Asbest verwijderen in Lemmer

Waar in Lemmer de verdachte daken liggen

In de woonplaats liggen 447 daken waarop asbest kan zitten, samen goed voor ruim 60.000 m². Omgerekend komt dat neer op ruim negentig per duizend woningen. Vergeleken met ruim driehonderd andere plaatsen is dat boven het gemiddelde. Van die daken liggen er 184 op een schuur of garage bij een woning. De overige daken zitten op andere gebouwen, onder meer werkplaatsen en bedrijfshallen.

Het aandeel woningen van voor het verbod ligt net onder de zeven op de tien. Ruim vier op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbest het vaakst werd verwerkt. Het grootste deel van de woningen is gebouwd tussen halverwege de jaren zeventig en het eind van de jaren negentig, bijna de helft. Asbest werd in die jaren steeds minder gebruikt, maar asbestcement bleef tot het verbod in golfplaten, vensterbanken en rookkanalen zitten.

Verdacht is niet bewezen. Bij twijfel laat je met een asbesttest één klein monster onderzoeken.

Frieslandpark: de buurt met de meeste verdachte daken

Frieslandpark heeft met 160 verdachte daken bij ruim 800 woningen de meeste van alle buurten, veruit de meeste. Dat is opvallend, want de grootste groep panden is er gebouwd in de jaren negentig, en slechts ongeveer zes op de tien woningen is van voor het verbod. Het bouwjaar van de woning is hier dus een zwakke aanwijzing. Wat er op het dak ligt, kan alleen een monster vertellen.

De buurt kent twee delen. In het oostelijk deel staan permanent bewoonde woningen, in het westelijk deel recreatiewoningen, met een centrale havenkom. Het Brekkense Wiel, ten noorden van de Zijlroede, telt 230 identieke recreatiewoningen in halve cirkels, met een ligplaats voor de boot achter de woning. Bij identieke woningen en bergingen loont het om af te stemmen met de buren, want de platen kunnen dan overal van hetzelfde type en dezelfde leeftijd zijn. Een gezamenlijke vraag om een prijs kan goedkoper uitvallen dan losse aanvragen.

Jaren vijftig tot zeventig: Lemstervaart, Rienplan, West en Zijlroede

In een aantal buurten ligt het zwaartepunt in de piekjaren van asbest. In Lemstervaart is bijna negen op de tien woningen uit de jaren zestig en zeventig, en vrijwel alles is van voor het verbod. Er liggen 50 verdachte daken bij ruim 750 woningen. De grootste groep panden komt uit de jaren vijftig en zestig, met tussenwoningen als meest voorkomend type, en de helft is huur.

Rienplan heeft 53 verdachte daken bij 388 woningen, met appartementen als meest voorkomend type en ongeveer zes op de tien woningen huur. Zijlroede kent 39 verdachte daken bij 151 woningen, vooral vrijstaande huizen uit de jaren zeventig, ruim acht op de tien koop. In Lemmer-West, dat vooral uit de jaren zeventig komt, liggen 54 verdachte daken bij ruim 700 woningen, en ongeveer twee derde van de woningen is huur.

Wie in zulke buurten een huis koopt of verbouwt, ziet snel dezelfde onderdelen terugkomen: vensterbanken, platen onder de dakrand, rookkanalen, een berging met golfplaten. Huurders geven door wat ze zien en laten het werk aan de verhuurder.

Kom en Noord: appartementen en twee-onder-een-kappers

De Kom heeft de meeste panden uit de jaren dertig en veertig en appartementen als meest voorkomend woningtype. Ruim de helft is koop. Er liggen 49 verdachte daken bij ruim 640 woningen. Bij appartementen beslist een vereniging van eigenaren of een verhuurder over het dak en de gemeenschappelijke delen, en bij een inventarisatie hoort een besluit van die partij.

Noord is met ruim 1.300 woningen de grootste buurt, vooral gebouwd in de jaren zeventig, met twee-onder-een-kapwoningen als meest voorkomend type en meer dan acht op de tien woningen koop. Er liggen 25 verdachte daken, relatief weinig per woning. Ongeveer de helft van de woningen is van voor het verbod, dus een controle van schuur en berging is hier eerder een kwestie van bijgebouwen dan van het woonhuis.

Het oude dorp en de monumenten

De oude kern langs de Langestreek, de Kortestreek, Nieuwburen en Oudesluis heeft veel woonhuizen en werk-woonhuizen uit de achttiende en negentiende eeuw, met topgevels, klokgevels en schilddaken. Lemmer telt 29 rijksmonumenten en 157 gemeentelijke monumenten. Er is geen beschermd dorpsgezicht. Onder de monumenten zijn de Hervormde kerk, het raadhuis annex waag, de Oude Sluis en het Woudagemaal.

