Asbest verwijderen in Bilthoven

Een villadorp met veel verdachte daken

Volgens de inventarisatie van de bouwhistorie van de gemeente bestaat Bilthoven voor minstens tachtig procent uit villa's, landhuizen en bungalows. Je zou daar weinig asbest verwachten, maar de cijfers zeggen iets anders. In de woonplaats liggen 938 daken die asbestverdacht zijn, samen goed voor meer dan 34.000 m² dakoppervlak. Per duizend woningen zijn dat er ruim tachtig, en daarmee scoort het dorp boven het gemiddelde van de grotere plaatsen.

Het gaat zelden om het dak van de villa zelf. Van die 938 daken ligt er 775 op een schuur of garage bij een woning. Het zijn dus de bijgebouwen die het beeld bepalen: de garage naast de bungalow, de berging aan de achterkant van een rijtje, de schuur van een tuin die ooit veel groter was.

Een verdacht dak is geen bewijs. Asbestcement lijkt van een afstand sterk op het vezelcement dat later is gemaakt. Wie het wil weten, laat een monster nemen, en bij een schuurdak is dat vaak de goedkoopste eerste stap. Wat zo'n onderzoek en een eventuele verwijdering kosten, lees je op de pagina over asbest laten testen.

Bouwperioden: van villa uit de jaren twintig tot flat uit de jaren zestig

De bebouwing van Bilthoven is in lagen gegroeid, en elke laag heeft een eigen asbestverhaal. Het oudste villagebied is het Vogelenzang Park ten zuiden van de spoorlijn, waar rond het begin van de vorige eeuw villa's op kleine percelen verschenen langs gebogen straten. In de componistenbuurt, aangelegd in de jaren twintig, staan villa's uit de jaren dertig en van na de oorlog, plus bungalows uit de jaren zestig in een bosrijke omgeving.

Bij de oudste villa's is asbest in de oorspronkelijke bouw onwaarschijnlijk, maar verbouwingen hebben er vaak materiaal toegevoegd. Denk aan een keukenaanbouw met vezelcement, een rookkanaal bij een latere kachel of een garage met golfplaten. Een bungalow uit de jaren zestig valt wel in de periode waarin asbest het meest werd gebruikt. Ruim een derde van alle woningen in de woonplaats komt uit de jaren zestig en zeventig.

In de woonplaats gaat het om ruim tweeduizend woningen van vóór de oorlog, ruim tweeduizend uit de jaren vijftig en begin jaren zestig, en bijna tweeduizend vijfhonderd uit de periode daarna tot halverwege de jaren zeventig. Je krijgt dus geen uniform beeld. Zoek per huis het bouwjaar op en kijk dan naar wat er sindsdien is bijgebouwd.

Buurten met de meeste verdachte daken

Als je kijkt naar het aantal verdachte daken per buurt, springen er een paar uit. De Leijen telt er 273, het centrum rond het station 252, Brandenburg 166 en Tuindorp 115. Samen zijn dat ruim achthonderd van de 938.

De Leijen is een van de grootste uitbreidingswijken van na de oorlog, met vooral tussenwoningen uit de jaren tachtig. Meer dan de helft van de woningen wordt er gehuurd. Bij een huurwoning beslist de verhuurder over onderzoek en vervanging van daken en bijgebouwen. Ben je huurder, meld dan wat je ziet in plaats van er zelf aan te beginnen.

Het centrum is voor het grootste deel gebouwd in de jaren zeventig, met veel appartementen. In Tuindorp, in de jaren tien van de vorige eeuw gebouwd voor arbeiders met woonblokken van één tot vier woningen en ruime tuinen, ligt het beeld anders. Het beeld is er dus anders dan in de flatwijken: kleine woningen met tuin en bijgebouwen, in een wijk die begin jaren tachtig is gerenoveerd. Bij onderhoud is het de moeite waard om na te gaan wat er toen is aangepast.

Flats, appartementen en vereniging van eigenaren

Er staan ruim vierduizend adressen met het woningtype appartement in de plaats. Het grootste deel zit in Brandenburg, waar in de jaren zestig aan de westkant een flatwijk bij kwam en waar bijna twee derde van de woningen huur is, en in het centrum. In een flat ligt de verantwoordelijkheid anders dan in een eengezinswoning. Het dak, de gevel, de galerij en de leidingkokers zijn van de vereniging van eigenaren of de corporatie, niet van de bewoner.

Voor een bewoner betekent dat: eerst navragen of er een asbestinventarisatie of beheersplan is. Verbouw je binnen je eigen appartement, bijvoorbeeld een badkamer of een keuken, dan blijft de plicht tot inventariseren gewoon gelden.

