Asbest verwijderen in Drachten

Een stad die na de oorlog snel groeide

Drachten ontstond uit twee boerendorpjes, Noorder- en Zuiderdracht, die rond een vaart aan elkaar groeiden. Tot het midden van de twintigste eeuw bleef de plaats bescheiden. Daarna ging het snel: de komst van fabrieken als Philips en Dunlop trok werknemers aan, en tussen de jaren vijftig en negentig kwam er gemiddeld duizend inwoners per jaar bij.

Voor asbest is dat bepalend. Van de ruim 22.000 woningen is bijna drie kwart gebouwd voordat asbest werd verboden, en ruim vier op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het vaakst werd toegepast. De grootste groep woningen komt uit de jaren vijftig en zestig, en overal in de stad is de tussenwoning het meest voorkomende type.

Verdachte daken en bijgebouwen

Er liggen bijna 600 daken waarop asbest kan zitten. Per duizend woningen valt de stad daarmee in de categorie onder gemiddeld, maar in absolute zin is het een groot aantal. Ruim 400 daken liggen op een schuur of garage bij een woning. Daarnaast zijn er bijna vijfduizend bijgebouwen zonder eigen adres en ruim 1.300 garageboxen en bergingen met een eigen adres, allemaal van voor het verbod.

Dat zijn vaak de gebouwtjes die niemand meer bekijkt: een blok garageboxen achter een flat, de bergingen aan het eind van een tuin, een tuinhuis dat de vorige eigenaar neerzette. Meestal liggen er platen van asbestcement op. Is zo'n dak gaaf, geschroefd en niet groter dan 35 m², dan mag je als eigenaar het werk zelf doen. Anders is een gecertificeerd bedrijf nodig. Hoe dat in zijn werk gaat, lees je bij asbestinventarisatie.

Noord-Oost en de oudere wijken

De meeste verdachte daken liggen in Noord-Oost. In vier deelbuurten daar liggen respectievelijk 87, 66, 42 en 21 daken, en samen zijn dat er meer dan in welke andere wijk ook. Noord-Oost is een van de oudere wijken van Drachten, met de grootste groep woningen uit de jaren vijftig en zestig en de tussenwoning als meest voorkomend type. Ongeveer zeven op de tien woningen is er huur.

De wijk is de afgelopen jaren herstructureerd. Er zijn appartementengebouwen, kwadrantwoningen, rijwoningen, patiowoningen en twee-onder-een-kapwoningen bijgebouwd, en aan de Lijsterstraat en Leeuwerikstraat staan nieuwe woningen in hofvorm naast gerenoveerde portieketagewoningen. Of in de vernieuwde delen oud asbestmateriaal is verwijderd, staat niet vast. Een verbouwing van een portieketagewoning begint dus met de vraag of een inventarisatie nodig is; die geeft per pand zekerheid.

Daarna volgen De Swetten centrum met 53 daken, bijna alle woningen daar zijn van voor het verbod, en De Drait west met 31. In De Wiken liggen zestien of zeventien daken in de zuid- en centrumbuurt, waar het grootste deel van de woningen uit de jaren zestig en zeventig komt. Buitengebied west telt 26 daken bij nog geen honderd woningen, wat past bij grote erven met losse gebouwen.

Huur, corporatie en appartementen

Ruim vier op de tien woningen is huur, en bijna een derde is van een corporatie. De verhuurder beslist over onderzoek en verwijdering; een huurder geeft door wat hij ziet. Ook in De Wiken en De Swetten is ruim de helft huur.

Er staan ruim vijfduizend adressen met woningtype appartement. In het Centrum is bijna vier van de vijf woningen een meergezinswoning en ruim de helft huur. Bij een flat van voor het asbestverbod ligt de vraag naar onderzoek van bergingen en galerijen bij de vereniging van eigenaren of de verhuurder. Bij sloop of verbouwing hoort zo'n gebouw in de regel een inventarisatie.

Het Centrum en de gedempte vaart

Het water in het centrum, de Drachtstervaart, is in de jaren zestig gedempt. Daarmee veranderde het stadscentrum fundamenteel. De grootste groep panden daar komt uit de periode tussen de twee wereldoorlogen en de jaren daarna, en appartementen komen het meest voor, ruim zevenhonderd adressen. Zulke gebouwen hebben vaak meerdere eigenaren of een verhuurder. Een verbouwing die het hele pand raakt, vraagt daarom om een inventarisatie van het gebouw, niet van een enkele woning.

