Asbest verwijderen in Joure

Asbest in Joure: waar de verdachte daken liggen

In de woonplaats liggen 385 daken waarop asbest kan zitten, samen goed voor 52.000 m². Vergeleken met ruim driehonderd andere plaatsen zit dat op het gemiddelde. Van die daken liggen er ruim 250 op een schuur of garage bij een woning. Dat zijn dus vooral de bijgebouwen waar nooit iemand naar kijkt, tot er een verbouwing, verkoop of stormschade is.

Drie van de vier woningen zijn gebouwd voordat asbest werd verboden en ongeveer een derde komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin het meest werd verwerkt. Ruim vier op de tien woningen is gebouwd tussen halverwege de jaren zeventig en het eind van de jaren negentig. Asbest werd in die jaren steeds minder toegepast, maar asbestcement in golfplaten, vensterbanken en rookkanalen bleef tot het verbod voorkomen.

Verdacht is niet bewezen. Bij twijfel geeft een asbesttest met één klein monster uitsluitsel.

Blaauwhof, het centrum en de flats

Blaauwhof heeft met 149 verdachte daken de meeste van alle buurten, bij ruim 1.200 woningen. Het centrum volgt met 76. In Blaauwhof is de grootste groep panden gebouwd in de jaren vijftig en zestig en komen appartementen het meest voor. Huur is er goed voor meer dan de helft van de woningen. Ook in het centrum en in Jonkersland zijn appartementen het meest voorkomende woningtype.

Bij zulke gebouwen verschuift de vraag van wat er zit naar wie erover beslist. Is het dak van een verhuurder of een vereniging van eigenaren, dan is dat de partij die opdracht geeft voor een inventarisatie. Een bewoner geeft door wat hij ziet. Zit er verdacht materiaal in een gemeenschappelijke berging of galerij, dan is één onderzoek voor het hele gebouw verstandiger dan elke bewoner apart.

Het oudste deel van het dorp ligt rond de Midstraat, die is aangelegd op de kruin van een dijk tussen het tolhuis en Haskerhorne. Die dijk vormde de historische kern. In de woonplaats staan 24 rijksmonumenten, onder meer twee herstelde molens. Een monumentaal pand heeft zelden een asbestdak, maar bijgebouwen, aanbouwen en later vervangen onderdelen kunnen dat wel hebben. Op woonplaatsniveau gaat het om ruim 660 woningen van voor het einde van de oorlog, bijna 800 uit de twintig jaar daarna en ruim 1.200 uit de tien jaar tot halverwege de jaren zeventig. Wie een woning uit die laatste groep verbouwt, zit midden in de periode waarin asbest het meest werd gebruikt.

Westermeer: rijwoningen die in fasen zijn gebouwd

Westermeer is in de jaren zeventig en tachtig in fasen aangelegd, en die fasen zijn nog herkenbaar. De sociale huurwoningen zijn rijwoningen en een paar complexen van een of twee bouwlagen met een kap. De koopwoningen zijn half vrijstaand of vrijstaand, meestal van één bouwlaag met een kap. Tussenwoningen komen het meest voor. Langs de Overspitting staan woningen op ruime kavels.

In deze buurt liggen 66 verdachte daken bij ruim 1.000 woningen, en vrijwel alle woningen zijn van voor het verbod. Ruim de helft komt uit de jaren zestig tot en met tachtig. Dat past bij het beeld van rijtjeshuizen met bergingen uit dezelfde bouwfase. Bij een rij met identieke bergingen is de kans groot dat de platen overal van hetzelfde type zijn. Als één eigenaar laat onderzoeken wat er ligt, weet de rest van de rij het ook.

Zuiderveld: een wederopbouwwijk

Zuiderveld ligt in het zuiden van de kern en wordt in het bestemmingsplan een wederopbouwwijk uit de jaren zestig en zeventig genoemd, met woningen in de vorm van stempels. Tot de jaren zestig werden vooral grootschalige wijken met rijtjeswoningen gebouwd. In de jaren zeventig kwam een omslag naar meer kleinschaligheid.

Er liggen 39 verdachte daken bij ruim 1.200 woningen, en ruim acht op de tien woningen in de buurt komen uit de jaren zestig en zeventig. Het is daarmee de buurt waar het bouwjaar het sterkst wijst naar de piekperiode van asbest. Koop is er goed voor ruim de helft van de woningen. Wie hier een huis koopt dat nog niet is verbouwd, doet er goed aan om bij de bouwkundige keuring ook naar vensterbanken, het dakbeschot en de berging te laten kijken.

