Asbest verwijderen in Warffum

Bouwperioden in Warffum

In het dorp staan ruim elfhonderd woningen. Meer dan acht op de tien is gebouwd voordat asbest werd verboden, en ruim vier op de tien is van voor de oorlog. De meest voorkomende bouwperiode van de woningen van voor het verbod komt uit de tijd van voor de jaren twintig. Bijna een kwart komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het meest werd toegepast. Dat is minder dan in veel andere plaatsen.

Dat verklaart het beeld van het dorp. Een groot deel van de huizen heeft geen asbest in de oorspronkelijke bouw, maar is in de loop van de tijd verbouwd en uitgebreid. Een schuur die is bijgebouwd, een dak dat is vernieuwd, een vensterbank die is vervangen: het zijn de onderdelen uit de periode waarin asbestcement veel werd gebruikt die er het eerst toe doen. Het bouwjaar van het huis zegt daarom minder dan het jaar van de laatste ingreep.

Aan de buitenkant zie je het verschil niet. Asbestcement lijkt sterk op het vezelcement dat later is gemaakt, en alleen een monster uit een laboratorium geeft zekerheid.

De wierde en het beschermde dorpsgezicht

De oude kern ligt op een rechthoekige wierde die oorspronkelijk zestien hectare groot was, de grootste van Nederland. De wierde is ruim vijf meter hoog. Het stelsel van parallelle straten en paden in noord-zuidrichting is zo gaaf bewaard dat de kern beschermd dorpsgezicht is. In het dorp staan eenenveertig rijksmonumenten.

Asbest verwijderen uit een monument of een pand in het beschermde gezicht mag gewoon. Wat er daarna op het dak of in de gevel komt, kan wel vergunningplichtig zijn. Stem de nieuwe dakbedekking of gevelafwerking daarom vooraf af met de gemeente, zodat het werk niet halverwege stilligt. Voor centrumgebieden bestaat een subsidieregeling die ook gevels noemt, maar die gaat over het uiterlijk, niet over het asbest.

Oosterstraat, de valgen en Helpman

Rond de wierde is het dorp in de negentiende eeuw als lint langs de doorgaande wegen gegroeid. De Oosterstraat is tussen het midden en het eind van die eeuw sterk bebouwd, met een mengeling van burger-, arbeiders- en middenstandswoningen in uiteenlopende typen en kavelgroottes. De Westervalge en de Oostervalge zijn lineaire uitbreidingen, met aansluitend op de kern een aantal vrij luxe, symmetrische woningen en verderop eenvoudige arbeiderswoningen. Aan de Oostervalge is oude bebouwing in de jaren dertig vervangen door woningen uit die tijd.

Op de Schapeweg staan kleine eenvoudige woningen met een schilddak op smalle diepe kavels, en in de Groothofstraat burger- en arbeiderswoningen, deels vrijstaand en deels in blokjes van twee of drie. Helpman is omstreeks de jaren dertig aangelegd met landarbeiderswoningen van rode steen in het krimpjestype, waarbij woning en schuur onder één nok liggen. Wie bij zo'n huis het dak van het schuurdeel wil vervangen, kan daardoor ook het dak van de woning raken. Laat daarom het hele dak beoordelen voordat er iets wordt losgemaakt.

De R. van Bolhuisstraat is ongeveer in dezelfde tijd volgebouwd met arbeiderswoningen op een vrij kleine kavel, en het wijkje bij de haven en de spoorlijn is tussen de jaren dertig en veertig verder ingevuld.

Schuren en bijgebouwen op ruime kavels

In het dorp liggen vierentachtig verdachte daken en in de woonplaats als geheel 129. Daarvan zitten 85 op een schuur of garage bij een woning. Naast de woningen staan bijna driehonderd bijgebouwen van vóór het verbod zonder eigen adres, en bijna vijftig garageboxen en bergingen die wel een adres hebben. Dat is ongeveer één bijgebouw zonder adres op elke vier woningen.

Er is ruimte voor zulke gebouwen: bij een grondgebonden woning is de kavel in het midden ruim 420 m². Ruim de helft van de woningen is vrijstaand en meer dan negen op de tien is een eengezinswoning. Een erf van die omvang heeft vaak meer dan één bijgebouw, soms uit verschillende periodes.

