Asbest verwijderen in Dokkum

Een oude stad met veel naoorlogse wijken

Dokkum is een van de elf Friese steden, met goed bewaarde vestingwallen, de bolwerken, en met voetbruggen en grachten door het centrum. De stad telt 143 rijksmonumenten en een beschermd stadsgezicht van ongeveer vijfendertig hectare. Het grootste deel van de woningen staat echter buiten die oude kern.

Een derde van de woningen is gebouwd tussen de oorlog en het midden van de jaren zeventig, en ruim drie op de tien daarna tot het eind van de jaren negentig. Samen is ongeveer drie kwart gebouwd voordat asbest werd verboden. Ruim een derde komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het vaakst werd toegepast.

Verdachte daken: waar ze liggen

In de woonplaats liggen ruim 200 daken waarop asbest kan zitten. Dat is minder dan in veel andere plaatsen: per duizend woningen valt de stad in de categorie onder gemiddeld. Toch gaat het om een flink aantal gebouwen. Ruim 130 van die daken liggen op een schuur of garage die bij een woning hoort.

Daarnaast staan er ruim vijftienhonderd bijgebouwen zonder eigen adres en ruim driehonderd garageboxen en bergingen met een eigen adres van voor het asbestverbod. Dat zijn tuinhuisjes, fietsenhokken en bergingen achter rijtjeshuizen, precies de gebouwtjes die bij een verhuizing of verbouwing vergeten worden.

De buurten met de meeste verdachte daken

Dokkum Noord telt de meeste verdachte daken: achtenveertig bij bijna zeshonderd woningen. De grootste groep panden daar komt uit de periode tussen de twee wereldoorlogen en de jaren daarna, en er staan vooral appartementen. Daarna volgen Fonteinslanden en Weeshuislanden met elk eenendertig daken, Hoedemakerspolder met vijfentwintig, Fugellan met achttien en Jantjeszeepolder met zeventien.

Fonteinslanden en Hoedemakerspolder zijn gebouwd in de jaren vijftig en zestig, en in beide buurten is ruim twee derde van de woningen huur. In Fonteinslanden komt meer dan de helft van de woningen uit de jaren zestig en zeventig. In Fugellan komt ruim negen op de tien woningen uit de jaren zestig en zeventig, en de tussenwoning is er het meest voorkomende type. Weeshuislanden ligt op de plek van de vroegere Kweekschoolbuurt. De grootste groep panden komt daar uit de jaren tachtig, met veel twee-onder-een-kapwoningen, voor het grootste deel koop. Jantjeszeepolder heeft vrijwel alleen woningen van voor het verbod.

De nieuwste buurten, Kooilanden en De Trije Terpen, zijn bijna asbestvrij: daar liggen vrijwel geen verdachte daken. Woon je daar, dan is de kans dat je woning of berging asbest bevat klein. Een oude schuur op een groot erf in het buitengebied is een ander verhaal.

Huur en corporatie

Bijna de helft van de woningen is huur, en ruim een derde is van een corporatie. Onderzoek en verwijdering zijn aan de verhuurder. Als huurder laat je weten wat je ziet en blijf je van platen onder de vensterbank en rond de meterkast af, tot duidelijk is wat het is.

Gaat de verhuurder in jouw straat bergingen of daken aanpakken, vraag dan wat er met het materiaal gebeurt. Heb je een koopwoning tussen huurwoningen, dan kun je soms aansluiten bij zo'n werk, wat de kosten per berging kan drukken.

Binnen de bolwerken: monumenten en beschermd gezicht

Binnen de bolwerken staan ruim tweehonderdvijftig panden uit de achttiende en negentiende eeuw. Appartementen komen er het meest voor en zes op de tien woningen is huur.

De oude binnenstad is rijksbeschermd stadsgezicht, al valt niet ieder pand eronder. Voor een rijksmonument of een pand in dat gezicht kan een omgevingsvergunning nodig zijn voor wijzigingen aan dak of gevel. In zulke huizen zit asbest vaker in latere aanpassingen dan in het oorspronkelijke bouwwerk: een uitgebouwde keuken, een schoorsteenbekleding, een rookkanaal of de berging achter het huis. De gemeente heeft een stimuleringslening voor gevelverbetering in het beschermde stadsgezicht; die gaat over de gevel en niet over asbest.