Schuren, bergingen en garageboxen

In de woonplaats staan bijna 1.800 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod. Daar komen ruim 250 garageboxen en bergingen met een eigen adres bij. Bij veel van die gebouwen kan een eigenaar de klus zelf doen, als het om hooguit 35 m² geschroefde platen gaat die nog heel zijn. Je meldt dat vooraf via het Omgevingsloket en verpakt de platen luchtdicht. Gaat het om verweerde of gebroken platen, vastgelijmd materiaal of een groter dak, dan schakel je een gecertificeerd bedrijf in.

Een dak van 40 m² is al groter dan de grens voor zelf doen. Meet het dus op voordat je begint, ook als het maar een schuurtje lijkt.

Bedrijven en de oude industrie

Joure heeft van oudsher drie takken van industrie: koffie en tabak, klokken, en metaal en grafische bedrijven. Ook koperslagerijen en drukkerijen horen bij de geschiedenis van het dorp. Aan de gebouwen is dat nog te zien. Er staan 263 utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder bijna honderd bedrijfshallen en werkplaatsen, 77 kantoren, negen scholen, zeven zorggebouwen en tien sportgebouwen.

Voor een eigenaar of beheerder van zo'n pand is een inventarisatie vaak de eerste stap bij verkoop, verhuur of verbouwing. Voor bedrijfsgebouwen geldt de regeling voor particulieren niet, en medewerkers mogen niet zomaar werken in verdacht materiaal. Laat een onderhoudsploeg pas beginnen als duidelijk is wat er in het gebouw zit. Een school of zorggebouw vraagt bovendien om planning rond vakanties en stille perioden.

Kleine buurten met veel daken

Een paar kleine buurten springen eruit omdat er meer verdachte daken zijn dan woningen. Sewei/De Ekers telt 15 daken bij zo'n 35 woningen, het buitengebied 12 bij 29 en Woudfennen 10 bij zo'n 35. Dat betekent dat het hier niet om de woonhuizen gaat, maar om schuren, stallen en andere gebouwen op het erf. Ongeveer zes tiende van het land in de woonplaats is landbouwgrond.

Wie daar een schuur of stal heeft, moet onderscheid maken tussen een bijgebouw bij de woning en een agrarisch bedrijfsgebouw. Alleen voor het eerste mag je als particulier zelf hooguit 35 m² verwijderen. Een agrarisch gebouw met asbestdak gaat na een inventarisatie naar een gecertificeerd bedrijf.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Friesland kreeg de afgelopen vijf jaar ruim twintig keer code oranje of rood. Waait er een stuk golfplaat van een schuur, dan blijven de scherven liggen waar ze liggen. Houd afstand, houd kinderen en huisdieren weg en bel een gecertificeerd bedrijf.

Op bijna de helft van de woningen liggen al zonnepanelen. Op een asbestdak kan dat pas na sanering, omdat voor de bevestiging gaten in de platen nodig zijn. Plan sanering, nieuw dak en panelen daarom in één keer. Wil je isoleren, bekijk dan eerst het dakbeschot. Ruim een derde van de woningen is gebouwd in de tijd dat spouwmuren niet geïsoleerd werden, dus isoleren is voor veel huizen een logische stap. De gemeente De Fryske Marren heeft een eigen regeling voor isolatie. Die gaat over isolatie, niet over het verwijderen van asbest.

Toezicht, milieuterrein en container

Een sloopmelding dien je vooraf in bij het Omgevingsloket. Op asbestwerk houdt de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing toezicht. Breekt iemand platen of gaat asbest bij het restafval, laat dat dan weten aan de gemeente of de omgevingsdienst.

Het milieuterrein in Joure neemt bouw- en sloopafval aan, en dat wordt per vracht berekend. Voor asbest gelden aparte voorwaarden die je vooraf bij de gemeente navraagt. Voor een container of steiger op de openbare weg vraag je bij de gemeente na of een vergunning nodig is.

Rekenvoorbeeld: een berging van 32 m²

Een berging of schuur met 32 m² golfplaten, nog zonder rapport: volgens de richtprijzen kost inventariseren en verwijderen samen vanaf € 2.500, waarvan het onderzoek vanaf € 300. De rekentool rekent het door voor de maten van jouw berging.