Asbest verwijderen in Beilen

Verdachte daken in een dorp met veel buitengebied

In de woonplaats liggen 159 daken waarop asbest kan zitten, goed voor ruim 43.000 vierkante meter. Dat is veel dakoppervlak voor zo'n beperkt aantal daken, en het zegt iets over de aard van de klus: naast schuurtjes gaat het ook om grote gebouwen. Op duizend woningen komt het uit op ruim dertig verdachte daken. In de vergelijking met 333 plaatsen valt het dorp daarmee onder het gemiddelde.

Ruim drie kwart van de grond in de woonplaats is landbouwgrond, en daar loopt de grens tussen wonen en bedrijf door elkaar. Wie een erf heeft met een woonhuis, een oude stal en een loods, krijgt met meer regels te maken dan iemand met een schuur achter een rijtjeshuis. Zie je dus iets met golfplaten, begin dan met de vraag bij welk gebouw het hoort.

Het buitengebied en de grote daken

Het cijfer per buurt laat het verschil zien. Onder de naam verspreide huizen liggen 79 verdachte daken bij 690 woningen, tegen 56 in de kern bij ruim 4.300 woningen. Per woning is het buitengebied dus vele malen vaker aan de beurt. Ook in de buurtschappen is het opvallend: Brunsting heeft 15 daken bij 28 woningen, Holthe 5 bij ongeveer 50 woningen en Lieving Makkum 4 bij bijna 80.

In de hele gemeente Midden-Drenthe zijn het er 840, tegen 159 in de woonplaats. De rest ligt in de andere dorpen en op het platteland. Dat is bruikbaar als je op een erf net buiten het dorp woont: de kans dat er bij jou of een buur iets ligt, is groter dan het gemiddelde in de kern.

Boerderijen in een esdorp

Het dorp ontstond als esdorp op de hogere zandgrond, waar landbouw mogelijk was. In de negentiende eeuw verwoestte een grote brand 78 van de 102 boerderijen; veel hoeven werden daarna opnieuw en dichter bij de graslanden opgebouwd. Van de bebouwing uit die tijd is weinig over, de oude hervormde kerk is het enige echt oude gebouw.

Voor de klus betekent dat vooral dit: de stallen, schuren en bergingen die er nu staan, zijn bijna allemaal jonger dan de woonhuizen. Dateren ze uit de tijd dat asbestcement gewoon was, dan zijn golfplaten een bekende dakbedekking. Op een voormalig boerenbedrijf dat nu alleen nog woont, hoort de stal bij het woonhuis, maar hij blijft groot. Zelf weghalen kan alleen als het dak niet meer dan 35 m² is en de platen heel zijn. Bij een grotere stal is een bedrijf nodig, en dan loont het om in één keer het hele erf te laten bekijken, inclusief tussenschotten en plafondplaten.

De kern: bouwperioden per buurt

Zo'n twee derde van de woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, ruim 3.400 woningen. Bijna drie op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig. In de kern is de grootste groep panden uit de jaren vijftig en zestig, en twee-onder-een-kapwoningen komen het meest voor, ruim 1.100 adressen. In de kern is zes op de tien woningen koop.

De uitbreiding verliep in lagen. Eerst kwamen de uitvalswegen, met woonhuizen uit de jaren dertig en vijftig en kleine boerderijen van begin twintigste eeuw. Daarna werden de naoorlogse wijken aan de westkant gebouwd, dichter bebouwd dan de latere. Beilen-West is uit de jaren zestig, met rijtjeswoningen en twee-onder-een-kapwoningen. Rond Molenakkers en Veenakker liggen woonerfbuurten uit de jaren zeventig en begin tachtig, waar de woningen om een hof zijn gegroepeerd. Nagtegael en de wijken aan de noord- en zuidkant komen uit de jaren tachtig en negentig, met vrijstaande en halfvrijstaande woningen op ruime kavels.

Voor jou betekent dat: een woning uit de jaren zestig of zeventig vraagt het eerst om aandacht bij een verbouwing, een van na de jaren tachtig minder. Uit die latere periode blijft asbestcement mogelijk in dakbeschot, vensterbanken of rookkanalen, al werd het toen steeds minder gebruikt.

Huur, corporatie en monumenten

Ruim een derde van de woningen is huur en bijna drie op de tien is van een corporatie. Flats zijn in Beilen zeldzaam: ruim acht op de tien woningen is een eengezinswoning, en 138 woningen zitten in een flat uit de jaren vijftig tot tachtig. Veel huurders wonen dus in een rijtjeshuis of twee-onder-een-kapwoning met een eigen berging.

