Asbest verwijderen in Wolvega

Een dorp dat na de oorlog snel groeide

Wolvega was lang een bescheiden agrarisch dorp. De groei begon met de aanleg van de rijksstraatweg en kreeg een tweede impuls door de spoorlijn, die het dorpsgebied in tweeën sneed. Na de oorlog ging het hard. Het inwonertal verdubbelde in twintig jaar, en het dorp groeide uit van landbouw en turfhandel tot een industriecentrum, vooral in de jaren vijftig. Eerst werd gebouwd in het gebied tussen de Grindweg, de Keiweg en het spoor, daarna verrezen grote woonwijken aan de zuid- en westzijde.

Daardoor is het grootste deel van de woningen van na de oorlog en van voor het verbod: ruim zeven op de tien is gebouwd voordat asbest werd verboden, en ruim een derde komt uit de jaren zestig en zeventig. Dat zijn de jaren waarin asbest het vaakst werd verwerkt, vooral als asbestcement in golfplaten, gevelbeplating en vensterbanken.

In het dorp liggen bijna 600 daken waarop asbest kan zitten. Daarvan liggen er ruim 470 op een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen ligt dat boven het gemiddelde van de 333 grootste plaatsen.

Stuyvesantbuurt, Vogelbuurt en Oranjebuurt

De meeste verdachte daken liggen in drie buurten. De Stuyvesantbuurt heeft er 95 bij ruim 500 woningen. De grootste groep panden komt daar uit de jaren dertig en veertig, met veel vrijstaande woningen, en bijna twee derde is koop. In de Vogelbuurt staan 87 verdachte daken bij ongeveer 470 woningen, en daar is bijna elke woning van voor het verbod. De buurt komt vooral uit de jaren vijftig en zestig, ook hier met veel vrijstaande woningen.

De Oranjebuurt heeft 86 verdachte daken bij bijna 550 woningen. Het zijn vooral tussenwoningen uit de jaren vijftig en zestig, en bijna twee derde is huur. Dat is een belangrijk verschil met de twee andere buurten. In een huurbuurt kijkt de corporatie naar het dak, in een koopbuurt ligt de beslissing bij jou.

Bij een vrijstaande woning staan schuur en garage vaak los van het huis. Het huis zelf hoeft dan geen asbest te bevatten, terwijl de platen op het bijgebouw dat wel kunnen doen. Let bij een koop dus op wat er achter het huis staat.

Tuindorp en Stationsbuurt: de oudere bebouwing

Het Tuindorp is begin vorige eeuw in opdracht van de woningstichting gebouwd met eenentwintig woningen, en ook de Stationsbuurt tegenover het station kwam geleidelijk tot stand, met woningen van de woningstichting en ruime vrijstaande huizen van particulieren. In de Stationsbuurt zijn nagenoeg alle woningen van voor het verbod, in het Tuindorp ongeveer drie op de vijf. Er liggen 40 verdachte daken in het Tuindorp bij ruim 260 woningen en 31 in de Stationsbuurt bij 165 woningen.

Zulke oudere huizen bevatten zelden asbest in de oorspronkelijke bouw. Het zit er vaker in latere aanpassingen en in de bijgebouwen. Bij een verbouwing van een huis uit die tijd hoort een inventarisatie, ook als de aanpassing klein lijkt.

Heidepolle, Meulepolle en Staatsliedenbuurt

De woonwijken uit de jaren zeventig zijn De Heidepolle, De Meulepolle en de Schildersbuurt, met veel tussenwoningen. In de Meulepolle komt bijna elke woning uit de jaren zestig en zeventig. De helft van de woningen is er huur. In de Heidepolle staan 45 verdachte daken bij zo'n 780 woningen, in de Meulepolle 30 bij ruim 540.

De Staatsliedenbuurt telt 38 verdachte daken bij ruim 400 woningen, en ruim acht op de tien woningen komt uit de jaren zestig en zeventig. De Schildersbuurt is voor meer dan de helft huur. In wijken als deze zijn de woningen op dezelfde manier gebouwd, en dus zijn ook de bergingen vaak gelijk. Dat maakt een gezamenlijke aanpak met de buren aantrekkelijk.

Schuren, bergingen en garageboxen

Naast de ruim 470 verdachte daken op schuren en garages telt het dorp bijna 2.000 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod en 263 garageboxen en bergingen met eigen adres. Het totale verdachte dakoppervlak is zo'n 43.500 m².

Een rij garageboxen heeft meestal één doorlopend dak, vaak met verschillende eigenaren. Laat je één box saneren, dan komen ook de platen boven de buurbox aan bod. Zoek eerst uit wie eigenaar is van het dak en of er een beheerder is.

