Asbest verwijderen in Middenmeer

Een planmatig dorp in de polder

Middenmeer is in de jaren dertig gebouwd als brinkdorp, naar een plan van Granpré Molière, in de traditionele stijl van de Delftse School. De dorpskern rond de Brugstraat, de Torenstraat, de Breestraat, de Kanaalstraat en de Havenstraat is rechthoekig opgezet. Na de inundatie van de polder werd het dorp herbouwd op dezelfde fundamenten, nu met twee bouwlagen en een kapverdieping.

Voor asbest betekent die geschiedenis iets praktisch. In de kern staan woningen van een bouwlaag met kapverdieping, in geelrode baksteen met rode pannen, en na de herbouw ook met twee bouwlagen. Aan de oostkant van de Brugstraat, tussen de Gereformeerde en de Rooms-Katholieke kerk, staan villa's die na de bevrijding zijn gebouwd. In dit soort huizen zit niet vanzelf asbest, maar elke verbouwing uit de naoorlogse decennia kan het wel hebben opgeleverd. Het oorspronkelijke dorp telt maar weinig woningen van voor de oorlog, ongeveer zeven op de honderd. Het merendeel kwam later: ongeveer een kwart in de eerste twee decennia na de oorlog en nog eens ongeveer een kwart tot halverwege de jaren zeventig. Bijna een derde van alle woningen komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het meest werd toegepast. Ruim elfhonderd woningen zijn gebouwd voor het verbod.

Het centrum: waar de meeste verdachte daken liggen

In Middenmeer Centrum ligt het grootste deel van de asbestverdachte daken: 136 op ongeveer 770 woningen. De meeste panden komen uit de jaren vijftig en zestig en tussenwoningen komen het meest voor, met ruim driehonderdvijftig adressen. Iets meer dan de helft is koop, de rest huur.

Bij zo'n rij zitten de daken vaak achter de woning of aan de zijkant. De oorspronkelijke blokbebouwing had een garage of bijkeuken aan de zijgevel. Achter veel woningen liggen grote tuinen, bedoeld voor de verbouw van groenten voor eigen gebruik, soms met een apart pad naar een overtuin. Bij een verbouwing of koop vraag je dus naar alle daken op het perceel, niet alleen naar dat van het woonhuis.

Huur je een woning in het centrum, dan beslist de verhuurder over de sanering. Heb je een koopwoning tussen huurwoningen in, vraag dan of de corporatie plannen heeft voor de bergingen in je rij. Een saneerder kan een hele rij tegelijk aanpakken, en dat is vaak voordeliger dan een enkel dak.

Kroonwaard, Schelpenwijk en de nieuwere buurten

De wijk Kroonwaard en Schelpenwijk is vooral in de jaren zeventig gebouwd. Tussenwoningen komen er het meest voor en bijna acht op de tien woningen zijn koop. Opvallend is dat er maar drie verdachte daken liggen, terwijl bijna twee derde van de woningen van voor het verbod is. Dat betekent niet dat een woning uit de jaren zeventig asbestvrij is. Asbest kan er binnen zitten: in vensterbanken, platen rond de schoorsteen of onder de dakrand, vinylzeil in keuken en toilet. Bij een verbouwing van keuken, badkamer of zolder is dus ook hier een inventarisatie in de regel nodig. Meer over die stap lees je bij asbestinventarisatie.

Boerderijen en arbeiderswoningen in het buitengebied

In het buitengebied rond het dorp staan boerderijen in twintig verschillende typen, met arbeiderswoningen op het erf. Na het midden van de jaren vijftig zijn er geen boerderijen of huizen bijgebouwd. De meeste panden daar komen uit de jaren dertig en veertig. Vrijstaande woningen komen er het meest voor en ruim acht op de tien zijn koop. Ongeveer 91 procent van de woonplaats is landbouwgrond.

Het buitengebied heeft 41 verdachte daken. Bij boerderijen gaat het vaak om stallen, schuren, werktuigenbergingen en aanbouwen. Een gebouw dat bij een agrarisch bedrijf hoort, valt buiten de regeling voor particulieren. Eerst komt een inventarisatie en daarna voert een gecertificeerd bedrijf de sanering uit. Zo'n dak laat je dus niet zelf slopen. Hoe het werkt als je een dak laat saneren, staat bij asbestdak verwijderen.

