Asbest verwijderen in Burgum

Een groot dorp met veel bijgebouwen

Burgum is de grootste plaats van de gemeente Tytsjerksteradiel. Het dorp ligt op een zandrug langs het P.M. kanaal, ten westen van de Burgumer Mar, en is na de oorlog stap voor stap en met sprongen gegroeid. Dat is terug te zien in de woningen. Ruim zeven op de tien is gebouwd voordat asbest werd verboden, en bijna vier op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het meest werd toegepast.

Wat het dorp onderscheidt, zijn de bijgebouwen. Er staan ruim vijftienhonderd bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, en daarnaast ruim tweehonderd garageboxen en bergingen met een eigen adres. Dat is ruim één bijgebouw zonder adres op elke drie woningen. Veel woningen staan op ruime kavels, en dan is er meer plek voor een schuur, een tuinhuis en een garage dan in een stadswijk.

Verdachte daken: waar ze liggen

In de woonplaats liggen ruim 530 daken waarop asbest kan zitten. Dat zijn er meer dan honderd per duizend woningen, en daarmee valt het dorp in de vergelijking met 333 plaatsen in de categorie veel. Bijna 440 van die daken liggen op een schuur of garage die bij een woning hoort, ongeveer vier van de vijf.

Bijna vijfhonderd verdachte daken liggen in de kern, bij ruim vierduizend woningen. In de verspreide huizen rond het dorp gaat het om ruim veertig daken bij nog geen honderdvijftig woningen. Dat is naar verhouding een stuk drukker. Van die woningen is ruim acht op de tien van voor het verbod, en negen op de tien is koop. Wie daar woont, is dus meestal zelf eigenaar van het erf, de schuur en het dak, en beslist ook zelf over onderzoek en verwijdering.

Per buurt een andere bouwperiode

De Bulthuissingel, de burgemeesterstraten en de koningshuisstraten komen uit de jaren vijftig en het begin van de jaren zestig. De ambachtsstraten in het zuidoosten zijn van de jaren zestig, het noordoosten is gebouwd in de jaren zestig en zeventig. De wijk Winterswijk kwam grotendeels tot stand in de jaren zeventig en tachtig. In het dorp als geheel is de grootste groep panden uit de jaren zeventig, en tussenwoningen komen het meest voor.

Wat betekent dat voor de klus? In de wijken uit de jaren vijftig en zestig kun je asbestcement verwachten in bergingen en aanbouwen, in vensterbanken, onder de dakrand en rond de schoorsteen. Denk aan golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot en rookkanalen, en tot ongeveer het midden van de jaren tachtig ook aan harde vinyltegels. Wat later is gebouwd, bevat minder asbest, maar niet geen: de bouwperiode zegt alleen iets over de kans. Zekerheid geeft een inventarisatie, bij een verbouwing in de regel verplicht.

Ongeveer de helft van de schuine woondaken zit op een pand van voor het midden van de jaren zeventig. Bij een zolderverbouwing of dakkapel op zo'n huis is het verstandig eerst te laten kijken of het dakbeschot of de beplating van een oudere aanbouw asbest bevat.

Huur, koop en appartementen

Ongeveer zes op de tien woningen is koop en bijna vier op de tien is huur. Een kwart van alle woningen is van een corporatie. Als eigenaar-bewoner beslis je zelf over het dak van je schuur. Huur je, dan meld je wat je ziet en blijft de rest bij de verhuurder, ook als de berging aan jouw woning vastzit.

Ongeveer duizend adressen zijn appartementen. In een complex van voor het asbestverbod ligt de vraag naar onderzoek van bergingen en galerijen bij de vereniging van eigenaren of de verhuurder. Bij sloop of verbouwing van zo'n gebouw hoort in de regel een inventarisatie.

Koop of verbouwing: ruimte voor meer gebouwtjes

De mediane kavel van een grondgebonden woning in het dorp is ruim 380 vierkante meter. Op zo'n kavel past naast het huis een garage, een schuur en een tuinhuis, vaak gebouwd in verschillende jaren. Bij de koop van een huis van voor het asbestverbod is het dus slim om niet alleen naar het woonhuis te vragen, maar naar elk gebouwtje op het erf.

Verbouw je, dan hoort bij een huis van voor het verbod in de regel een inventarisatie. Laat die ruim voor de aannemer begint uitvoeren, anders valt er op de werkdag stil wat het bouwbedrijf aantreft. Meer over onderzoek en rapport lees je bij asbestinventarisatie.

