Asbest verwijderen in Oosterwolde

Asbest in Oosterwolde: een dorp met veel bijgebouwen

In de woonplaats liggen 432 daken waarop asbest kan zitten, samen ruim 85.000 m². Per duizend woningen zijn dat er ruim negentig, en vergeleken met ruim driehonderd andere plaatsen valt dat boven het gemiddelde. Ruim 300 van die daken liggen op een schuur of garage bij een woning. Het zijn dus vooral bijgebouwen, het type dak waar bij verkoop of verbouwing weinig naar wordt gekeken.

Ruim driekwart van de woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, en bijna de helft komt uit de jaren zestig en zeventig. De meest voorkomende bouwperiode van voor het verbod is de tien jaar tot halverwege de jaren zeventig, de hoogtijdagen van asbest in de bouw. Verdacht betekent niet bewezen. Met een asbesttest van één klein monster weet je het zeker.

Het buitengebied: de meeste verdachte daken

Het buitengebied heeft met 145 daken de meeste van alle buurten, ongeveer een derde van het totaal. Daar staan maar 217 woningen. Er liggen dus veel meer verdachte daken dan woonhuizen: het gaat om schuren, stallen, loodsen en andere gebouwen op het erf. Bijna negen op de tien woningen daar is van voor het verbod. Ruim drie kwart van het land in de woonplaats is landbouwgrond, en dat verklaart het beeld.

Voor een bijgebouw bij je woning geldt de regeling voor particulieren, voor een agrarisch bedrijfsgebouw niet. Heeft een stal of loods een asbestdak, dan volgt na de inventarisatie sanering door een gecertificeerd bedrijf. Een groot dak wordt per vierkante meter geprijsd, en hoe groter het oppervlak, hoe lager de prijs per meter meestal uitvalt. Laat bij een erf met meerdere gebouwen alle daken in één keer beoordelen.

Het dorp is een oude agrarische nederzetting op zand, met typisch Drentse elementen zoals essen en een brink, in het zuidoosten van Friesland in de streek Stellingwerven. Rond de kern liggen vijftien buurtschappen, onder meer Bentemaden, Buttinga en Jardinga. Wie daar woont, heeft vaak een erf met meerdere gebouwen uit verschillende perioden: een woonhuis, een oude schuur, een nieuwere berging. Elk gebouw heeft zijn eigen bouwjaar en dus zijn eigen kans op asbest. Een bouwjaar van het woonhuis zegt niets over de schuur ernaast.

Hieming, Zuid en Schottelenburg: de piekjaren

Een aantal buurten is vrijwel geheel uit de periode waarin asbest het meest werd gebruikt. In Hieming is de grootste groep panden gebouwd in de jaren vijftig en zestig, en vrijwel alle woningen komen uit de jaren zestig en zeventig. Er liggen 25 verdachte daken bij 310 woningen, tussenwoningen komen het meest voor en ruim acht op de tien woningen is huur. Oosterwolde-Zuid heeft 26 verdachte daken bij ruim 680 woningen, ook daar komt het overgrote deel uit die periode.

Schottelenburg is gebouwd in de jaren zeventig, met tussenwoningen als meest voorkomend type en ongeveer zeven op de tien woningen koop. Alle woningen zijn er van voor het verbod, en er liggen 24 verdachte daken bij ruim 220 woningen. Prandinga, ook uit de jaren zeventig, is voor ruim de helft huur.

Wat je in huizen uit die jaren kunt aantreffen, staat nauwkeurig beschreven voor deze periode: asbestcement gevelbeplating en dakbeschot, vensterbanken en dorpels, brandwerende platen in garages en rond de cv-ketel, vinylzeil in keukens en op trappen, harde vinyltegels en golfplaten op bergingen en schuren. Bij flats komen daar galerijschotten bij. Een verbouwing van een keuken of zolder begint dus met de vraag of een inventarisatie nodig is.

Weemeweg, Duistereweg en het centrum

Aan de Weemeweg bouwde een woningstichting woningen; in de buurt komt de grootste groep panden uit de jaren vijftig en zestig, en ruim zes op de tien woningen is huur. De Duistereweg heeft 45 verdachte daken bij 337 woningen, met twee-onder-een-kapwoningen als meest voorkomend type en bijna zeven op de tien woningen koop. In Slatten, uit dezelfde periode, zijn vrijstaande woningen het meest voorkomend en vrijwel alle woningen koop.

