Asbest verwijderen in Grave

Een vestingstad met veel naoorlogse wijken

Grave is een oude vestingstad aan de Maas, maar wie naar de woningvoorraad kijkt, ziet vooral wat er na de oorlog bij is gekomen. Ruim acht op de tien woningen zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, en ruim vier op de tien komen uit de jaren zestig en zeventig. Slechts ongeveer een op de dertien woningen is van voor de oorlog. Het midden van de woningvoorraad ligt rond het midden van de jaren zeventig.

Er zijn 503 daken die asbestverdacht zijn, samen ruim 29.000 m². Per duizend woningen zijn het er ruim honderdtwintig. Daarmee zit de stad, vergeleken met honderden andere plaatsen, in de klasse met veel verdachte daken. Van die daken liggen er 471 op schuren en garages bij woningen. Een vermoeden is geen vaststelling: alleen een monster uit het laboratorium laat zien of er echt asbest in zit.

Grave kwam vrijwel onbeschadigd uit de Tweede Wereldoorlog, ondanks de rol van de Maasbrug in Operatie Market Garden. De wijken uit de jaren daarna zijn dus echte uitbreiding en geen herbouw na oorlogsschade.

Esterveld en Zittert

Esterveld voert de lijst aan met 227 verdachte daken, op bijna dertienhonderd woningen. Bijna al die woningen zijn van voor het verbod en ruim acht op de tien komen uit de jaren zestig en zeventig. Het is de grootste woonwijk van de plaats, met vooral tussenwoningen en bijna driekwart koop.

Daarna volgt Zittert met 146 daken. Dat is opvallend, want vrijwel alle woningen daar zijn van voor het verbod, maar nauwelijks een op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig. Zittert is vooral van de jaren tachtig. Asbestcement bleef tot het verbod in de handel. Wie in een buurt uit de jaren tachtig woont, kan dus niet aannemen dat zijn schuur schoon is.

Bikkelkamp telt 80 daken en Mars 25. In Mars komen bijna alle woningen uit de jaren zestig en zeventig, maar het is een kleine buurt van ruim driehonderd woningen. De Stoof uit de jaren negentig heeft er geen.

Bouwperioden: van het Rode Dorp tot De Stoof

Na de oorlog kreeg de stad forse uitbreidingen met bedrijfsterreinen en woningbouw: het Rode en Blauwe Dorp, Zittert, Bikkelkamp, Mars en Esterveld. In het Rode en Blauwe Dorp is traditioneel en soms historiserend gebouwd. Straten als de Monseigneur Borretweg, de la Genestestraat en de Burgemeester Ficqlaan komen uit die tijd.

Op buurtniveau ziet de volgorde er zo uit: Bikkelkamp en Mars zijn vooral van de jaren vijftig en zestig, Esterveld van de jaren zeventig, Zittert van de jaren tachtig en De Stoof van de jaren negentig. Bikkelkamp is voor de helft huur. In Zittert is ruim vier op de tien huur. In Mars is bijna alles koop.

Wat dat betekent voor de klus: binnenshuis kan asbestcement zitten in vensterbanken, gevelbeplating, dakbeschot en rookkanalen, en tot ongeveer halverwege de jaren tachtig in harde vinyltegels. Buiten gaat het meestal om de golfplaten van een schuur of berging.

Schuren, garages en bergingen

Er zijn 1.720 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, ruim vier per tien woningen, en 213 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Dat is waar de meeste verdachte daken liggen.

Als particulier mag je hooguit 35 m² heel gebleven, geschroefde golfplaten uit je eigen bijgebouw op eigen erf zelf weghalen. Meld dat vooraf in het Omgevingsloket. Het mag niet met betaalde hulp, en breken, zagen of boren is verboden. Zijn de platen gebarsten of verweerd, of liggen ze vast, dan is een gecertificeerd bedrijf nodig. Bij meerdere bijgebouwen tel je de oppervlakten bij elkaar op.

De binnenstad: stratenpatroon, lijstgevels en beschermd gezicht

De kern van Grave heeft drie gelijkwaardige hoofdstraten: de Hoofsche Straat, de Rogstraat en de Oliestraat. Het stratenpatroon gaat vermoedelijk terug tot de dertiende of veertiende eeuw. De woonhuizen komen uit de zestiende tot en met de negentiende eeuw: kloostermoppen, een renaissancehuis aan de Gasthuisstraat, Dordtse gevels uit het begin van de zeventiende eeuw, lijstgevels uit de achttiende en negentiende eeuw met schilddaken, en het Notarishuis in neoklassieke trant met een achterzijde in chaletstijl.