Garageboxen, bijgebouwen en utiliteit

Naast de woningen telt de plaats bijna vierduizend tweehonderd bijgebouwen zonder eigen adres die zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, en daarnaast ruim zeshonderd garageboxen en bergingen met een eigen adres. Dat is een grote groep kleine daken. Voor veel ervan kan de regeling voor particulieren gelden. Die regeling geldt alleen voor hechtgebonden materiaal dat nog heel is, bijvoorbeeld geschroefde golfplaten.

Daarnaast staan er driehonderd utiliteitspanden uit de periode vóór het verbod. Het gaat om 64 kantoren, 38 zorggebouwen, 36 bedrijfshallen en werkplaatsen, 8 scholen en 5 sportgebouwen. De regeling voor particulieren is voor geen van deze panden bedoeld. Een eigenaar of beheerder laat voor sloop of verbouwing een inventarisatie doen en een gecertificeerd bedrijf het werk uitvoeren.

Monumenten en bijzondere panden

Bilthoven telt ruim twintig rijksmonumenten en 38 gemeentelijke monumenten. Daaronder vallen de villa Parkwijck van Berlage, het schoolgebouw van de Werkplaats Kindergemeenschap met zijn ronde plattegrond, het ziekenhuiscomplex Berg en Bosch, het witgepleisterde Rietveldhuis aan de Wagnerlaan en de arbeiderswoningen aan de Patrijzenlaan.

Wie in zo'n pand asbest wil laten verwijderen, krijgt met twee kanten te maken. De sanering zelf volgt de gewone regels. Zodra het dak, de gevel of een kenmerkend detail er daarna anders uitziet, moet je dat vooraf afstemmen met de gemeente. Doe dat voordat het saneringsbedrijf de sloopmelding indient, want een terugdraaiing achteraf kost meer dan overleg vooraf.

Storm, isolatie en zonnepanelen

In de provincie Utrecht gold de afgelopen vijf jaar zestien keer code oranje of rood. Bij storm gaan oude golfplaten eerder stuk, vooral bij verweerde daken van bergingen. Liggen er scherven of stukken in de tuin, raak ze dan niet aan, houd kinderen en huisdieren weg en meld de schade bij je verzekeraar.

Ruim een kwart van de woningen heeft zonnepanelen. Op een dak met asbest kan dat niet zonder meer: voor de bevestiging zijn gaten in de platen nodig, en dat kan niet zonder de platen te beschadigen. Saneer dus eerst. Hetzelfde geldt voor isoleren. Bijna zes op de tien woningen uit de periode tot halverwege de jaren zeventig heeft een spouwmuur zonder isolatie, en de gemeente heeft een subsidieregeling voor isolatie van koopwoningen. Het geld is bedoeld voor isolatie en dekt het verwijderen van asbest niet. Wie een zolder of dakbeschot gaat isoleren, laat eerst controleren wat er achter de beplating zit, zie asbest in het dakbeschot.

Toezicht, afval en container

Het toezicht op het verwijderen van asbest ligt bij de Omgevingsdienst Regio Utrecht. Worden er ergens platen gebroken of ligt asbest tussen het huisvuil, meld dat dan bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Een bouwcontainer op de weg of in de berm staat op gemeentegrond en vraagt een ontheffing, minimaal dertig dagen vooraf aan te vragen. Reken ook op leges en een bedrag per vierkante meter per week voor het gebruik van de grond. Voor asbest zelf is een container in de straat in de regel niet nodig, want de afvoer is onderdeel van de offerte van het saneringsbedrijf.

Een oud huis kopen of verbouwen

Bijna negen op de tien woningen zijn van vóór het verbod, en grote verbouwingen zijn in een dorp met veel vrijstaande huizen niet ongewoon. Wie een villa of bungalow koopt om te verbouwen, doet er goed aan de inventarisatie te laten uitvoeren voordat de plannen definitief zijn. Een rapport laat zien waar asbest zit, en dus ook wat het budget van de verbouwing straks moet dragen. Vergeet daarbij de bijgebouwen niet: een garage of tuinhuis met golfplaten staat zelden in de plattegrond van de aankoop, maar wel in het rapport.

Rekenvoorbeeld: een garagedak

Een garage van twee bij negen meter heeft een dak van 18 m². Zonder rapport kosten onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.200, en ze kunnen oplopen tot € 2.800. Is er al een rapport, dan valt het onderzoek weg. Voer je eigen maten in bij de rekentool voor een inschatting die bij jouw dak past.