Voor een dak bij je eigen woning geldt: hooguit 35 m² geschroefde platen die heel zijn mag je zelf weghalen, met een sloopmelding uiterlijk een week van tevoren en een startmelding twee dagen vooraf. Het gaat om het totaal, dus zelf een deel doen en de rest laten saneren kan niet. Is het dak groter, zijn de platen verweerd of gebroken, of hoort het gebouw bij een bedrijf, dan is een gecertificeerd bedrijf verplicht.

Huur, corporatie en appartementen

Ruim een derde van de woningen is van een woningcorporatie, en bijna de helft wordt gehuurd. In het centrum zijn appartementen het meest voorkomende type en is meer dan de helft huur. Huur je een woning waar asbest in zit, dan is de verhuurder aan zet voor onderzoek en sanering. Een beschadigde plaat of vensterbank meld je, zonder er zelf aan te zitten.

Een klein deel van de woningen zit in een flat uit de decennia na de oorlog tot halverwege de jaren tachtig. Voor die gebouwen beslist de VvE of de verhuurder mee, en is het gemeenschappelijke deel soms al geïnventariseerd. Vraag daar dus naar voordat je een eigen bureau inhuurt.

Hallen, werkplaatsen en oude fabrieksterreinen

Aan de Heerenveenseweg stonden een zuivelfabriek, later een matrassenfabriek, en een exportslagerij. Aan de Schipsloot staan panden van de gasfabriek en lag een oliemolen. Het dorp heeft dus een industriële geschiedenis, en oudere bedrijfsterreinen vragen vaak om een inventarisatie vóór sloop of herbouw.

Tegenwoordig staan er 220 utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder 88 bedrijfshallen en werkplaatsen, 26 kantoren, 15 zorggebouwen en 7 scholen. Een particulier mag bij zulke panden niets zelf doen. Voor sloop of verbouwing hoort in de regel eerst een inventarisatie, en de sanering zelf is voorbehouden aan een gecertificeerd bedrijf.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Als provincie had Friesland in vijf jaar tijd drieëntwintig keer code oranje of rood. Bij het meetstation Marknesse, op ruim twintig kilometer, is ooit een windstoot van ruim 125 kilometer per uur gemeten. Los gewaaide golfplaten kunnen op straat of in de tuin van de buren belanden.

Ongeveer zes op de tien woningen heeft zonnepanelen. Een dak van asbestplaten is geen geschikte ondergrond, omdat de bevestiging gaten in het materiaal vraagt. Liggen de panelen straks op een garage, dan komt eerst een ander dak.

Bijna de helft van de woningen is gebouwd in een periode waarin de spouwmuur niet werd geïsoleerd, en bijna 1.500 adressen hebben energielabel D of lager. De gemeente heeft een regeling voor lokale isolatie. Die gaat over isolatie en niet over het weghalen van asbest. Wie een zolder van binnenuit isoleert en vlakke platen tussen de balken ziet, laat eerst een monster nemen.

Toezicht, milieustraat en een container op straat

In en rond het dorp is de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing de toezichthouder. Merk je dat platen worden stukgeslagen of dat asbest bij het huisvuil belandt, dan meld je dat bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Bij de milieustraat kun je asbest inleveren als je vooraf een sloopmelding bij de gemeente hebt gedaan en het goed is verpakt. Puin en bouwafval worden apart per kilo berekend.

Een container of steiger op de openbare weg mag geen schade of belemmering veroorzaken. Er moet 1,5 meter voetpad en 3 meter rijbaan vrij blijven. Een ontheffing is mogelijk, een meldingsregeling bestaat niet. Het saneringsbedrijf doet dit meestal zelf, al loopt de aanvraag op jouw naam.

Monumenten in het dorp

Wolvega telt 12 rijksmonumenten en 18 gemeentelijke monumenten, onder meer de Kerk op de Hoogte en het stationsgebouw. Lindenoord is de enige overgebleven stins van het dorp, en de molen Windlust is de hoogste molen van Friesland. Asbest verwijderen uit een monument mag gewoon. Wat er daarna terugkomt op dak of gevel kan een vergunning vragen, dus stem dat vooraf af met de gemeente.

Rekenvoorbeeld: een rij garageboxen van dertien bij vijf meter

Een rij garageboxen van dertien bij vijf meter heeft een dak van 65 m². Voorbij 50 m² gaat de richtprijs uit van een bedrag per vierkante meter. Ontbreekt het rapport, dan komt daar een inventarisatie bij. Het kost dan samen vanaf € 2.500, en het kan oplopen tot € 3.950. Hoe het voor jouw dak uitpakt, zie je in de rekentool.