Asbest verwijderen in Hoogland

Een dorp aan de rand van Amersfoort

Hoogland ligt aan de noordwestkant tegen Amersfoort aan en was in de jaren zeventig nog een zelfstandige gemeente. Het dorp bestaat uit een oude kern rond de Hamseweg, de wijken Langenoord en Bieshaar, en daarbuiten buurtschappen en landgoederen. Dat verschil telt mee bij asbest: in de woonwijken liggen weinig verdachte daken, in de buurtschappen veel.

Er liggen ruim tweehonderd daken waarop asbest kan zitten, en ruim honderdvijftig daarvan horen bij een schuur of garage bij een woning. Het totale oppervlak komt op ongeveer 36.000 m². Per duizend woningen zijn dat er bijna vijftig, en daarmee zit het dorp in de middenmoot van de 333 plaatsen waarmee het is vergeleken.

Wat de bouwperiode zegt

Van de ruim 4.300 woningen is ruim vier van de vijf gebouwd voordat asbest werd verboden. Bijna de helft komt uit de jaren zestig en zeventig, de tijd waarin asbest het vaakst in woningen werd verwerkt. Ruim twaalfhonderd woningen horen bij de tien jaar tot halverwege de jaren zeventig, en ruim driehonderd bij de twintig jaar daarvoor. Bij die huizen is de kans op asbest bij verbouwen of slopen het grootst.

Wat dat concreet betekent, hangt af van het onderdeel. Bij huizen uit die tijd gaat het onder meer om vensterbanken, plaatwerk onder de dakgoot, schuine daken van bijgebouwen en rookkanalen. Harde vinyltegels met asbest kwamen tot ongeveer halverwege de jaren tachtig voor, dus ook in een huis uit de vroege jaren tachtig kan een oude vloer er nog onder zitten.

Zeldert en het buitengebied

Het grootste aantal verdachte daken ligt in een buurtschap waar bijna niemand woont. In Zeldert staan 134 woningen, en daar liggen 86 asbestverdachte daken. Vrijstaande woningen komen er het meest voor en de grootste groep panden is uit de jaren vijftig en zestig. Per woning is dat veel meer dan in de woonwijken.

Op het landgoed Coelhorst staan 23 verdachte daken bij 41 woningen. Ook in het westelijke deel van Hoogland, tussen de bebouwing en de Zeldertse polder, is de oude agrarische sfeer behouden. Ruim driekwart van de woonplaats is landbouwgrond. Wie hier een gebouw heeft, moet twee dingen uit elkaar halen: wat bij de woning hoort en wat bij een bedrijf.

Voor een schuur bij een woonhuis mag een eigenaar hooguit 35 m² geschroefde platen zelf weghalen, mits ze heel zijn. Voor een agrarisch gebouw geldt die ruimte niet, ook niet voor een klein dak. Daar is altijd een inventarisatie nodig, daarna een gecertificeerd saneringsbedrijf, en tussen die twee mag geen overlap zitten: onderzoeker en saneerder zijn aparte bedrijven.

Langenoord, Bieshaar en de andere wijken

In de woonwijken is het beeld heel anders. Langenoord telt 753 woningen en 49 verdachte daken. De grootste groep panden komt uit de jaren vijftig en zestig, tussenwoningen komen het meest voor en bijna negen op de tien woningen is koop. Bieshaar-Noord is met bijna duizend woningen de grootste buurt, grotendeels uit de jaren zeventig, maar daar zijn maar negen verdachte daken gemeld. Bieshaar-Zuid heeft er acht, De Ham zeven en De Bik twintig.

Een tussenwoning uit de jaren zeventig heeft zelden een asbestdak, maar vaak wel asbest op kleinere plekken: een vensterbank, een plaat achter de kachel, een schoorsteenkoker of een oude vloer onder nieuwe vloerbedekking. Een eigen berging achterin kan een dak van golfplaten hebben, ook als het huis zelf een pannendak heeft.

De Ham is de oudste kern, met bebouwing die langs de Hamseweg is verdicht, en de grootste groep panden is er uit de jaren tachtig. In De Brinken, uit de jaren negentig, is 41 procent huur; daar speelt het asbest vooral bij de verhuurder, niet bij de bewoner.

Bijgebouwen en garageboxen

Naast ruim tweeduizend bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod telt het dorp 255 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Garageboxen staan vaak in een rij onder één dak. Dat maakt het werk ingewikkelder: de platen liggen over elkaar, en wie zijn eigen deel losmaakt, raakt ook het dak van de buren.

Zoek bij een rij boxen eerst uit wie eigenaar van het dak is. Dat kan een vereniging van eigenaars zijn, een belegger of een particulier. Overleg eerst met hen en laat daarna één offerte opstellen voor de hele rij, dan worden de vaste kosten gespreid.

