Asbest verwijderen in Laren

Veel oud bezit, weinig verborgen

Van de ruim vijfduizend woningen in Laren is ruim een derde gebouwd voor de oorlog, en nog eens een derde in de decennia daarna tot halverwege de jaren zeventig. Daardoor is het aandeel huizen van vóór het asbestverbod groot. Het huis zelf is dan niet vanzelf een probleem, want het meeste asbest uit die tijd zit niet in de muren. Waar asbest zit, is bijna altijd een latere toevoeging of een bijgebouw: een golfplaten dak, een rookkanaal, een vensterbank, een plaat onder de dakrand of een stuk vloerbedekking in keuken of toilet.

De bouwperiode die er in het dorp uitspringt, loopt van begin jaren twintig tot de oorlog. Daarna volgt de wederopbouw. Uit die jaren gaat het om golfplaten op schuren en garages, asbestcement schoorstenen en buizen, gevelbeplating, dakbeschot en vensterbanken, isolatie rond cv-leidingen en later vinylzeil en harde vinyltegels. Wie een huis uit die tijd koopt of verbouwt, doet er goed aan niet alleen naar de kamers te kijken, maar ook naar alles wat er later bij is gezet.

De Brink en het beschermde dorpsgezicht

Rond de Brink ligt een beschermd dorpsgezicht van ruim vierenveertig hectare. De bebouwing bestaat er uit villa's in neostijlen, landhuizen en atelierwoningen in de Gooise landhuisstijl, naast boerderijen van het type zijbaander. Architect Hamdorff bracht de Gooise boerderijstijl over op villa's met rieten kappen. Het dorp telt zevenentachtig rijksmonumenten.

Voor asbest heeft dat twee gevolgen. Ten eerste zit er in het oorspronkelijke metselwerk en de houten constructie van zulke huizen zelden asbest. Het zit eerder in een aanbouw, een kachelpijp, een bijkeuken of een garage die decennia later is toegevoegd. Ten tweede is de grens van het beschermde gebied niet de grens van de bebouwing: niet ieder pand in het dorp valt eronder. Wil je na de sanering een ander dak of een andere gevel, vraag dan de gemeente wat er mag, voordat je een bedrijf opdracht geeft.

Het centrum en de buurten uit de jaren vijftig en zestig

In het centrum van het dorp ligt de oude kern rond de Brink, waar de oudste panden uit de periode rond de vorige eeuwwisseling komen. Twee-onder-een-kapwoningen komen daar het meest voor, met ruim driehonderd adressen, en ongeveer zeven van de tien woningen zijn koop.

In Zevenend, Oostereng en Omloop is de grootste groep panden gebouwd in de jaren vijftig en zestig. Zevenend heeft de meeste tussenwoningen, bijna zevenhonderd adressen, en ongeveer twee derde is koop. In Oostereng staan vooral twee-onder-een-kapwoningen en is ruim negen op de tien woningen van vóór het verbod, het hoogste aandeel van het dorp. Omloop wijkt af: daar is ongeveer de helft van de woningen huur.

Dat verschil bepaalt wie het initiatief neemt. In een koopwoning regel je de inventarisatie en sanering zelf. In een huurwoning ligt de beslissing bij de verhuurder. Wie in zo'n rij een koopwoning heeft, kan het beste eens bij de buren informeren. Als meerdere bergingen of schuurtjes in dezelfde straat tegelijk worden aangepakt, kan een saneerder de werkzaamheden bundelen.

Zevenend is ook de buurt met de meeste asbestverdachte daken: 179 van de ruim driehonderd in het dorp. Bij rijtjeshuizen zit dat vaak in de berging aan de achterkant of in een uitbouw. Zo'n dak is klein genoeg voor de regeling voor particulieren, mits de platen geschroefd zijn en er nog gaaf uitzien.

Schuren, bergingen en garageboxen

Laren telt ruim tweeduizend bijgebouwen zonder eigen adres die zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, en ruim tweehonderdzeventig garageboxen en bergingen met een eigen adres. Op de schuren en garages bij woningen liggen 158 asbestverdachte daken. Samen is het asbestverdachte dakoppervlak bijna 34.000 m². Vergeleken met andere plaatsen scoort het dorp op het aantal verdachte daken per woning gemiddeld.

Begin met de vraag of het echt asbest is. Golfplaten van na het verbod zien er bijna hetzelfde uit, en alleen een monster uit een laboratorium geeft zekerheid. Is het asbest, kijk dan naar de staat. Gave, geschroefde platen mag je als particulier zelf verwijderen zolang het binnen de 35 m² blijft. Mos en verwering betekenen niet dat het ineens gevaarlijk is, maar breken, schuren, boren of hogedrukreinigen zet vezels vrij en is verboden.

