Asbest verwijderen op Urk

Een eiland met veel verdachte bijgebouwen

In de woonplaats liggen 228 daken waarop asbest kan zitten, samen ruim 26.000 m². Per duizend woningen zit het dorp, vergeleken met 333 plaatsen, onder het gemiddelde. Van de 228 daken zitten er 173 op een schuur of garage bij een woning. Het gaat dus meestal niet om het woonhuis, maar om wat erbij hoort.

Ruim de helft van de woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, ongeveer 3.900 in totaal, en een op de vijf komt uit de jaren zestig en zeventig. Daarnaast staan er ruim 1.290 bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres, en ruim 220 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Op elke zes woningen staat dus ruim één bijgebouw dat geen eigen adres heeft.

De oude kern op de Bult

Urk was tot de aanleg van een dijk een eiland in de Zuiderzee. Het oude dorp ligt in de luwte van de Bult, een keileembult, en ontstond organisch, zonder planmatige opzet, in een fijnmazig net van wegen en paden. De woningen staan dicht op elkaar, met betegelde erfjes van een tot twee meter tussen huis en straat. De ruimte tussen de huizen was oorspronkelijk zestig centimeter tot een meter en is inmiddels dichtgebouwd.

Traditionele visserswoningen hebben een lage begane grond van ongeveer twee meter, in baksteen, onder een vrij steile pannenkap met houten topgevels. Rond de vorige eeuwwisseling kwam een type met wolfseinden en een gemetselde klokgevel, en in de jaren dertig het geknikte zadeldak. Tegen de zijgevel staat vaak een stookhuisje, het fort, van ongeveer een bij een meter met een los rookkanaal.

Dat stookhuisje is een lokaal punt van aandacht. Rookkanalen van asbestcement horen bij de materialen die in de jaren zeventig en tachtig nog werden toegepast, dus een kanaal dat later is geplaatst, kan ervan gemaakt zijn.

Het dorp groeide in stappen. Rond de vorige eeuwwisseling was de gemeenteweide op de Bult grotendeels volgebouwd, vooral rond de havens, met ongeveer honderd woningen per hectare. Eind jaren twintig werden veel huizen met een mansardekap gebouwd. Na de afsluiting van het eiland kon het dorp uitbreiden naar het ingepolderde land, en veel Urkers die eerder waren vertrokken, konden terugkeren.

Voor een asbestklus heeft die dichte bebouwing praktische gevolgen. Een bijgebouw dat tegen het huis is gebouwd, kan moeilijk bereikbaar zijn, en tussen de huizen is soms weinig plek om platen veilig weg te nemen en af te voeren. Een saneerder kijkt daar in de regel eerst naar. Noem in je aanvraag dus hoe het gebouw bereikbaar is, of er een achterpad of erf is, en of er een container of steiger op straat moet komen.

De buurt Urk-Kom, de oude kern, heeft twaalf verdachte daken bij ruim 800 woningen, en negen van de tien woningen daar zijn van voor het verbod. De grootste groep panden komt uit de jaren dertig en veertig, tussenwoningen komen het meest voor, en ruim acht op de tien is koop.

De oude dorpskern is beschermd dorpsgezicht, maar niet ieder pand valt eronder. Het dorp telt ruim dertig rijksmonumenten, onder meer het Kerkje aan de Zee, de Bethelkerk, de vuurtoren en het Raadhuis. Staat jouw woning in dat gebied, stem dan een sanering of een nieuw dak vooraf af met de gemeente. In de oude kern zijn de meest geregistreerde energielabels de slechtste, F en G. Wie na een sanering gaat isoleren, laat eerst het dakbeschot controleren. Hoe zo'n klus verloopt, lees je bij asbest in het dakbeschot.

De Reede, De Top en Urkerhard

De meeste verdachte daken liggen in De Reede: 71, bij ruim 500 woningen. Die buurt komt uit de jaren vijftig en zestig, negen op de tien woningen zijn van voor het verbod, en zes op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig. De Top is uit de jaren zeventig en heeft 50 verdachte daken bij ruim 1.400 woningen, waarvan bijna drie kwart uit de jaren zestig en zeventig komt en bijna acht op de tien koop is.

