Asbest verwijderen in Zuidhorn

Een dorp met vooral schuur- en garagedaken

In de woonplaats liggen 209 daken waarop asbest kan zitten, ongeveer 58 per duizend woningen. In de vergelijking met 333 plaatsen valt dat in de middenmoot. Het zwaartepunt ligt bij de bijgebouwen: 171 van die daken zitten op een schuur of garage bij een woning. Op de woonhuizen zelf gaat het om slechts dertien daken. Wie in het dorp een vermoeden heeft, moet dus eerst naar de berging achter in de tuin kijken.

Het verdachte dakoppervlak telt bij elkaar bijna 20.000 m². Het grootste deel daarvan, 186 daken, ligt in de kern van het dorp. In de gemeente als geheel gaat het om ruim 4.500 daken, dus de woonplaats is maar een klein deel van het geheel. Een verdacht dak is trouwens nog geen bewezen asbestdak. Zekerheid geeft pas een monster dat in een laboratorium is onderzocht.

De jaren zeventig en wat daarna kwam

Iets meer dan de helft van de woningen dateert van vóór het asbestverbod. Zo'n drie op de tien dateert uit de jaren zestig en zeventig. Toen zat asbestcement vaak in golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen. In de kern is de grootste groep panden uit de jaren zeventig, en twee-onder-een-kapwoningen komen het vaakst voor: er zijn er ruim 780. Bijna drie op de vier woningen is koop.

Dat betekent dat de meeste adressen met asbest op het erf een eigenaar-bewoner hebben die zelf beslist. Een huis uit de late jaren zeventig of begin jaren tachtig is niet vanzelf vrij van asbest. Tot halverwege de jaren tachtig lagen er harde vinyltegels met asbest in keukens en toiletten, en asbestcement bleef in de handel tot het verbod. Een twee-onder-een-kapwoning heeft vaak een garage of berging aan de zijkant, en daar zit het materiaal meestal in.

Bij de Gaickingalaan, een naoorlogse woonbuurt in het zuiden, staan geschakelde huurwoningen die door een woningcorporatie worden vervangen door rijwoningen van vijf tot zeven aaneen. Wie daar huurt, hoeft niets te organiseren: onderzoek en sloop zijn een zaak van de verhuurder. Zie je wel beschadigd materiaal in een berging of onder een vensterbank, meld het dan en werk er niet zelf aan.

De Gast, Schipsloot en de oude kern

Door de spoorlijn kreeg het dorp in de tweede helft van de negentiende eeuw meer betekenis en het werd een geliefde woonplek voor rentenierende boeren. Langs De Gast kwamen villa's, en De Gast is aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Tussen De Gast en het spoor ligt een wijkje met luxere burgerwoningen uit de jaren twintig en dertig, rond de Wilhelminalaan. De woningbouw voor minder gegoeden kwam op de voormalige borgterreinen en bij de Schipsloot.

In zulke panden zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw. Wel komt het voor in wat er later bij kwam: een aanbouw, een schuur uit de jaren zestig, een kachelpijp, een vloer in de keuken. Het jaar van de laatste grote verbouwing zegt dan meer dan het bouwjaar van het huis. Het dorp telt 26 rijksmonumenten. Wil je in een monument of in het beschermd dorpsgezicht asbest laten verwijderen, stem dan vooraf met de gemeente af wat er daarna terug mag komen op dak of gevel.

Schuren, bergingen en garageboxen

Naast de schuren en garages die bij een woning horen, staan er bijna 870 bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres. Per duizend woningen zijn dat er ongeveer 240. Garageboxen of bergingen met een eigen adres zijn er maar 36, dus rijen boxen met één doorlopend dak komen hier weinig voor. De klus gaat meestal over het schuurtje of de garage van één huishouden.

Dat maakt het zelf doen realistischer. Hooguit 35 m² geschroefde platen, in goede staat, op je eigen erf: dat mag, met een melding vooraf. Het gaat om het totaal. Zelf een deel doen en de rest uitbesteden mag niet. Zijn de platen verweerd, bemost of gebroken, dan hoort het werk bij een gecertificeerd bedrijf. Bij schuren die tegen het huis aan staan of waarvan het dak doorloopt in de woning, is dat vaak ook praktischer, omdat de overgang tussen de daken moeilijk veilig los te maken is.