Bedrijven, scholen en zorg

Er staan ruim 340 utiliteitspanden van voor het asbestverbod: 109 bedrijfshallen en werkplaatsen, 58 kantoren, 14 scholen, 12 zorggebouwen en 10 sportgebouwen. Langs de Ee stond vanouds bedrijfsbebouwing, onder meer een kalkwerk en een houtzaagmolen, en in de oude stad zijn open ruimtes gebruikt voor een gasfabriek. Gebouwen met zo'n bedrijfsverleden zijn vaak meerdere keren verbouwd.

De particuliere regeling is niet bedoeld voor een bedrijfspand. Verbouw, verkoop of een nieuwe huurder is aanleiding voor een inventarisatie, en een asbestdak op een hal laat je door een gecertificeerd bedrijf verwijderen. Een werkgever moet verhinderen dat personeel in verdacht materiaal boort, zaagt of breekt. Bij een school of zorggebouw valt een sanering vaak in de vakantie of in een rustige periode. Wat een inventarisatie inhoudt, lees je bij asbestinventarisatie.

Buitengebied en landbouwgrond

Ongeveer een derde van het grondgebied is landbouwgrond. Rond de stad staan stallen, schuren en loodsen die veel groter zijn dan een tuinberging. Een agrarisch bedrijfsgebouw is voor een particulier altijd een klus voor een gecertificeerd bedrijf, net als elk dak boven de 35 m². Grote daken worden per vierkante meter geprijsd, en de meterprijs daalt meestal naarmate het dak groter is.

Is een oude stal bestemd voor een andere functie, laat dan het hele erf inventariseren. Asbest kan ook zitten in tussenschotten, ventilatiekokers en gevelplaten.

Storm en schade

In de afgelopen vijf jaar heeft Friesland drieëntwintig keer een code oranje of rood gehad. Dokkum ligt minder dan negen kilometer van de kust, en in de regio is een windstoot van ruim 150 kilometer per uur gemeten. Wat er bij zo'n vlaag van een schuurdak afwaait, kan asbest bevatten. Blijf bij gebroken platen uit de buurt, houd het erf vrij van spelende kinderen en dieren, en schakel een gecertificeerd bedrijf in. Meld de schade ook bij de verzekeraar.

Zonnepanelen en isolatie na de sanering

Meer dan de helft van de woningen is voorzien van zonnepanelen. Een dak met asbestplaten leent zich er niet voor, omdat bij het bevestigen in de platen wordt geboord. Eerst het dak saneren, dan de panelen.

Ruim vier op de tien woningen komt uit een periode waarin de spouwmuur nog niet werd geïsoleerd, en ruim achttienhonderd adressen hebben energielabel D tot en met G. Er is een gemeentelijke subsidieregeling voor isolatie van woningen met een laag label, en het Duurzaam Bouwloket legt de voorwaarden uit. Voor asbest is zij niet bedoeld. Is de zolder aan de beurt, let dan op het dakbeschot.

Een huis kopen of verbouwen

Voor je een woning van voor het asbestverbod koopt, helpt het te weten wat er zit. Een inventarisatie kan met toestemming van de verkoper, of je neemt een onderzoeksvoorbehoud op. Informeer ook naar de berging, de garage en eventuele aanbouwen. Bij de vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen in De Woudhorne en Weeshuislanden staan die gebouwtjes meestal los van het huis.

Verbouw je, bijvoorbeeld voor een keuken, dakkapel of uitgebouwde zolder, dan is een inventarisatie bij een huis van voor het verbod in de regel verplicht. Zorg dat het onderzoek klaar is voordat de aannemer begint. Het rapport komt in het landelijke register en is meestal drie jaar bruikbaar.

Melden, toezicht en afvoer

Elke verwijdering loopt via het Omgevingsloket. Haal je zelf een klein dak weg, dan meld je de sloop uiterlijk een week vooraf, de start twee dagen vooraf en het eind de eerste werkdag na afloop. Meldt een bedrijf de sloop, dan volgt in de regel vier weken wachten. Controle op het werk is voor de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing.

Puin en gesorteerd bouw- en sloopafval neemt de milieustraat gratis aan. Voor asbest staat de voorwaarde niet vast; vraag die aan de gemeente. Bij een sanering gaat het asbest via het bedrijf naar een erkende verwerker, en dat zit in de offerte.

Rekenvoorbeeld: een schuurdak van 22 m²

Een schuur met 22 m² golfplaten, nog zonder rapport. Inventariseren en saneren samen komt volgens de richtprijzen uit op € 2.300 tot € 3.000. Wat jouw afmetingen kosten, rekent de rekentool bij benadering voor je uit.