt beschadigd of verdacht materiaal bij de verhuurder en werkt er niet zelf aan. Bij een appartement vallen gemeenschappelijke delen, zoals bergingen in de kelder, leidingschachten of plaatwerk bij galerijen, onder de vereniging van eigenaren of de verhuurder. Ga bij een verbouwing na of het gebouw al een inventarisatie heeft.

De oude stad en de nieuwe wijken

De oude stad is veel ouder dan de wijken eromheen. De oorspronkelijke bebouwing lag rond de Singel, de Oosterstraat, de Langestraat en de Holkerstraat, en werd gedomineerd door voorname achttiende-eeuwse bebouwing. Er staan statige woonhuizen met neoclassicistische kenmerken, herenhuizen aan het Van Rheenenpark en een paar huizen met jugendstilkenmerken aan het Molenplein. Daarna ontstonden bij de haven fabrieken en aan de Wullenhovenstraat rijtjes arbeiderswoningen.

In dit deel zegt het bouwjaar weinig over wat er nu zit. Huizen zijn er in de loop van de tijd aangepast, de winkelfunctie bracht nieuwe gevels en puien, en uitbouwen en schuurtjes zijn van latere datum. Een aanbouw uit de jaren zeventig kan asbest bevatten in een woning die veel ouder is. In het oude centrum zelf liggen maar enkele verdachte daken.

Corlaer en Groot Corlaer zijn uit de jaren negentig, De Bogen uit het eerste decennium van deze eeuw, en vallen grotendeels na het verbod. In Corlaer zijn toch 40 verdachte daken geteld, bij ruim duizend woningen. Dat betekent dat een deel van de bijgebouwen of woningen nog van vóór het verbod komt. Doornsteeg en Luxool zijn recente nieuwbouw, waar asbest niet te verwachten is.

Bedrijven, scholen en zorg

Er zijn ruim 440 utiliteitspanden van voor het verbod, onder meer ruim 130 bedrijfshallen en werkplaatsen, bijna tachtig kantoren, vijftien zorggebouwen en twaalf schoolgebouwen. Bij deze panden kan een particulier geen beroep doen op de eigen ruimte. Elk asbest wordt na een inventarisatie door een gecertificeerd bedrijf verwijderd, ook als het om een paar platen gaat. Voor een eigenaar of huurder is een overzicht van wat waar zit waardevol: een monteur mag niet zonder meer boren of schuren in materiaal dat asbest kan bevatten.

Storm en gebroken platen

Gelderland zag de afgelopen vijf jaar vijfentwintig keer code oranje of rood. Het meetstation De Bilt ligt een kilometer of vijfentwintig van de stad en heeft ooit een windstoot van bijna 130 kilometer per uur gemeten. Golfplaten op een open schuur of stal vangen veel wind. Ligt er na een storm gebroken plaatmateriaal op het erf, loop er dan niet overheen en veeg het niet op. Hou kinderen en huisdieren op afstand, bevochtig het stof licht en neem contact op met je verzekeraar. Het opruimen komt toe aan een gecertificeerd bedrijf.

Zonnepanelen, monumenten en toezicht

Bijna de helft van de woningen ligt onder zonnepanelen. Op een schuur of garage met asbestplaten kan dat niet zonder meer, omdat je er niet in mag boren; laat het dak eerst vervangen. Zit er asbest in het dakbeschot van een woning die je wilt isoleren, lees dan asbest in het dakbeschot en plan de sanering vóór de isolatie.

Voor gemeentelijke monumenten kent de gemeente een regeling voor instandhouding en een beleidsregel voor verduurzamen. Asbest verwijderen uit een monument is toegestaan, maar wat je daarna terugplaatst kan een vergunning vragen. Overleg dat vooraf.

Het toezicht op asbestwerk ligt bij de Omgevingsdienst de Vallei. De sloopmelding verloopt via het Omgevingsloket. Meldt een bedrijf de sloop, dan mag het werk gewoonlijk pas na vier weken beginnen. Een container of steiger op gemeentegrond meld je vooraf, volgens de gemeente acht weken van tevoren.

Rekenvoorbeeld: een schuur van 36 m²

Een schuur van zes bij zes meter heeft een dak van ongeveer 36 m². Voor zo'n dak noemen de richtprijzen een bedrag vanaf € 2.200. Zonder rapport komt er een inventarisatie bij, en dan ligt de ondergrens op € 2.500. Voor je eigen schuur gebruik je de rekentool. Hoe de klus verloopt, staat bij asbestdak verwijderen.