Een garagebox in een rij met een gezamenlijk dak is een apart geval. Het dak is dan van meer eigenaren, of van een vereniging of verhuurder. Een eigenaar mag niet zonder overleg de platen eraf halen, en bij een gedeeld dak hoort de aanpak bij het geheel.

Villa's, vrijstaande huizen en aanbouwen

In Zwarte Berg, Rijksweg-Noord en Rijksweg-Zuid komt de grootste groep panden uit de decennia rond de oorlog, en staan vooral vrijstaande woningen. Het zijn kleine buurten met enkele honderden woningen, Rijksweg-Noord heeft er 161 en Rijksweg-Zuid 110. De huizen hebben grote percelen en dus ook veel bijgebouwen: een garage, een tuinhuis of een berging.

Opvallend is hoeveel schuine daken een plat deel hebben. Bij ruim vier op de tien woningen is dat een aanbouw, uitbouw, dakkapel of garage van minstens 10 m². Zulke aanbouwen zijn vaak later toegevoegd, in jaren dat asbestcement nog gewoon in de handel was. Daken en dakranden zijn dan een plek om op te letten, net als de schoorsteen en de plaat onder het dakoverstek.

Scholen, zorg, kantoren en hallen

Naast de woningen staan er 273 utiliteitspanden van voor het verbod. Daarvan zijn 60 kantoorpanden, 24 bedrijfshallen en werkplaatsen, 13 zorggebouwen, 12 schoolgebouwen en 8 sportgebouwen. Particulieren mogen deze panden niet zelf saneren, want de 35 m²-regel geldt alleen voor de eigen woning en bijgebouwen. Vooraf hoort een inventarisatie, en het werk zelf is voor een gecertificeerd bedrijf.

Bij een school of zorggebouw telt de planning mee. Een vakantie of weekend scheelt overlast, maar de sloopmelding en de wachttijd van vier weken veranderen daar niet door. Wie een kantoorpand wil verbouwen tot woningen, kan beter eerst het hele gebouw laten onderzoeken dan per verdieping te beginnen.

Storm en gebroken platen

In het Gooi en de rest van Noord-Holland ging de afgelopen vijf jaar vierentwintig keer een waarschuwing code oranje of rood af. Op ruim dertien kilometer, bij Soesterberg, werd ooit een windstoot van ruim 129 kilometer per uur gemeten. Op bijgebouwen met oude golfplaten kan zo'n windvlaag platen laten losraken of breken.

Blijf bij gebroken platen af. Laat de stukken liggen, houd kinderen en huisdieren op afstand, maak het materiaal voorzichtig nat en meld de schade bij je verzekeraar. Een gecertificeerd bedrijf ruimt het op. Raap stukken nooit zelf op en veeg ze niet bij elkaar.

Isoleren en zonnepanelen

Een op de vijf woningen heeft zonnepanelen. Op een dak met asbestplaten kunnen panelen niet worden gemonteerd, omdat ze geschroefd moeten worden. Lees asbest eraf, zonnepanelen erop voor de volgorde. Bij ruim de helft van de woningen uit de periode tussen begin jaren twintig en halverwege de jaren zeventig is de spouwmuur niet geïsoleerd. Wie die huizen aanpakt, komt bij zolder en dak al snel uit op platen die er tussen zitten. Laat het dakbeschot daarom eerst beoordelen.

De gemeente heeft geld uit het Nationaal Isolatieprogramma. Dat gaat over energiebesparing en niet over het verwijderen van asbest, dus reken niet op een bijdrage in de saneringskosten.

Toezicht, milieustraat en container

De Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek ziet toe op het verwijderen van asbest. Zie je dat platen worden gebroken of dat asbest bij het gewone afval verdwijnt, meld het dan bij de gemeente of de omgevingsdienst. Het afvoeren van het asbest regelt het saneringsbedrijf zelf, de kosten zitten in de offerte.

Wil je een container of steiger op gemeentegrond zetten, dan meld je dat uiterlijk tien dagen vooraf. Voor een container of afzetbak betaal je een vergoeding voor de grond. Een ontheffing voor de blauwe zone vraag je apart aan.

Rekenvoorbeeld: een garage van achttien vierkante meter

Een garage met een dak van 18 m² golfplaten, zonder rapport: onderzoek en verwijdering kosten samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.200, en dat kan oplopen tot € 2.800. Voer je eigen maten in bij de rekentool voor een eerste indruk van wat jouw dak kost.