Industrie, kantoren en zorg

Drachten heeft een lange industriële geschiedenis. Er stonden molens, kalkwerken, een gasfabriek, een zuivelfabriek en scheepswerven, en later kwamen Philips en Dunlop. Industrieterrein De Haven is het grootste industrieterrein van Noord-Nederland.

Bijna zevenhonderd utiliteitspanden zijn van voor het asbestverbod: 231 bedrijfshallen en werkplaatsen, 127 kantoren, 41 zorggebouwen, 19 scholen en 11 sportgebouwen. De regeling voor particulieren geldt niet voor een bedrijfsgebouw. Verbouwing, verkoop of een nieuwe huurder is een reden om te inventariseren, en een asbestdak op een hal wordt door een gecertificeerd bedrijf weggehaald. Personeel mag niet zonder meer in verdacht materiaal werken. Bij een school of zorginstelling kiest men voor een sanering het liefst een rustige periode.

Buitengebied en erven

Ongeveer een kwart van het grondgebied is landbouwgrond. Op de erven rond de stad staan stallen, schuren en loodsen die per stuk groter zijn dan een tuinberging. Een agrarisch bedrijfsgebouw ruim je als particulier nooit zelf op, en voor een dak boven de 35 m² heb je altijd een saneerder nodig. Een groot oppervlak wordt per vierkante meter berekend, en per meter pakt dat meestal gunstiger uit.

Zit er een oude stal in jouw plannen voor verbouwing, laat dan het hele erf onderzoeken. Asbest zit ook in tussenschotten, ventilatiekokers en gevelplaten.

Storm en schade

Voor Friesland gold de afgelopen vijf jaar drieëntwintig keer een waarschuwing met code oranje of rood, en in de regio is een windstoot van meer dan 140 kilometer per uur gemeten. Schade aan een asbestdak betekent een melding aan twee kanten: de verzekeraar en een gecertificeerd saneerder. Raak liggende stukken niet aan, veeg ze niet op en houd bewoners van het erf op afstand.

Zonnepanelen en isolatie na de sanering

Ruim vier op de tien woningen heeft inmiddels panelen op het dak. Panelen vragen om gaten in de dakplaten, en in asbestplaten wil je die niet boren. Eerst saneren dus; zie asbest eraf, zonnepanelen erop.

Bijna de helft van de woningen komt uit een periode waarin de spouwmuur nog niet werd geïsoleerd, en bijna vijfduizend adressen hebben energielabel D tot en met G. De gemeente heeft een isolatiesubsidie voor woningen met zo'n label; het Duurzaam Bouwloket vertelt of jij in aanmerking komt. Voor het opruimen van asbest staat die subsidie los. Isoleer je een zolder, bekijk dan eerst het dakbeschot.

Een huis kopen of verbouwen

Wie een woning van voor het verbod koopt, doet er goed aan te vragen wat er is onderzocht. Een inventarisatie kan met instemming van de verkoper, of je regelt een onderzoeksvoorbehoud. Kijk ook naar berging, garage en aanbouw. In nieuwere wijken, zoals Drachtstervaart, is de kans op asbest klein; bij de wijken uit de jaren vijftig tot zeventig loont het om het exacte bouwjaar te controleren.

Bij verbouwen, bijvoorbeeld een keuken, een dakkapel of een zolder, is voor een huis van voor het verbod in de regel een inventarisatie verplicht. Laat het onderzoek klaar zijn voordat de aannemer aan de slag gaat. Het rapport staat in het landelijke register en geldt bij de meeste bureaus drie jaar.

Melden, ecostation en container

Een verwijdering meld je via het Omgevingsloket. Haal je zelf een klein dak weg, dan is dat uiterlijk een week vooraf voor de sloop, twee dagen vooraf voor de start en de eerste werkdag na afloop voor het einde. Laat je een bedrijf werken, dan wacht dat na de melding in de regel vier weken. Toezicht houdt de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing.

Wil je zelf asbest inleveren bij het ecostation, doe dan eerst de sloopmelding. Daarnaast gelden speciale regels, die je bij de gemeente navraagt. Bij een sanering voert het bedrijf het asbest af naar een erkende verwerker; zet die post in de offerte.

Voor een steiger, container of hoogwerker op de openbare weg is een omgevingsvergunning nodig, die ruim van tevoren wordt aangevraagd. Een saneerder neemt dat vaak uit handen.

Rekenvoorbeeld: een garagedak van 40 m²

Een garage met 40 m² golfplaten, nog zonder rapport. Onderzoek en sanering samen beginnen volgens de richtprijzen bij € 2.500 en lopen op tot € 3.300. Een eigen indicatie krijg je met de rekentool.