Asbest verwijderen in Terborg

Een kleine stad met veel asbestverdachte daken

In de woonplaats liggen bijna vierhonderd daken waarop asbest kan zitten, waarvan ruim driehonderd op een schuur of garage bij een woning. Dat zijn bijna twee verdachte daken op elke tien woningen. In de vergelijking met ruim driehonderd andere plaatsen valt Terborg in de categorie veel. Samen beslaan de daken ruim 46.000 m².

Het merendeel van de woningen, ongeveer vier op de vijf, is gebouwd voordat asbest werd verboden. Bijna de helft komt uit de jaren zestig en zeventig, de tijd waarin asbestcement het meest werd verwerkt. Wie hier een huis heeft, woont dus vaak in een straat waar de bergingen, schuren en garages uit dezelfde jaren stammen.

De naoorlogse wijk rond de Hoofdstraat

Bijna negen op de tien verdachte daken liggen in de hoofdbuurt: ruim driehonderdveertig bij ongeveer tweeduizend woningen. De grootste groep panden is er gebouwd in de jaren vijftig en zestig en tussenwoningen komen het meest voor. Iets meer dan de helft is koop, ruim vier op de tien huur.

In zo'n straat staan achter de huizen bergingen en schuren in een rij, vaak met hetzelfde type platen op het dak. Dat levert twee dingen op. Buren zitten in dezelfde situatie, dus een gezamenlijke aanvraag loont. En voor een corporatiewoning, bijna een op de drie woningen in de plaats, beslist de verhuurder en niet de huurder.

Hoofdstraat en Huis Wisch

De oude stad bestond lang uit één straat, de Hoofdstraat, met stadspoorten aan beide einden. De straat is licht gebogen, met gesloten straatwanden en woonwinkelhuizen die meestal uit het laatste kwart van de negentiende eeuw komen. De winkelpuien zijn meestal niet meer de oorspronkelijke, de verdieping erboven wel. Het centrum is opgeknapt en grotendeels vernieuwd.

De oorspronkelijke bouw van deze panden bevat zelden asbest. Wel kan het zitten in wat later is toegevoegd: een pui, een vloer in een keuken of badkamer, een kachelpijp, een rookkanaal of een aanbouw achter het huis. De laatgotische kerk bij het kasteel is een rijksmonument en de Georgiuskerk een gemeentelijk monument. Bij monumenten stem je een ingreep die het uiterlijk raakt vooraf af met de gemeente.

Villa's, herenhuizen en arbeiderswoningen

Aan de Silvoldseweg staan villa's voor dorpsnotabelen uit de tweede helft van de negentiende eeuw. Aan de Paasberglaan staan villa's uit de jaren twintig en dertig met kenmerken van de Amsterdamse School, op een heuvelrug. De Ettensestraat heeft vooral vrijstaande herenhuizen.

In de jaren dertig zijn aan de Tuinstraat, Vulkaanstraat, Staringstraat en Kramersweide middenstands- en arbeiderswoningen gebouwd. Zo'n woning is ouder dan het meeste asbest, maar na de oorlog kwamen er bij veel huizen schuren, dakkapellen en aanbouwen bij. In die toevoegingen zitten de platen, niet in de baksteen van het huis.

Station, spoorlijn en herenhuizen

De Stationsweg heeft verspreide bebouwing met herenhuizen, een spekslagerij in neorenaissancestijl van omstreeks het eind van de negentiende eeuw en een stationsgebouw dat al meer dan honderd jaar oud is. Panden langs een spoorlijn kregen in de loop van de tijd vaak een nieuwe functie, en daarbij horen nieuwe daken, loodsen en schuren. Wie zo'n pand koopt voor een andere bestemming, laat niet alleen het hoofdgebouw inventariseren maar ook de bijgebouwen op het achterterrein. Daar zit het materiaal dat bij een eerste bezichtiging niet opvalt.

Schuren, garageboxen en bergingen

Naast de woningen telt de plaats ruim negenhonderd bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, bijna één op elke twee woningen. Er zijn bovendien bijna zestig garageboxen en bergingen met een eigen adres.

Voor zo'n dak gelden de regels voor particulieren: eigen woning, eigen erf, hooguit 35 m² geschroefde platen die nog heel zijn. Je meldt dat uiterlijk een week vooraf met een sloopmelding, twee dagen vooraf met een startmelding en op de eerste werkdag na afloop met een eindmelding. Ligt een rij garageboxen onder één dak, zoek dan eerst uit wie de eigenaar is. Een sanering raakt ook de platen boven de buurbox, en dus is overleg nodig.

