Asbest verwijderen in Leeuwarden

Asbest in Leeuwarden: een stad met veel bijgebouwen

De woonplaats telt ruim 52.000 woningen, en bijna acht op de tien daarvan zijn gebouwd voordat asbest werd verboden. Er liggen ruim 1.600 daken waarop asbest kan zitten, samen bijna 130.000 m². Per duizend woningen ligt het aantal daken onder het gemiddelde van ruim driehonderd vergeleken plaatsen. Voor een stad is dat gunstig, maar voor jouw schuur maakt het niets uit.

Opvallend is dat meer dan de helft van de verdachte daken op een bijgebouw ligt: ruim 900 op een schuur of garage bij een woning. Daarnaast staan er ruim 9.000 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod en bijna 1.900 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Wie een huis koopt, verbouwt of verkoopt, kijkt vaak naar het dak van het hoofdgebouw en vergeet de berging achter in de tuin.

Verdacht is niet bewezen. Met een asbesttest van één klein monster weet je wat het is.

De buurten met de meeste verdachte daken

De top van de lijst staat vol buurten uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Vossepark heeft 135 verdachte daken bij ruim 1.700 woningen, Sonnenborgh 106, Julianapark 100, de Indische buurt 82, Achter de Hoven 80 en Gerard Dou 78. Daarna volgen Vrijheidswijk-West, Huizum-Dorp, Molenpad, de Bloemenbuurt, de Hollanderwijk en de Jan van Scorelbuurt.

In Vossepark, Sonnenborgh, Julianapark, Gerard Dou en Molenpad is bijna alles van voor het verbod, terwijl in vrijwel geen van die buurten een groot deel uit de jaren zestig en zeventig komt. Het bouwjaar van het huis is dus niet de enige aanwijzing. Bij oudere woningen zijn dakkapellen, aanbouwen en garages later toegevoegd, vaak in de periode dat asbestcement gewone bouwstof was. Het dak van die toevoegingen is verdachter dan het huis zelf.

Huizum-Dorp springt eruit. Er liggen 64 verdachte daken bij ruim 440 woningen, terwijl slechts iets meer dan een derde van de woningen van voor het verbod is. Wie er woont, kan het best het dak van de schuur apart laten beoordelen.

Binnenstad en beschermd stadsgezicht

De binnenstad is beschermd stadsgezicht, net als de Hollanderwijk, het Nieuwe Kanaalgebied en de Noordersingel en Westersingel. De stad telt meer dan 600 rijksmonumenten en bijna 300 gemeentelijke monumenten. In de binnenstad is de grootste groep panden gebouwd in de achttiende en negentiende eeuw, en komen appartementen het meest voor. Bijna negen op de tien woningen is er huur.

Voor een oud pand betekent dat twee trajecten. Het eerste is het asbest: inventarisatie, melding en verwijdering. Het tweede is de vergunning voor wat er daarna op het dak of de gevel komt. Een dak vervangen in beschermd gebied kan een omgevingsvergunning vragen, en de gemeente heeft een restauratiefonds voor monumentale panden. Vraag beide trajecten vooraf na, zodat een gestript dak niet weken open blijft liggen.

Huurflats in Heechterp, Bilgaard en Nijlân

In Heechterp, Bilgaard en Nijlân is de grootste groep panden gebouwd in de jaren vijftig en zestig, en komen appartementen het meest voor. Het aandeel huur is hoog: ongeveer negen op de tien in Heechterp, ruim driekwart in Bilgaard en bijna zeven op de tien in Nijlân. Op stadsniveau staan ruim 11.000 woningen in flats uit de jaren vijftig tot en met tachtig, ongeveer een op de vijf.

Bij zo'n flat hoort een eigenaar die verantwoordelijk is voor het gebouw. Een bewoner meldt verdacht materiaal en blijft eraf. Gaat het om gemeenschappelijke delen, zoals bergingen, galerijen of de kelder, dan is een inventarisatie van het hele gebouw verstandiger dan los onderzoek per woning. Voor een koper in een flat met een vereniging van eigenaren loont het om te vragen of er al een inventarisatierapport bestaat.

Rijtjeshuizen van Oud-Oost tot Camminghaburen

Oud-Oost telt bijna 1.900 panden uit de decennia tussen halverwege de jaren twintig en het begin van de jaren vijftig, met tussenwoningen als meest voorkomend type en ruim zes op de tien woningen huur. De Bloemenbuurt, de Hollanderwijk, de Vogelwijk en de Transvaalwijk lijken daarop. Bij huizen uit deze jaren zit het asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar wel in latere vensterbanken, schoorsteenbeplating, aanbouwen en bergingen.