Buiten de kern en op bedrijfsterreinen

Rond de kern liggen verspreide huizen. Daar staan 22 verdachte daken bij 393 woningen. De woningen zelf zijn er grotendeels van latere datum, maar de bijgebouwen horen niet altijd bij het huis. Een oude schuur bij een nieuwere woning is een bekend beeld. In de woonplaats is bijna een tiende van het oppervlak landbouwgrond, en de boerderijen kregen rond het begin van de twintigste eeuw nieuwe een- of tweekapsschuren. Op die erven kan asbest dus op meerdere gebouwen tegelijk zitten.

Een agrarisch bedrijfsgebouw valt buiten de regeling voor particulieren. Ook een klein dak gaat na een inventarisatie naar een gecertificeerd bedrijf. Hetzelfde geldt voor de bijna zeventig utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder elf kantoren, vijf bedrijfshallen en werkplaatsen en vier zorggebouwen. Laat bij een erf met meerdere gebouwen alles in één keer bekijken, zodat de saneerder niet vaker hoeft te komen.

Gasopslag, aardbevingen en storm

De gemeente ligt in het Groningse effectgebied voor gaswinning, en de gasopslag Grijpskerk ligt binnen de gemeentegrenzen. Schade door bevingen meld je bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen. Herstelwerk aan een oud huis betekent vaak boren, zagen of breken, en dan hoort een inventarisatie erbij als het gebouw van voor het verbod is. Regel dat vooraf, zodat een aannemer niet halverwege moet stoppen omdat er verdacht materiaal opduikt.

Ook storm kan platen laten breken. In de provincie gold de afgelopen vijf jaar vijfentwintig keer code oranje of rood, en bij het meetstation Groningen Airport Eelde, bijna achttien kilometer verderop, is ooit een windstoot van ruim 138 kilometer per uur gemeten. Ligt er na harde wind plaatmateriaal in de tuin, ruim het dan niet zelf op met bezem of stofzuiger. Houd kinderen en dieren op afstand, spuit het materiaal licht nat en meld de schade bij je verzekeraar. Een gecertificeerd saneerder haalt de resten weg.

Isoleren en zonnepanelen na de sanering

Ongeveer drie op de tien woningen is gebouwd tussen de jaren twintig en halverwege de jaren zeventig, met een spouwmuur die bij de bouw niet is geïsoleerd. Wie daar gaat isoleren, haalt soms platen weg of boort gaten. Twijfel je over een plaat, laat die dan eerst onderzoeken en saneer voordat de isolatie erin gaat. Dan hoeft niets twee keer open.

Voor isolatie bestaat in Westerkwartier een subsidieregeling, en het Regionaal Energieloket helpt bij de planning. Die regelingen gaan over het isoleren zelf en niet over het weghalen van asbest. Ruim zes op de tien woningen heeft al zonnepanelen. Op asbestplaten gaat dat niet: voor de bevestiging zijn gaten nodig. Zonnepanelen op de garage of schuur vragen dus eerst een nieuw dak.

Toezicht, milieustraat en container

De Omgevingsdienst Groningen houdt toezicht op asbestverwijdering in het dorp. Zie je dat golfplaten worden gebroken of dat asbest in een gewone afvalcontainer belandt, meld dat dan bij de gemeente of de omgevingsdienst. Je eigen melding doe je via het Omgevingsloket.

Op de milieustraat kun je asbest inleveren tot een maximum van 500 kilo, tegen een tarief naar gewicht en met aanvullende voorschriften. Een dak van een flinke schuur weegt al snel meer, en dan is het afvoeren via een saneringsbedrijf eenvoudiger. De afvoer is onderdeel van de offerte. Komt er een afgesloten container of steiger op de openbare weg, informeer dan bij de gemeente of daar een ontheffing voor nodig is. Het saneringsbedrijf kan dat meestal regelen, maar kijk zelf even mee.

Rekenvoorbeeld: schuur van zes bij vijfenhalve meter

Een schuur van zes bij vijfenhalve meter heeft een dak van 33 m². Ontbreekt een rapport, dan komt daar een inventarisatie bij. Volgens de richtprijzen kost onderzoek plus verwijdering samen vanaf € 2.500 en kan het oplopen tot € 3.300. Met 33 m² blijft er weinig ruimte onder de grens van 35 m² voor zelf verwijderen. Vul je eigen maten in bij de rekentool, of lees eerst meer over het verwijderen van een asbestdak.