Asbest verwijderen in Enkhuizen

Een oude havenstad met jonge wijken eromheen

Enkhuizen ligt in West-Friesland, aan de noordkant van het Markermeer in een laaggelegen polderlandschap met dijken. De stad was in de zeventiende eeuw een van de belangrijkste havensteden van het land, daarna volgde een lange periode van verval. Grote uitbreidingen buiten de omwalling zijn pas vanaf de jaren vijftig gebouwd. Je vindt er een vooroorlogs huis naast een rijtjeshuis uit de jaren zeventig, met heel verschillende asbestvragen.

Er staan ongeveer 8.990 woningen. Ruim een kwart is van vóór de oorlog, ruim een vijfde komt uit de jaren veertig tot en met zeventig, ruim een derde uit de periode daarna tot en met de jaren negentig. Driekwart van de woningen is gebouwd vóór het asbestverbod, en bijna een derde komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbest het meest werd verwerkt.

Binnenstad, monumenten en beschermd stadsgezicht

De stad heeft 363 rijksmonumenten en 207 gemeentelijke monumenten en is aangewezen als rijksbeschermd stadsgezicht. Denk aan de Drommedaris, de Koepoort, het Peperhuis en de Waag. De Westerstraat en de Breedstraat vormen een T-vormig stratenstelsel, met zeer smalle stegen naar de evenwijdige sloten. Veel huizen hebben een lijstgevel waar vroeger een topgevel stond, en vroege huizen hadden één of twee bouwlagen onder een zadeldak.

In zulke panden zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar wel in latere aanpassingen: een rookkanaal, een vensterbank, plaatmateriaal rond een schoorsteen of een aanbouw achter het huis. Aan het eind van de negentiende eeuw is het Snouck van Loosenpark aangelegd, een tuindorp op een gedempte haven met een opzichterswoning en vijftig eengezinswoningen in zes typen. Ook daar geldt dat latere verbouwingen meer zeggen dan de oorspronkelijke bouw.

Voor een monument of een pand in het beschermde gezicht stem je een sanering vooraf af met de gemeente, zeker als dak of gevel er daarna anders uitziet. Het weghalen zelf mag gewoon. Het gaat om wat je terugplaatst.

Oude Gouw, Noord en Gommerwijk: de wijken uit de jaren zeventig

De meeste verdachte daken liggen buiten het centrum. Oude Gouw voert de lijst aan met 196 daken bij 1.287 woningen. Ruim acht op de tien woningen daar zijn uit de jaren zestig en zeventig, de grootste groep panden komt uit de jaren zeventig, tussenwoningen zijn het meest voorkomende type en de helft is huur. In Noord staan 86 verdachte daken bij 683 woningen, en in Gommerwijk Oost 62 bij 899 woningen. In Gommerwijk Oost zijn alle woningen van vóór het verbod, bijna alle uit de jaren zestig en zeventig, bijna alles is een eengezinswoning en ruim twee derde is koop.

Het centrum telt ook flinke aantallen. Centrum Noord-Oost heeft 56 verdachte daken, Centrum Noord-West 50 en Centrum Zuid-Oost 35, terwijl er in die buurten maar weinig woningen uit de jaren zestig en zeventig staan.

De buurten uit de jaren tachtig en negentig liggen veel lager. Gommerwijk West telt 9 verdachte daken bij 774 woningen, Drechterwijk 4 bij 107. Kadijken is voor het grootste deel in de jaren negentig gebouwd en bestaat vooral uit koopwoningen, grotendeels tussenwoningen, met aan de buitenranden vrijstaande huizen. Asbest werd tot het verbod nog toegepast, hoewel vanaf de jaren tachtig minder dan daarvoor.

Voor jouw eigen dak zegt een buurtcijfer weinig. Een buurman met hetzelfde type berging is wel een goede reden om samen een prijs te vragen, omdat de vaste kosten voor melding, werkplek en afvoer dan maar één keer gerekend worden.

Schuren, bergingen en garageboxen

In de woonplaats liggen 550 daken waarop asbest kan zitten, samen goed voor ongeveer 54.700 m². Per duizend woningen zijn dat er ruim zestig, wat in de vergelijking met 333 plaatsen gemiddeld is. Van die daken liggen er 416 op een schuur of garage bij een woning. Daarnaast heeft de stad 2.393 bijgebouwen van vóór het verbod zonder eigen adres, en 278 garageboxen en bergingen met een eigen adres.

Zo'n schuur of berging pak je als particulier alleen zelf aan als het om hooguit 35 m² hechtgebonden materiaal gaat, het gebouw bij je eigen woning hoort en de platen geschroefd en heel zijn. Dat is een totaalbedrag: een deel zelf doen en de rest laten saneren kan niet. De sloopmelding doe je uiterlijk een week van tevoren via het Omgevingsloket, de startmelding twee dagen voor het begin. Is een plaat gebroken of verweerd, dan hoort het werk bij een gecertificeerd bedrijf. Ligt het dak over meerdere boxen heen, zoek dan eerst uit van wie het is.