In het centrum zijn appartementen het meest voorkomende woningtype. In Centrum-Noord-West is driekwart huur, in Centrum-Zuid-Oost is ruim de helft koop. Die laatste buurt heeft 35 verdachte daken bij 249 woningen. Bij appartementen beslist een verhuurder of een vereniging van eigenaren over onderzoek en verwijdering. Vraag als koper altijd of er al een inventarisatierapport is.

Schuren, bergingen en garageboxen

In de woonplaats staan bijna 1.450 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, plus 377 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Per duizend woningen zijn dat er ruim driehonderd bijgebouwen zonder adres. Zelf weghalen mag als particulier alleen bij hechtgebonden asbest tot 35 m² in je woning of bijgebouw op eigen erf, zoals geschroefde platen die nog heel zijn. Het werk meld je van tevoren aan via het Omgevingsloket. Betaalde hulp is niet toegestaan; gebroken of verweerde platen zijn werk voor een gecertificeerd bedrijf.

Een dak van 55 m² valt ruim buiten die grens. Meet je schuur daarom op voordat je begint. Bij een rij garageboxen met één doorlopend dak ligt de beslissing bovendien vaak bij meerdere eigenaren.

Bedrijven en de vaart

Oosterwolde ontwikkelde zich in de negentiende eeuw vooral langs de Opsterlandse Compagnonsvaart, waar de meeste industrie zat. Er is een zuivelfabriek gekomen, en het dorp werd een regionaal centrum van industrie en onderwijs. De woonplaats telt nu ruim 900 bedrijfsvestigingen. Er staan 135 utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder 53 bedrijfshallen en werkplaatsen, 23 kantoren, vijf scholen, vijf zorggebouwen en twee sportgebouwen. De buurt Industrie heeft 13 verdachte daken bij 17 woningen.

Een bedrijfspand valt niet onder de regeling voor particulieren, en personeel mag niet zomaar in verdacht materiaal werken. Bij verkoop of verbouwing is een inventarisatierapport de eerste stap.

Gaswinning, storm, isolatie en zonnepanelen

De gemeente ligt deels in het gebied waar schade door gaswinning uit het Groningenveld wordt behandeld. Schade door het Groningenveld of de gasopslag meld je bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen; voor de rest van de gemeente en voor andere mijnbouwschade bij de Commissie Mijnbouwschade. Gaat het herstel gepaard met sloop- of verbouwwerk aan een woning van voor het verbod, dan is een asbestinventarisatie in de regel verplicht, zodat een aannemer niet onverwacht in verdacht materiaal werkt.

Code oranje of rood gold in de provincie Friesland de afgelopen vijf jaar ruim twintig keer. Waait er een stuk golfplaat van een stal, laat het dan liggen en bel een gecertificeerd bedrijf.

Ruim zes op de tien woningen is voorzien van zonnepanelen. Een asbestdak moet eerst worden gesaneerd, want voor de bevestiging zijn gaten in de platen nodig. Regel sanering, dakdekking en panelen in één traject. Bijna de helft van de woningen is gebouwd in de tijd dat spouwmuren niet geïsoleerd werden. De gemeente heeft een eigen isolatieregeling en een duurzaamheidslening, en het Duurzaam Bouwloket legt de voorwaarden uit. Die regelingen gaan over isolatie, niet over het verwijderen van asbest. Er zijn ook negen rijksmonumenten en zeventien gemeentelijke monumenten; voor een dak aan zo'n pand kan een omgevingsvergunning nodig zijn.

Toezicht, milieustraat en container

Een sloopmelding vul je in via het Omgevingsloket. De omgevingsdienst Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing kijkt mee bij asbestwerk. Platen die worden stukgeslagen of asbest tussen het huisvuil kun je melden bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Welke voorwaarden de milieustraat voor asbest stelt, vraag je vooraf na bij de gemeente. Ook voor een container of steiger op de openbare weg vraag je bij de gemeente of een vergunning nodig is. Een saneringsbedrijf zoekt dat meestal zelf uit en voert het materiaal af naar een erkende verwerker.

Rekenvoorbeeld: een schuur van 55 m²

Een schuur met 55 m² golfplaten, nog zonder rapport: volgens de richtprijzen kost inventariseren en verwijderen samen vanaf € 2.500, waarvan het onderzoek vanaf € 300. Boven de 50 m² rekent de tool per vierkante meter, met de laatste prijsrij als minimum. Andere afmetingen werk je door in de rekentool.