Urkerhard is uit de jaren tachtig, met tussenwoningen als meest voorkomend type en ruim zeven op de tien koop. Er liggen 42 verdachte daken bij ruim 1.200 woningen, terwijl bijna driekwart van die woningen van voor het verbod is. Bij woningen uit de jaren tachtig kijk je dus vooral naar aanbouwen, bergingen en schuren. In De Reede liggen bij veel minder woningen meer verdachte daken.

Urk-Noord en de nieuwere buurten

Urk-Noord is uit de jaren vijftig en zestig. Er liggen 25 verdachte daken bij ruim 400 woningen, en bijna driekwart van de woningen is van voor het verbod. Tussenwoningen komen het meest voor en ruim zes op de tien is koop. De Staart, uit het begin van deze eeuw, heeft geen enkel verdacht dak, en Urkerland, de nieuwste buurt, heeft er zes bij ruim 700 woningen, terwijl vrijwel geen woning daar van voor het verbod is.

Eigenaren, huur en gedeelde gebouwen

Ruim drie kwart van de woningen is koop, en ongeveer één op de zeven is van een corporatie. Dat betekent dat de beslissing over een asbestklus meestal bij de bewoner zelf ligt. Als eigenaar kies je zelf wanneer je een dak laat onderzoeken en door wie. Huur je, dan meld je het schriftelijk bij de verhuurder en blijf je van het materiaal af.

Bijna twee op de tien woningen is een meergezinswoning. In een gebouw met meerdere eigenaren hoort de vereniging van eigenaren bij een asbestvraag in een gemeenschappelijk deel, zoals een dak of galerij. Ga na of er al een inventarisatie van het hele gebouw is gemaakt. Hoe zo'n onderzoek verloopt en wat het kost, staat bij asbestinventarisatie.

Havens, visserij en bedrijfsterreinen

Urk heeft de grootste vissersvloot van Nederland, en de visveiling is de grootste van het land. Dat zie je aan de gebouwen. Er staan ruim 340 utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder 180 bedrijfshallen en werkplaatsen, bijna dertig kantoren, twaalf zorggebouwen, vijf scholen en vijf sportgebouwen. Op de havens en het industrieterrein liggen dertien verdachte daken bij 87 woningen, en op het tweede industrieterrein vijf.

De vrijstelling voor particulieren geldt bij zulke gebouwen niet. Wie een pand wil slopen of verbouwen, laat in de regel eerst inventariseren, en saneren doet een gecertificeerd bedrijf, wat de omvang ook is. Voor een bedrijfshal of loods betekent dat: eerst onderzoek, dan een offerte, en pas daarna het werk.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Flevoland kende de afgelopen vijf jaar zeventien keer code oranje of rood. Het station bij de Houtribdijk ligt op ruim zeven kilometer en noteerde een hoogste windstoot van 144 kilometer per uur. Het dorp grenst in het westen aan het IJsselmeer, en de woonbebouwing ligt achter het hoogste deel van de Bult, enigszins beschut tegen de westenwind. Ligt er na een storm een losgewaaide plaat op erf of straat, laat hem dan liggen. Houd kinderen en dieren uit de buurt en meld de schade aan je verzekeraar.

Bijna de helft van de woningen is voorzien van zonnepanelen. Een dak met asbest moet eerst gesaneerd zijn voordat er panelen op mogen.

Toezicht, milieustraat en container

Op asbestwerk let de Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek. Zie je gebroken platen of asbest in de gewone afvalbak, dan meld je dat bij de gemeente of de omgevingsdienst. Het inleveren van asbest bij de milieustraat is betaald, en voor een container of steiger op de weg is een vergunning nodig die je ruim van tevoren aanvraagt.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij vier meter

Een schuur van vier bij vier meter heeft een dak van 16 m². Een onderzoek vooraf en de verwijdering erna kosten samen volgens de richtprijzen ongeveer € 2.200 tot € 2.800. Daarmee blijf je onder de 35 m² waarbij een particulier het in sommige gevallen zelf mag doen. Met je eigen maten krijg je in de rekentool een berekening op maat.