Dat maakt de situatie overzichtelijk. De verhuurder beslist over onderzoek en verwijdering, ook bij de bergingen achter de woning. Merk je als huurder dat een plaat boven je kachelpijp of onder de vensterbank is beschadigd, meld dat dan schriftelijk en werk er niet zelf aan. Woon je in een koopwoning tussen huurwoningen, vraag dan of de verhuurder plannen heeft voor de bergingen in jouw rij. Aansluiten bij een project van de verhuurder kan een stuk schelen.

Beilen telt vijf rijksmonumenten. Dat is weinig, dus de beperkingen van een monument spelen zelden mee bij een sanering. Is het pand wel beschermd, stem dan eerst met de gemeente af of een ander dakmateriaal of een andere kleur is toegestaan voordat je de offerte tekent.

Schuren en bergingen achter de woning

Er staan bijna 1.800 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, ongeveer een op de drie woningen, en 222 garageboxen en bergingen met een eigen adres. De kavels zijn ruim: het midden ligt bij bijna 400 vierkante meter, genoeg voor een flinke tuinschuur of garage achter het huis.

Voor zo'n bijgebouw geldt: ben je eigenaar en gaat het om hooguit 35 m² geschroefde platen die nog heel zijn, dan mag je het zelf doen. De melding doe je vooraf bij het Omgevingsloket. Vastgelijmde platen, verweerd of gebroken materiaal en alles wat betaald wordt, valt buiten die regel. Twijfel je of golfplaten asbest zijn, laat dan één monster testen. Van na het verbod bestaan er platen die er hetzelfde uitzien.

Bedrijfspanden, scholen en zorg

Naast het wonen staan er 187 utiliteitspanden van voor het verbod: 55 bedrijfshallen en werkplaatsen, 21 kantoren, 11 zorggebouwen, 4 scholen en 4 sportgebouwen. Het stationsgebied ligt tegen het bedrijventerrein. Voor die gebouwen is de regeling voor particulieren niet van toepassing. Bij sloop of verbouwing is een inventarisatie in de regel verplicht en voert een gecertificeerd bedrijf de sanering uit.

Kort voor de oorlog verrees het psychiatrische complex Beileroord, dat nog steeds dominant in het dorp ligt. Voor grote gebouwen van voor het verbod geldt dat wie er iets aan wil veranderen, eerst de materialen laat onderzoeken, en dat ruim vooraf doet.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Drenthe kreeg de laatste vijf jaar drieëntwintig keer te maken met code oranje of rood. Op het weerstation Hoogeveen, ruim dertien kilometer verderop, is een windstoot van ongeveer 133 kilometer per uur genoteerd. In een open landschap met grote stal- en schuurdaken is dat genoeg om platen los te slaan. Waait er een stuk van een dak op het erf of in een weiland, houd dan mensen en dieren weg en maak het materiaal nat. Bel de verzekeraar en laat het door een gecertificeerd bedrijf opruimen.

Bijna zes van de tien woningen heeft zonnepanelen. Voor grote schuur- en stallendaken is dat een voor de hand liggend plan, maar op asbestplaten kan het niet: voor de bevestiging zijn gaten nodig. Laat sanering en nieuw dak daarom in één keer offreren.

Een woning van voor de jaren tachtig die je wilt isoleren, begint met een blik op het dakbeschot. Vlakke platen tussen de balken kunnen asbest bevatten, en bij het plaatsen van isolatie kom je er direct in.

Toezicht, milieustraat en container

De RUD Drenthe houdt toezicht op asbestverwijdering. Ziet iemand dat platen worden gebroken of in het gewone afval verdwijnen, dan kan dat bij de gemeente of de omgevingsdienst worden gemeld.

Wie zelf een klein dak heeft weggehaald, kan bij de milieustraat terecht, gratis tot 35 m². Een saneringsbedrijf brengt het asbest zelf naar een erkende verwerker en rekent dat in de offerte mee. Een container op de openbare weg vraagt toestemming van de gemeente. Op je eigen erf is dat meestal geen punt, mits de vrachtwagen erbij kan.

Rekenvoorbeeld: een schuur van 80 m²

Een schuur bij een boerderij met 80 m² aan golfplaten, nog zonder rapport, kost volgens de richtprijzen vanaf € 2.700 voor onderzoek en verwijdering, en kan oplopen tot € 4.700. Boven de 50 m² rekent de tool per vierkante meter. Vul je eigen maten in bij de rekentool.