Na het midden van de jaren vijftig veranderde het beeld van het oude dorp totaal. Eenkamerwoningen aan de Pietersbuurt en de Singel werden afgebroken, de Vissersburen werd gedempt en er kwamen nieuwe, ruim opgezette wijken. Aan het open vaarwater werden luxe bungalows gebouwd. Sloop en nieuwbouw uit die jaren betekent dat een straat uit meerdere perioden kan bestaan: een huis uit de achttiende eeuw naast een woning uit de jaren zestig. Per pand verschilt dus wat erin zit.

Bij een monument speelt naast het asbest een tweede vraag: welke vergunning heb je nodig voor wat je aan het dak of de gevel verandert. Vraag dat bij de gemeente na. De gemeente heeft een subsidieregeling voor gemeentelijke monumenten, maar die gaat over onderhoud van het monument, niet over het verwijderen van asbest.

Schuren, bergingen en bijgebouwen

Er staan in de woonplaats ruim 1.100 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, plus 111 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Voor zulke daken geldt de regeling voor particulieren. Een eigenaar mag zelf maximaal 35 m² hechtgebonden asbest uit woning of bijgebouw halen, mits het gaat om geschroefde golfplaten die heel zijn gebleven. Meld het werk van tevoren via het Omgevingsloket. Betaalde hulp is niet toegestaan, en gebroken of verweerde platen laat je door een gecertificeerd bedrijf doen.

Een dak van 45 m² valt al buiten die grens. Meet het dus op voordat je begint, ook als het een eenvoudige schuur lijkt.

Werkplaatsen, havens en het buitengebied

Lemmer is een havenplaats die na de oorlog industrie aantrok. Ten westen van het dorp ligt het terrein Lemsterhoek, en ook de watersport zorgt voor werkgelegenheid. In de woonplaats staan 447 utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder 110 bedrijfshallen en werkplaatsen, 35 kantoren, acht zorggebouwen, negen sportgebouwen en drie scholen. Voor een bedrijfsgebouw geldt de regeling voor particulieren niet, en medewerkers mogen niet zomaar werken in verdacht materiaal.

Het buitengebied telt 17 verdachte daken bij 82 woningen, dus ook daar zijn er meer daken dan woningen. Landbouwgrond beslaat ongeveer zes tiende van de woonplaats. Een agrarisch bedrijfsgebouw met een asbestdak gaat na een inventarisatie naar een gecertificeerd bedrijf.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Aan het IJsselmeer waait het. Voor Friesland gold in de laatste vijf jaar ruim twintig keer een waarschuwing van code oranje of rood. Waait er een stuk golfplaat van een schuur, dan blijft het gebroken materiaal liggen tot een gecertificeerd bedrijf het opruimt. Vleermuizen zijn beschermd, en in de waarnemingen van zoogdieren rond Lemmer zijn relatief veel meldingen van vleermuizen. Vraag je saneerder daarom of dat bij werk aan een oud dak meespeelt.

Zes op de tien woningen heeft zonnepanelen. Op asbestcement kan dat niet zonder meer: de bevestiging vraagt gaten in de platen, dus eerst moet het dak worden gesaneerd. Laat sanering, nieuw dak en panelen op elkaar aansluiten. Ongeveer drie op de tien woningen is gebouwd in de tijd dat spouwmuren niet geïsoleerd werden. De gemeente heeft een subsidieregeling voor isolatie van woningen. Die gaat over isolatie, niet over het verwijderen van asbest, dus kijk eerst naar het dakbeschot.

Toezicht, milieuterrein en container

De melding vooraf verloopt digitaal via het Omgevingsloket. Asbestwerk in het dorp wordt gecontroleerd door de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing. Ziet iemand platen breken of asbest in de afvalbak verdwijnen, dan is een melding bij de gemeente of de omgevingsdienst op zijn plaats.

Het milieuterrein in Lemmer neemt bouw- en sloopafval aan, per vracht berekend. De voorwaarden voor asbest vraag je vooraf na bij de gemeente. Of een container of steiger op straat een vergunning vraagt, hoor je bij de gemeente.

Rekenvoorbeeld: een schuur van 45 m²

Een schuur met 45 m² golfplaten, nog zonder rapport: volgens de richtprijzen kost inventariseren en verwijderen samen vanaf € 2.500, waarvan het onderzoek vanaf € 300. Voor een ander oppervlak gebruik je de rekentool.