Veel van de energielabels in het buitengebied zijn laag: F en G komen het meest voor. Wie een oude boerderij verbouwt of verduurzaamt, doet er goed aan eerst het hele erf te laten onderzoeken, dus ook de oude stal, de deel en de schuren.

Schuren, bergingen en garageboxen

Het dorp en de omliggende polder tellen 600 bijgebouwen zonder eigen adres die zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, en 199 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Op schuren en garages bij woningen liggen 119 verdachte daken. Samen is het asbestverdachte dakoppervlak ruim 50.000 m².

Gave, geschroefde platen mag je als particulier zelf verwijderen tot 35 m², mits je een sloopmelding doet en geen betaalde hulp inschakelt. Zijn ze verweerd of gebroken, dan niet. Is het niet zeker dat het asbest is, laat dan eerst een monster onderzoeken. Golfplaten zonder asbest van na het verbod lijken er veel op.

Bedrijventerrein, silo's en datacenters

Langs de Wieringerwerfvaart ligt sinds de jaren dertig een industriegebied met graansilo's en bedrijfsgebouwen voor verwerking en overslag van landbouwproducten. In het dorp staan honderd utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder 65 bedrijfshallen en werkplaatsen, 7 kantoren, 3 zorggebouwen en 2 sportgebouwen. Op het bedrijventerrein Middenmeer liggen 25 verdachte daken, en bijna alle panden daar zijn van voor het verbod. Het terrein Agriport, aan de A7, is ingericht voor grootschalige, energie-intensieve bedrijven zoals datacenters en heeft er 3.

Voor bedrijfspanden geldt de Arbowet. Medewerkers mogen niet zonder meer boren, zagen of breken in verdacht materiaal. Een inventarisatie hoort voor sloop of verbouwing in de regel vooraf, en bij verkoop of verhuur wordt er ook vaak naar gevraagd. Een gecertificeerd bedrijf doet de sanering.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Vierentwintig keer was het de afgelopen vijf jaar code oranje of rood in Noord-Holland. Bij Berkhout, op ruim zestien kilometer, werd ooit een windstoot van ruim 136 kilometer per uur gemeten. Een open polder biedt weinig beschutting, en grote daken van stallen en schuren vangen veel wind. Platen die breken of losraken, laat je liggen. Houd mensen en dieren op afstand, maak het materiaal nat en bel je verzekeraar en een gecertificeerd bedrijf.

In het dorp liggen op bijna de helft van de woningen zonnepanelen. Op een dak met asbest kan dat niet, want voor de bevestiging zijn gaten in de platen nodig. Sanering en nieuw dak worden daarom vaak in één keer gepland, waarna de panelen volgen. Bij ongeveer zes op de tien woningen uit de periode tussen begin jaren twintig en halverwege de jaren zeventig is de spouwmuur niet geïsoleerd. Wie de zolder wil isoleren, laat eerst het dakbeschot bekijken.

Een woning kopen of verbouwen

Koop je een huis dat voor het verbod is gebouwd, laat dan voor de koop uitzoeken wat er zit. Met toestemming van de verkoper kan een inventarisatie worden gedaan, of je neemt een onderzoeksvoorbehoud op. Het bouwjaar van het huis zegt niet alles: een aanbouw, een garage of een berging kan uit een andere periode komen dan het woonhuis. Bij een boerderij in het buitengebied geldt hetzelfde voor stal, deel en schuren. Een rapport laat je ook weten hoeveel van de verbouwing voor een gecertificeerd bedrijf is en wat je zelf mag doen.

Toezicht en container

De Omgevingsdienst Noord-Holland Noord houdt toezicht op het verwijderen van asbest. Zie je dat platen worden gebroken of dat asbest bij het gewone afval belandt, meld het dan bij de gemeente Hollands Kroon of de omgevingsdienst.

Voor een container, steiger of hoogwerker op of aan de openbare weg is een ontheffing nodig, die je twee weken vooraf aanvraagt.

Rekenvoorbeeld: een schuur van veertig vierkante meter

Een schuur met een dak van 40 m² golfplaten, zonder rapport: onderzoek en verwijdering kosten samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.500, en dat kan oplopen tot € 3.300. Omdat het dak groter is dan 35 m², mag een particulier het niet zelf doen. Met de rekentool reken je door met de afmetingen van jouw schuur.