Buitengebied en hallehuizen

Ruim twee derde van het oppervlak van de woonplaats is landbouwgrond. Rond het dorp liggen verspreide huizen, waar het aantal verdachte daken in verhouding hoog ligt. In het gebied rond Terborg en Heuven gaat het om 35 daken bij ruim zestig woningen, meer dan een dak op elke twee woningen. Het gaat dan vooral om grotere bijgebouwen, geen kleine bergingen.

Karakteristiek voor de voormalige gemeente Wisch zijn woonhuizen in de vorm van een hallehuis uit het eerste kwart van de twintigste eeuw, met zadeldak of wolfdak. Naast zo'n huis staat vaak een stal of schuur die later is gedekt met golfplaten. Voor een agrarisch bedrijfsgebouw geldt de regeling voor particulieren niet, dus ook een klein dak moet dan door een gecertificeerd bedrijf. Laat bij zo'n erf het hele terrein inventariseren, zodat alles in één keer kan worden aangepakt. Dat is overzichtelijker en meestal voordeliger dan gebouw voor gebouw. Een saneerder kan dan één keer de werkplek inrichten en één keer het afval afvoeren, en jij weet voor het hele erf waar je aan toe bent voordat je een nieuw dak bestelt.

Ijzergieterijen, fabrieken en bedrijfspanden

Terborg stond vanaf de negentiende eeuw bekend om zijn ijzergieterijen en antiekhandelaren. Tegen het eind van die eeuw ontstonden er gieterijen en metaalwarenbedrijven, en later een emailleerfabriek. Langs de spoorlijn naar Varsseveld kwam omstreeks de jaren twintig een nieuwe ijzergieterij bij. Later is de woonbebouwing naar het westen uitgebreid en het gebied langs de Oude IJssel ingericht als industriegebied. Een groot deel van wat daar staat, is van voor het verbod gebouwd.

Nu telt de plaats bijna honderd utiliteitspanden van voor het verbod: ruim dertig bedrijfshallen en werkplaatsen, bijna vijfentwintig kantoren, vijf zorggebouwen en twee sportgebouwen. Ook hier valt het werk buiten de regeling voor particulieren. Vóór sloop of verbouwing is in de regel een inventarisatie nodig en de sanering is werk voor een gecertificeerd bedrijf. Inventariseren en saneren zijn twee losse partijen, en het rapport komt in het LAVS. Vraag bij koop of huur van een bedrijfspand altijd naar dat rapport.

Storm, zonnepanelen en isolatie

In vijf jaar tijd gingen er voor Gelderland vijfentwintig waarschuwingen met code oranje of rood uit. In het open land vangt een groot dak flink wat wind. Raak gebroken golfplaat niet aan, houd mensen en dieren op afstand en bel de verzekeraar en een gecertificeerd bedrijf.

Zonnepanelen liggen op bijna vier van de tien woningen. Panelen worden vastgezet met boringen, en dat kan niet in asbestplaten. Haal dus eerst de platen weg en laat daarna het nieuwe dak leggen. Ongeveer de helft van de woningen uit de periode tussen de jaren twintig en halverwege de jaren zeventig heeft een spouwmuur zonder isolatie. Voor huishoudens met een laag inkomen bestaat in de Achterhoek een isolatiesubsidie, en de gemeente heeft een duurzaamheidslening. Beide gaan over energie, niet over asbest. Isoleer je de zolder, dan hoort een controle van het dakbeschot daar als eerste bij.

Toezicht, milieustraat en container

Het toezicht op asbestverwijdering ligt bij de Omgevingsdienst Achterhoek. Zie je platen worden gebroken of asbest in de gewone afvalbak belanden, dan kun je dat bij de gemeente of de omgevingsdienst melden.

Welke voorwaarden de milieustraat stelt aan asbest, vraag je vooraf na bij de gemeente. Hetzelfde geldt voor de vergunning of ontheffing voor een container of steiger op de openbare weg; vraag die ruim van tevoren aan. De afvoer naar een erkende verwerker verzorgt het saneringsbedrijf, en die kosten staan in de offerte.

Rekenvoorbeeld: een garage van drie bij zes meter

Een garage van 3 bij 6 meter betekent 18 m² dak. Zonder rapport kosten onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.200 en oplopend tot € 2.800. Dat dak blijft onder de grens van 35 m² waaronder een particulier zelf aan de slag mag, maar alleen als de platen heel en geschroefd zijn. Zet je eigen maten in de rekentool en je krijgt een eerste prijsindicatie.