In de jaren zestig is in de historische kern veel gesaneerd in de zin van stadsvernieuwing, vooral in het westelijk deel, maar de hoofdstructuur is grotendeels bewaard gebleven. Een deel van de stad is beschermd stadsgezicht, goed voor ruim negen hectare. Van de vestingwerken, in de negentiende eeuw geslecht, is de vorm nog af te lezen aan de loop van enkele singels. De plaats telt meer dan honderdtwintig rijksmonumenten en 63 gemeentelijke monumenten, en voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten bestaat een subsidieregeling.

In zulke panden zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar wel eens in latere aanbouw, vloer of rookkanaal. Bij een verbouwing hoort een inventarisatie, en bij een monument of een pand in het beschermde gezicht stem je de plannen ook af met de gemeente.

Huur, corporatie en appartementen

Ongeveer een derde van de woningen is huur en een kwart is van een corporatie. De binnenstad telt 668 adressen met een appartement en is voor iets meer dan de helft koop, Bikkelkamp is voor de helft huur. De binnenstad heeft 1.104 woningen, waarvan nog geen zes op de tien van voor het verbod zijn.

Een huurder beslist hier niet zelf: onderzoek en sanering zijn aan de verhuurder. Zie je beschadigd materiaal, leg het dan vast met foto's, meld het schriftelijk en laat het zitten. Bij appartementen komt de vereniging van eigenaren in beeld. Een gezamenlijke inventarisatie van het gebouw voorkomt dat elke eigenaar apart onderzoek laat doen.

Bedrijfspanden, zorg en buitengebied

Er staan 126 utiliteitspanden van voor het verbod: 17 kantoren, 11 bedrijfshallen en werkplaatsen, 7 sportgebouwen, 5 zorggebouwen en 2 scholen. In de late negentiende eeuw vestigde het rijk er een blindeninstituut en een psychiatrische inrichting om de werkgelegenheid te bevorderen. Een particuliere eigenaar kan hier niet zelf saneren. Voor sloop of verbouwing is in de regel eerst een inventarisatie nodig, en de sanering voert een gecertificeerd bedrijf uit.

De kerkdorpen Escharen en Velp liggen buiten de stad en zijn bij de oude gemeente Grave gevoegd. In Velp Buitengebied-Noord staan acht verdachte daken op zes woningen. Het zijn losse erven, geen wijk.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Over vijf jaar gerekend kwam Noord-Brabant tweeëntwintig keer onder code oranje of rood te vallen. Bij het weerstation bij Volkel, ruim elf kilometer verderop, is ooit een windstoot van bijna 139 kilometer per uur gemeten. Zie je platen losraken of breken, raak ze dan niet aan. Houd kinderen en huisdieren weg van de platen en geef de schade door aan de verzekering.

Ruim vier op de tien woningen hebben zonnepanelen. Voor een dak met asbestplaten geldt: eerst saneren, dan panelen. In Mars staat bijna twee derde van de geregistreerde energielabels op D tot en met G, in Bikkelkamp ruim een derde en in Esterveld bijna een op de vijf. Wie daar gaat isoleren, laat bij een zolder of schuin dak eerst het dakbeschot controleren.

Toezicht, milieustraat en container

De Omgevingsdienst Brabant Noord is de instantie die toeziet op het verwijderen van asbest. Worden er platen gebroken of ligt er asbest bij het gewone afval, dan meld je dat bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Asbest lever je alleen in bij de milieustraat in Haps, gratis tot ten hoogste 500 kilo en volgens aparte regels. Een container of steiger op de weg, stoep of berm vergt een objectvergunning voor ten hoogste dertig dagen. Een saneerder regelt de afvoer van het asbest zelf en neemt dat mee in de offerte.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij zes meter

Bij een schuur van vier bij zes meter hoort een dak van 24 m². Inclusief inventarisatie is dat volgens de richtprijzen vanaf € 2.300, met € 3.000 als bovenkant. De rekentool rekent met jouw maten een eigen indicatie uit. Wil je weten wanneer je het zelf mag doen, lees dan zelf asbest verwijderen.