Huur, appartementen en bedrijfspanden

Van de woningen is ruim vier van de vijf koop, bijna twee op de tien huur en ongeveer een op de acht van een woningcorporatie. Bij huurwoningen ligt het onderzoek en de sanering bij de verhuurder. Als huurder meld je beschadigd materiaal, zoals een gebroken plaat in de berging, en doe je er zelf niets aan. Wil je zelf iets verbouwen, bijvoorbeeld een nieuwe keuken op eigen kosten, vraag dan eerst of het pand is geïnventariseerd.

Ongeveer een op de zeven woningen is een meergezinswoning, en er zijn 578 adressen met een appartement. In Bieshaar-Zuid en De Brinken is ongeveer een kwart van de woningen een meergezinswoning. Voor die complexen beslist de vereniging van eigenaars of de verhuurder over de gemeenschappelijke delen, zoals leidingschachten, bergingen en balkonplaten. Vraag daarom eerst naar een bestaand rapport over het hele gebouw, voordat je zelf een onderzoek laat doen.

Voor gebouwen zonder woonfunctie gelden andere regels. Het dorp heeft 77 gebouwen met een andere functie dan wonen die van voor het verbod zijn. Daaronder zijn 18 bedrijfshallen en werkplaatsen, 7 kantoorpanden, 7 sportgebouwen, 6 zorggebouwen en 5 schoolgebouwen. Bij panden met zo'n functie is zelf verwijderen door een particulier uitgesloten. Een inventarisatie is in de regel verplicht voor sloop of verbouwing, en gecertificeerde bedrijven doen het werk.

Wie een werkplaats of loods huurt, vraagt de verhuurder naar de inventarisatie voordat een monteur gaat boren.

Monumenten, kazematten en wederopbouwboerderijen

Hoogland telt 24 rijksmonumenten en drie gemeentelijke monumenten. Veel rijksmonumenten horen bij de Grebbelinie: kazematten uit de tijd net voor de oorlog, de Grebbeliniedijk en een betonnen tankversperring. Daarnaast staan er de boerderij Hoogerhorst, de kapel van Coelhorst en het oudste landgoed van Amersfoort, De Coelhorst.

In de meidagen van de oorlog werden veel boerderijen in het schootsveld door het Nederlandse leger vernield, en daardoor staan er in het gebied veel wederopbouwboerderijen. Voor wie op zo'n erf asbest wil laten verwijderen, doet de monumentenstatus ertoe: werk aan een beschermd pand en wat daarna terugkomt stem je vooraf af met de gemeente. Amersfoort heeft een subsidieregeling voor monumenten; vraag na of die voor jouw situatie geldt.

Na een storm, en dan isoleren of zonnepanelen

In Utrecht golden de afgelopen vijf jaar zestien keer een waarschuwing code oranje of rood. Bij het station Soesterberg, op bijna negen kilometer, is een windstoot van bijna 130 kilometer per uur gemeten. Raakt daarbij een golfplaat van een schuur los, dan kan hij breken. Veeg of stofzuig gebroken stukken niet op. Houd kinderen en huisdieren op afstand, maak het materiaal nat met een plantenspuit en meld de schade bij je verzekeraar. Opruimen van gebroken asbestcement is werk voor een gecertificeerd bedrijf.

Ruim vier op de tien woningen komt uit de periode van de eerste isolatie-eisen, en ruim een derde uit de tijd dat spouwmuren nog niet werden geïsoleerd. Wie zijn zolder wil isoleren, kijkt dan ook naar het dakbeschot, en bij een plaat tussen de balken is het verstandig eerst te laten testen. Plan een eventuele sanering vóór de isolatie.

Voor een schuur of garage met zonnepanelen geldt hetzelfde: op een asbestdak kunnen ze niet worden bevestigd, dus eerst het dak vervangen. De gemeente heeft een subsidieregeling voor woningisolatie en een duurzaamheidslening. Beide zijn bedoeld voor energiemaatregelen; of de kosten van asbestverwijdering erin passen, staat daarin niet. Vraag dat na voor je aanvraagt.

Toezicht en een container voor de deur

De RUD Utrecht houdt toezicht op het verwijderen van asbest. Zie je dat iemand platen breekt of asbest bij het gewone afval zet, dan kun je dat bij de gemeente of de omgevingsdienst melden. Een sloopmelding doet een saneringsbedrijf of, bij eigen werk tot 35 m², jijzelf via het Omgevingsloket.

Bij een grotere klus staat er vaak een container of een steiger. Staan die op gemeentegrond, dan is een vergunning voor tijdelijk gebruik nodig, met een besluit binnen twee weken, en betaal je daarnaast huur voor de grond. Een saneringsbedrijf regelt dat meestal zelf, maar de vergunning betreft jouw adres. Kijk dus mee.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij zes meter

Met vier bij zes meter loopt zo'n schuur uit op een dak van 24 m². Zonder rapport kosten onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.300, en dat kan oplopen tot € 3.000. Voor een dak groter dan 35 m² geldt dat een particulier het niet meer zelf mag verwijderen. Wat jouw eigen maten kosten, zie je in de rekentool. Meer over het onderzoek vooraf staat bij asbestinventarisatie.