Asbest verwijderen in Kerkrade

Een mijnstreek vlak bij de grens

Kerkrade ligt in het zuidoosten van Limburg, tegen de Duitse grens. De mijnbouw heeft de plaats gevormd: er lagen mijnen in Spekholzerheide, Eygelshoven en Terwinselen, en vanaf het midden van de jaren zestig werden ze afgebouwd. Voor het wonen betekende dat een snelle groei met veel woningen in korte tijd, gevolgd door vernieuwing toen de mijnen dichtgingen. Zo'n geschiedenis laat in één plaats uiteenlopende bouwperioden naast elkaar staan. Wie asbest wil laten onderzoeken, begint daarom het best met de vraag uit welke tijd het huis of de schuur komt.

Zoveel woningen van voor het verbod

Ruim vier op de vijf woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, in aantallen ruim zeventienduizend. Ongeveer drie op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het vaakst werd verwerkt in golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen. Ongeveer een vijfde is nog ouder dan de oorlog. Bij zulke huizen kijk je vooral naar wat er later is toegevoegd, zoals een kachelpijp, een vloer of een aanbouw.

Voor huizen uit de jaren tachtig en begin jaren negentig geldt: minder asbest, maar niet geen. Een harde vinyltegel op de vloer kon tot rond het midden van de jaren tachtig asbest bevatten. Asbestcement bleef in de handel tot het verbod. Je kunt het niet zien aan het materiaal, want het lijkt op vezelcement dat later is gemaakt. Zekerheid krijg je alleen met een monster dat in een laboratorium is onderzocht.

Daken van schuren, garages en bergingen

In de woonplaats liggen bijna duizend daken met platen die asbest kunnen bevatten, bij ruim eenentwintigduizend woningen. Op een schuur of garage bij een woning liggen er bijna zeshonderd. Samen beslaan de verdachte daken zo'n zestigduizend vierkante meter. Per duizend woningen valt de plaats in de middenmoot van de driehonderddrieëndertig grootste plaatsen.

Opvallend is het aantal garageboxen en bergingen met een eigen adres van voor het verbod: ruim achttienhonderd. Daarnaast staan er ruim zesduizend bijgebouwen zonder eigen adres. Vaak ligt over een rij boxen één doorlopend dak, en de eigenaren verschillen: bewoners, een belegger of een corporatie. Eén box laten saneren terwijl de rest blijft liggen gaat moeizaam, omdat de platen overlappen en die van de buurman kunnen breken bij het losschroeven. Zoek eerst uit wie het dak bezit en of een beheerder voor de hele rij kan optreden.

Zelf doen mag alleen als eigenaar, bij hooguit 35 m² geschroefde platen die onbeschadigd zijn en na een melding vooraf. Rekenen doe je over het geheel, dus een deel zelf en de rest door een bedrijf kan niet.

Welke buurten de meeste verdachte daken hebben

Heilust voert de lijst aan met honderdvijfenveertig verdachte daken bij ruim dertienhonderd woningen. Daar zijn twee op de drie woningen huur, dus de beslissing over een dak ligt vaak bij de verhuurder. De grootste groep panden komt uit de jaren vijftig en zestig, en tussenwoningen zijn het gewoonst. Bleijerheide volgt met honderdzesentwintig, bij ruim tweeduizend vierhonderd woningen, waarvan ongeveer negen op de tien van voor het verbod is. De grootste groep panden is er uit de periode tussen de twee wereldoorlogen en kort daarna, en appartementen komen er het meest voor.

Gracht heeft honderdeenentwintig verdachte daken bij duizend woningen. Dat is veel per woning, en bijna alle woningen zijn van voor het verbod. Opvallend is het hoge aandeel platte daken in deze buurt. Terwinselen telt honderddrie verdachte daken en is een voormalige mijnkolonie, gevolgd door Spekholzerheide met zesentachtig, Nulland met zevenenzeventig en Kaalheide met zeventig. In het centrum liggen er negenenvijftig bij ruim drieduizend woningen: daar zijn het vooral appartementen en is meer dan de helft huur.

Kolonies, mijnwerkerswoningen en later bijgebouwd

Mijnwerkerswoningen waren meestal huizen van één bouwlaag in lange rijen, in baksteen, met regelmatig geplaatste voordeuren en moestuintjes achter. De kolonie Terwinselen is gebouwd in de eerste dertig jaar van de vorige eeuw, met de woningen voor beambten en opzichters ten noorden van de mijningang en de arbeiderswoningen zuidelijker. In Spekholzerheide bouwde een woningvereniging bij de mijn vijftig woningen in langgerekte blokken. In Eygelshoven ligt Op de Bosschen met drieënzeventig woningen rond een plein, geïnspireerd op de tuinstad. In Chevremont stond een complex van 336 woningen dat inmiddels grotendeels is gesloopt.