Een particulier mag hooguit 35 m² hechtgebonden asbest zelf verwijderen uit een eigen woning of bijgebouw op eigen erf. De platen moeten geschroefd zijn en heel blijven, de melding doe je vooraf via het Omgevingsloket en betaalde hulp is niet toegestaan. Verweerd, gebroken of vastgelijmd materiaal valt er niet onder. Het totaal telt: een deel zelf weghalen en de rest laten saneren kan niet.

Huur en corporatie

Ongeveer één op de vier woningen is van een woningcorporatie en ruim een derde van alle woningen wordt gehuurd. Huur je een woning met asbest, dan beslist de verhuurder over onderzoek en verwijdering. Meld wat je ziet, zoals een gebroken plaat in de schuur of een beschadigde vensterbank, en werk er niet zelf aan. Wil je als huurder een keuken of badkamer vervangen, dan moet de verhuurder eerst weten of er asbest zit.

Buitengebied en boerderijen

Bijna twee derde van het grondgebied is landbouwgrond. In het buitengebied liggen vijfenveertig verdachte daken bij tweeëntachtig woningen. Vrijwel alle woningen daar zijn vrijstaand en de grootste groep panden komt uit de achttiende en negentiende eeuw. Zo veel daken bij zo weinig huizen wijst op schuren, stallen en andere grote bijgebouwen.

Een agrarisch bedrijfsgebouw is uitgesloten van de particuliere regeling. Zelfs als het dak klein is, moet een gecertificeerd bedrijf het asbest verwijderen na een inventarisatie. Een groot dak wordt per vierkante meter geoffreerd, en bij meer oppervlak ligt die prijs per meter doorgaans lager. Laat bij een erf met meerdere gebouwen alles tegelijk bekijken, zodat een saneerder het in één keer kan meenemen en het werk niet in delen hoeft te worden opgeknipt.

Bedrijfspanden zijn er weinig. Er zijn achtendertig utiliteitspanden uit de tijd vóór het verbod: zes bedrijfshallen en werkplaatsen, twee kantoren, drie sportgebouwen, twee zorggebouwen en één school. Voor die panden geldt de regeling voor particulieren ook niet.

Storm vlak bij de kust

De kust ligt op ruim vijf kilometer. In de provincie gold de afgelopen vijf jaar vijfentwintig keer code oranje of rood. Bij een meetpunt op ruim dertien kilometer is ooit een windstoot van ruim 183 kilometer per uur gemeten.

Platen op een schuur of stal zijn bij zulke wind kwetsbaar. Liggen er na een storm gebroken platen op het erf, raak ze dan niet aan. Veeg of stofzuig niet, houd kinderen en huisdieren op afstand en maak de stukken licht nat. Geef de schade door aan de verzekeraar en laat het opruimen over aan een gecertificeerd bedrijf. Ligt het op de weg of in een gemeenschappelijke tuin, meld het dan ook bij de gemeente.

Isoleren, zonnepanelen en gasschade

Ruim de helft van de woningen heeft zonnepanelen, maar niet op een asbestdak: de bevestiging vraagt gaten in de platen. Wie panelen op een schuur of stal wil, laat dus eerst het dak vervangen. Wie een zolder van binnen wil isoleren, controleert eerst het dakbeschot op asbest. Neem een monster vóór je begint, zodat de sanering niet twee keer hoeft.

De gemeente heeft een subsidieregeling voor isolatie en ventilatie. Dat geld is voor energiemaatregelen en niet voor het weghalen van asbest. Het dorp valt onder de schaderegeling voor gaswinning in de provincie. Wordt er bij herstel iets gesloopt in een woning van voor het verbod, dan geldt de gewone regel: eerst weten wat erin zit.

Toezicht, milieustraat en container

De Omgevingsdienst Groningen houdt toezicht op het verwijderen van asbest. Ziet iemand platen breken of asbest in de gewone afvalbak verdwijnen, dan kan dat worden gemeld bij de gemeente of de omgevingsdienst. Na een sloopmelding door een bedrijf geldt in de regel een wachttijd van vier weken.

Bij een grotere sanering staat vaak een afgesloten container of staan big bags op het erf of de weg. Staat die op de openbare weg, vraag dan na of de gemeente een melding of ontheffing wil. Het saneringsbedrijf regelt dat meestal, maar het staat op jouw adres.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vijf bij zeven meter

Een schuur van vijf bij zeven meter heeft een dak van 35 m². Dat is precies de grens waaronder een particulier het zelf mag doen, mits de platen heel en geschroefd zijn. Laat je het door een bedrijf doen, dan kosten onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.500 en ze kunnen oplopen tot € 3.300. Met de rekentool werk je het voor jouw schuur uit.