De Transvaalwijk is in de tweede helft van de negentiende eeuw buiten de stadsgrachten aangelegd. In Huizum bouwde een woningstichting in de jaren tien en twintig 162 arbeiderswoningen aan de Matthias van Pellicomstraat en omgeving en 76 aan de Doniastraat. Zulke complexen zijn als blok gebouwd, en bergingen of schuren erachter zijn vaak van dezelfde periode. Dat is handig voor een gezamenlijke aanpak: één inventarisatie, één saneerder en een afspraak over de volgorde, in plaats van tientallen losse klussen.

In Aldlân-Oost en Westeinde zijn de meeste panden uit de jaren zeventig, met ongeveer zeven op de tien woningen koop. Camminghaburen is in de jaren tachtig gebouwd, met bijna 2.700 panden en ook daar vooral koop. De meest voorkomende woning is overal de tussenwoning. Dat maakt een klus aan een berging gemakkelijk te combineren met de buren: gelijke bouw, gelijke platen. Zuiderburen en De Zuidlanden zijn nieuwer; daar is een inventarisatie bij een verbouwing in de regel niet nodig.

Schuren, bergingen en kleine daken

Voor een bijgebouw bij je woning geldt de regeling voor particulieren. Particuliere eigenaren mogen zelf hooguit 35 m² hechtgebonden asbest weghalen uit woning of bijgebouw op eigen erf, zoals geschroefde golfplaten die nog heel zijn. Die melding doe je vóór de start van het werk via het Omgevingsloket. Gebroken, verweerde of vastgelijmde platen laat je door een gecertificeerd bedrijf doen. Betaalde hulp is niet toegestaan.

Bij een rij garageboxen is het anders. Meestal ligt er één doorlopend dak, met meerdere eigenaren. Wie één box laat saneren, raakt de platen van de buren. Zoek eerst uit wie bij het dak hoort en vraag daarna samen een prijs.

Bedrijven, scholen en zorg

In de stad staan bijna 1.900 utiliteitspanden van voor het verbod: ruim 500 bedrijfshallen en werkplaatsen, ruim 400 kantoren, 61 scholen, 52 zorggebouwen en 38 sportgebouwen. Bij verkoop, verhuur of verbouwing vraagt een koper of financier al snel naar een inventarisatierapport. Een bedrijfspand valt buiten de regeling voor particulieren. Ook mogen medewerkers niet zomaar werken in verdacht materiaal, dus laat een onderhoudsploeg pas beginnen als het rapport er is.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Friesland kreeg de afgelopen vijf jaar ruim twintig keer te maken met weerwaarschuwing code oranje of rood. Waait er een stuk golfplaat van een berging, dan moet het gebroken materiaal blijven liggen tot een gecertificeerd bedrijf het opruimt. Vleermuizen zijn beschermd; bij werk aan daken en spouwmuren van oudere gebouwen kan dat meespelen, dus vraag je saneerder ernaar.

Zonnepanelen zijn er op bijna drie op de tien woningen. Op een asbestdak kan dat pas na sanering, omdat voor de bevestiging gaten nodig zijn. Plan sanering, nieuw dak en panelen samen. Bijna de helft van de woningen is gebouwd in de jaren dat spouwmuren niet geïsoleerd werden, en in Oud-Oost heeft bijna de helft van de adressen met een energielabel een label D tot en met G. Voor isolatie bestaan in de gemeente een subsidieregeling en een duurzaamheidslening. Die gaan over isolatie, niet over het verwijderen van asbest, dus kijk eerst naar het dakbeschot.

Toezicht, milieustraat en container

Voor de sloopmelding ga je naar het Omgevingsloket. De controle op asbestwerk ligt in handen van de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing. Een melding bij de gemeente of de omgevingsdienst helpt als je platen ziet breken of asbest ziet verdwijnen in het gewone afval.

Asbest wordt bij de milieustraat zonder poorttarief aangenomen, mits je het gescheiden aanbiedt. Voor een container of steiger op de openbare ruimte is een vergunning nodig, ook voor één dag op een parkeervak. Onder voorwaarden geldt een vrijstelling: geen hoofdweg, minstens vier meter doorgang, buiten de spits en minstens een meter vrij trottoir.

Rekenvoorbeeld: een berging van 14 m²

Een berging met 14 m² golfplaten, nog zonder rapport: volgens de richtprijzen kost inventariseren en verwijderen samen vanaf € 2.200, waarvan het onderzoek vanaf € 300. Heeft jouw berging een ander oppervlak, vul het dan in bij de rekentool.