Voor asbest is vooral van belang wat er later aan toegevoegd is. Een schuur op het erf, een kachelpijp, een nieuwe vensterbank of een aangebouwde garage komen uit een ander tijdperk dan het huis zelf. Een bijgebouw kan dus asbest bevatten, ook als het huis zelf ouder of jonger is. Voor een monument of een pand in beschermd gezicht geldt dat een nieuwe dakbedekking of gevelafwerking na sanering vooraf met de gemeente moet worden afgestemd. De plaats telt zesenvijftig rijksmonumenten, met onder meer Abdij Rolduc en Kasteel Erenstein.

Huur, corporaties en appartementen

Ongeveer de helft van de woningen is huur en een derde is van een corporatie. In Heilust is het twee op de drie, in Terwinselen juist bijna drie kwart koop. Zit er asbest in een huurwoning, dan zijn onderzoek en verwijdering een zaak van de verhuurder, en regel je als huurder alleen de melding. Wil je iets aanpassen, bijvoorbeeld een nieuwe keuken op eigen kosten, dan moet de verhuurder eerst weten of er asbest zit.

Er staan bijna achtduizend adressen met het woningtype appartement en ruim drieduizend woningen in flats uit de jaren vijftig tot en met tachtig. In zulke gebouwen zit asbest soms in gemeenschappelijke delen, zoals leidingschachten, bergingen en plaatwerk bij balkons. Dat valt onder de VvE. Wie zijn eigen appartement gaat verbouwen, informeert eerst of het gebouw al is geïnventariseerd. De woningen in een blok zijn meestal op dezelfde manier gebouwd, dus daarin staat vaak ook wat je in je eigen woning mag verwachten.

Hallen, zorgpanden en kantoren

Naast de woningen staan er bijna zevenhonderd utiliteitspanden van voor het verbod: bijna tweehonderd bedrijfshallen en werkplaatsen, ruim honderd kantoren, vijfenveertig zorggebouwen, twaalf scholen en zeventien sportgebouwen. De ruimte die de regeling aan particulieren geeft, geldt voor bedrijfsgebouwen niet. Voor sloop of verbouwing is een inventarisatie in de regel verplicht; het werk zelf doet een gecertificeerd bedrijf, ook bij een handvol platen. Monteurs en onderhoudsmensen mogen in zulke panden niet zonder meer boren of zagen. Een overzicht van wat waar zit helpt bij onderhoud, verkoop en een nieuwe huurder.

Storm en zonnepanelen

Limburg had de afgelopen vijf jaar vierentwintig keer te maken met code oranje of rood. Het meetstation Maastricht Airport ligt ruim twintig kilometer van de plaats en meldde ooit een windstoot van ruim 120 kilometer per uur. Waait een asbestplaat van een schuur of breekt hij, veeg of stofzuig het materiaal dan niet op. Zorg dat kinderen en huisdieren er niet bij kunnen, maak het materiaal vochtig en meld de schade bij je verzekeraar. Een gecertificeerd bedrijf haalt het gebroken materiaal weg.

Een asbestdak en zonnepanelen gaan niet samen, omdat de bevestiging gaten in de platen vraagt. Wil je panelen op een schuur of garage, laat dan eerst het dak vervangen. Voor isolatie van de woning kunnen eigenaar-bewoners onder voorwaarden een beroep doen op een gemeentelijke subsidieregeling. Het geld is voor isolatie en niet voor asbestverwijdering. Wie een zolder wil isoleren, laat vooraf het dakbeschot controleren.

Toezicht, milieustraat en container

De RUD Zuid-Limburg houdt toezicht op het verwijderen van asbest. Breekt iemand platen of belandt asbest bij het huisvuil, geef dat dan door aan de gemeente of de omgevingsdienst. Op de milieustraat lever je asbest gratis in, tot maximaal 35 m² en goed verpakt. Voor een container, steiger of materialen op de openbare weg is een vergunning nodig die je minstens een week vooraf aanvraagt.

Rekenvoorbeeld: een rij van drie garageboxen

Een rij van drie boxen met samen een dak van 22 m² kost, als er nog geen rapport is, volgens de richtprijzen vanaf € 2.300 voor onderzoek en verwijdering. De bovenkant ligt bij € 3.000. Delen de eigenaren het werk, dan gaat het bedrag per box omlaag, omdat de vaste kosten niet drie keer gerekend worden. Je eigen maten vul je in bij de rekentool.