Oude kern en rijksmonumenten

Het dorp heeft een middeleeuwse kerk, de Kruiskerk, en telt vijftien rijksmonumenten. Vooral langs de Schoolstraat staan dorpshuizen onder zadeldaken, en aan de Lageweg staat een woonhuis annex kantoor met een mansardekap en rode pannen. Zulke panden hebben waarschijnlijk geen asbest in het oorspronkelijke dak. Wel kunnen latere aanbouwen, schoorsteenkanalen en bijgebouwen golfplaten of platen bevatten.

Voor werk aan een rijksmonument kan een omgevingsvergunning nodig zijn, ook voor het dak. Plan de sanering en het nieuwe dak daarom samen met de gemeente, zodat een open dak niet weken blijft liggen.

Bedrijventerreinen en utiliteitspanden

Het industrieterrein Bergum-Noord groeide vanaf het eind van de jaren vijftig, en het bedrijventerrein Burgum-West is sinds de jaren tachtig stapsgewijs ontwikkeld. In het dorp staan ruim 140 utiliteitspanden van voor het verbod: 43 bedrijfshallen en werkplaatsen, 22 kantoren, vijf zorggebouwen, drie scholen en drie sportgebouwen.

De regeling voor particulieren geldt niet voor bedrijfspanden. Bij verbouwing, verkoop of een nieuwe huurder past een inventarisatie, en asbest op een hal verdwijnt via een gecertificeerd bedrijf. Een werkgever moet zorgen dat niemand van het personeel in verdacht materiaal boort, zaagt of breekt.

Buitengebied en landbouwgrond

Landbouwgrond beslaat bijna zes tiende van het grondgebied. Rond het dorp staan stallen, schuren en loodsen die veel groter zijn dan een tuinberging. Een agrarisch bedrijfsgebouw mag je als particulier nooit zelf saneren, en bij een groot dak boven de 35 m² heb je sowieso een gecertificeerd bedrijf nodig. Zulke oppervlakten worden per vierkante meter geprijsd, en grotere daken vallen per meter meestal voordeliger uit.

Bouw je een oude stal om tot woning of werkplaats, laat dan het hele erf nakijken. Naast het dak kan asbest zitten in tussenschotten, ventilatiekokers en gevelplaten.

Storm en schade

Code oranje of rood werd in Friesland de afgelopen vijf jaar drieëntwintig keer afgegeven. Het dorp ligt ruim twintig kilometer van de kust, en in de regio kwam een windstoot van meer dan 140 kilometer per uur voor. Een stormvlaag kan oude platen van een schuur trekken. Liggen er stukken op het erf, ruim ze dan niet zelf op: afblijven, afzetten en een gecertificeerd bedrijf laten komen. Je verzekeraar hoort het ook te weten.

Zonnepanelen en isolatie na de sanering

Zonnepanelen hebben bijna de helft van de woningen al. Zolang er asbestplaten op het dak liggen, kunnen er geen panelen op, want de haken moeten door de platen heen. De sanering komt dus eerst; zie asbest eraf, zonnepanelen erop.

Ruim vier op de tien woningen komt uit een periode waarin de spouwmuur nog niet werd geïsoleerd, en ruim duizend adressen hebben energielabel D tot en met G. De gemeente kent een subsidieregeling voor isolatie van zulke woningen, en het Duurzaam Bouwloket geeft uitleg over de voorwaarden. Voor het weghalen van asbest geldt die regeling niet. Bij zolderisolatie is het dakbeschot het eerste om te laten bekijken.

Melden, toezicht en afvoer

Een verwijdering begint met een melding via het Omgevingsloket. Voor een eigen klus geldt: sloopmelding uiterlijk een week vooraf, startmelding twee dagen vooraf, eindmelding op de eerste werkdag na afloop. Werkt een bedrijf, dan doet dat de melding en begint het werk in de regel pas na vier weken. De Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing houdt toezicht.

Voor puin en bouwafval rekent de milieustraat een vast bedrag per voertuig. Of asbest wordt aangenomen en onder welke voorwaarden, is niet vastgelegd; vraag dat de gemeente. Bij een sanering gaat het afgevoerd asbest naar een erkende verwerker, en die afvoer hoort in de offerte te zitten.

Rekenvoorbeeld: een schuurdak van 26 m²

Een schuur met 26 m² golfplaten, nog zonder rapport. Reken voor onderzoek en verwijdering samen op ongeveer € 2.300 tot € 3.000. Vul je eigen maten in bij de rekentool voor een eerste indicatie.