Buitengebied, Westeinde en agrarische gebouwen

Rond de stad is bijna de helft van de grond in gebruik voor landbouw. In het buitengebied staan 15 verdachte daken bij 54 woningen, en in de buurtschap Westeinde 8 bij 109 woningen. Westeinde bestaat vooral uit vrijstaande woningen, met een gemengd beeld van koop en huur.

Een stal, loods of ander bedrijfsgebouw van een agrariër valt niet onder de particulierenregeling, hoe klein het dak ook is. Dan moet een gecertificeerd bedrijf het werk uitvoeren. Staan er meerdere gebouwen op een erf, laat dan het geheel bekijken. De saneerder kan ze dan achter elkaar aanpakken, en melding en werkplek worden maar één keer gerekend.

Huur en corporatie

Ruim een kwart van de woningen is van een corporatie en bijna vier op de tien is huur. In een huurwoning ligt de verantwoordelijkheid voor onderzoek en verwijdering bij de verhuurder. Een gebroken plaat in de berging of een kapotte vensterbank geef je door, zonder er zelf aan te zitten. Een nieuwe keuken of badkamer op eigen kosten begint met een gesprek met de verhuurder, die moet weten of de oude onderdelen asbest bevatten. In Oude Gouw is de helft huur, in Gommerwijk Oost juist bijna alles koop.

Meergezinswoningen zijn hier schaars, iets meer dan een kwart van de voorraad. Woon je in een appartement in het centrum, dan gaat de VvE over gemeenschappelijke delen. Vraag daar eerst naar een bestaand rapport voor het gebouw.

Hallen, scholen en zorggebouwen

Buiten de woningen staan 324 utiliteitspanden van vóór het verbod: 103 bedrijfshallen en werkplaatsen, 35 kantoren, 19 zorggebouwen, 9 scholen en 8 sportgebouwen. De particulierenregeling is hier niet van toepassing. Na een inventarisatie laat je het werk door een gecertificeerd bedrijf doen, ook wanneer het om een enkele plaat gaat.

Ook het onderhoud vraagt aandacht. Wie in zo'n pand werkt, moet niet zomaar in materiaal boren of zagen dat asbest kan bevatten. Een overzicht van de plekken met asbest voorkomt dat een eenvoudige reparatie een besmette werkruimte oplevert, en het wordt bij verkoop of verhuur vaak opgevraagd.

Storm, isoleren en zonnepanelen

Het Noord-Hollandse weer gaf de afgelopen vijf jaar vierentwintig keer code oranje of rood. Breken er daarbij golfplaten van een schuur, ruim de scherven dan niet zelf op met bezem of stofzuiger. Houd kinderen en huisdieren op afstand, maak de stukken vochtig met een plantenspuit en bel je verzekeraar. Gecertificeerde bedrijven ruimen gebroken asbest op.

Op ongeveer een op de drie woningen liggen zonnepanelen. Een asbestdak is er niet geschikt voor, want voor de bevestiging moeten gaten in de platen. Wie panelen op een berging wil, begint met een nieuw dak. Een derde van de woningen komt uit een periode waarin spouwmuren nog niet geïsoleerd werden. Wie een zolder wil isoleren, laat bij twijfel eerst het dakbeschot controleren, zodat de sanering voor de isolatie komt. De gemeente kent een lening voor toekomstbestendig wonen. Hoe sanering en panelen op elkaar aansluiten, lees je in asbest eraf, zonnepanelen erop.

Toezicht, afvoer en container op straat

Op het verwijderen van asbest houdt de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord toezicht. Breekt iemand platen of gaat er asbest tussen het gewone bouwafval, dan kun je dat doorgeven aan de gemeente of de omgevingsdienst.

Voor een bouwcontainer, steiger of hoogwerker is een melding voldoende als er minimaal 3,5 meter doorgang overblijft zonder afsluiting. Die is gratis en moet minstens tien werkdagen vooraf binnen zijn. Is er minder ruimte, dan is een ontheffing voor een verkeersmaatregel nodig. Vraag aan het saneringsbedrijf wie dit regelt. Waar het asbest zelf naartoe gaat, bepaalt het bedrijf. Wil je het zelf wegbrengen, vraag dan bij de gemeente na welke milieustraat het aanneemt.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij zes meter

Een schuur van vier bij zes meter komt uit op een dak van 24 m². Zonder rapport zit je volgens de richtprijzen op minimaal € 2.300 voor onderzoek en verwijdering samen, en op ten hoogste € 3.000. Liggen de buren onder hetzelfde type dak, dan kan een gezamenlijke aanpak de prijs per adres drukken. Met je eigen maten geeft de rekentool een scherper beeld.