Asbest verwijderen in Hoensbroek

Van landbouwdorp tot mijnwerkersstad

Tot het begin van de vorige eeuw was Hoensbroek een bescheiden dorp rond een kasteel in het moeras. Daarna kwamen de mijnen, met de Staatsmijn Emma voorop, en in een halve eeuw vertienvoudigde het aantal inwoners. De woningnood was groot en er verrees woning na woning: kwamen er elf koloniën met in totaal ruim 1.300 woningen. Toen de mijnen begin jaren zeventig sloten, volgde sloop en nieuwbouw in oude stadsdelen, en daarna kwamen ook wijken op het voormalige mijnterrein.

Dat verklaart waarom de plaats nu uit zulke verschillende lagen bestaat. Wie asbest wil laten onderzoeken of verwijderen, doet er goed aan eerst te kijken uit welke periode zijn straat komt. Een oude kolonie heeft andere materialen dan een wijk uit de wederopbouw, en een buurt uit de jaren zeventig weer andere.

Wat het bouwjaar zegt over asbest in huis

Bijna negen op de tien woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden. Ruim een derde komt uit de jaren zestig en zeventig, de jaren waarin asbestcement het meest werd gebruikt voor golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen. De kenmerkende bouwperiode in de plaats ligt in de eerste twintig jaar na de oorlog.

Wonen in een huis uit de late jaren zeventig of de jaren tachtig is geen vrijbrief. Asbest werd tot het verbod nog toegepast, al steeds minder. Harde vinyltegels met asbest kwamen tot ongeveer het midden van de jaren tachtig voor. Het materiaal ziet er hetzelfde uit als vezelcement dat later is gemaakt, dus alleen een laboratoriumuitslag zegt wat er echt ligt.

Ook de verbouwing telt mee. Een berging die in de jaren zeventig is aangebouwd, een nieuwe keukenvloer of een extra schoorsteen kan asbest bevatten in een huis dat zelf van ouder of jonger bouwjaar is. Het jaar van de laatste grote ingreep zegt vaak meer dan het jaar op de akte.

Schuren, garages en bergingen

In de woonplaats liggen ruim vijfhonderd daken waarop asbest kan zitten, bij ruim tienduizend woningen. Van die daken ligt het overgrote deel, ruim vierhonderd, op een schuur of garage bij een woning. Het totale dakoppervlak met verdachte platen is bijna veertigduizend vierkante meter. Dat is op de schaal van de plaats gemiddeld: de plaats valt in de middenmoot van de driehonderddrieëndertig grootste plaatsen.

Daarnaast staan er ruim drieduizend vijfhonderd bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres, zoals schuurtjes en bergingen achter in de tuin, en bijna zeshonderd garageboxen en bergingen met een eigen adres. Op zulke bijgebouwen liggen vaak golfplaten van asbestcement. Zo'n dak mag je als eigenaar zelf weghalen als het om hooguit 35 m² gaat, de platen geschroefd en heel zijn en je vooraf een melding doet. Het gaat om het totaal: een stuk zelf doen en de rest laten saneren kan niet. Zijn de platen verweerd of gebroken, dan hoort het werk bij een gecertificeerd bedrijf.

Bij een rij garageboxen is eerst de vraag wie het dak bezit. Vaak ligt er één doorlopend dak over meerdere boxen, met verschillende eigenaren. Eén box laten saneren terwijl de buren hun platen laten liggen is lastig, want de platen overlappen en kunnen bij het losschroeven breken. Overleg dus eerst met de andere eigenaren of met de beheerder.

Waar de meeste verdachte daken liggen

De buurt met de meeste verdachte daken is het centrum, met 178. Daar komt de grootste groep panden uit het begin van de vorige eeuw, ruim acht op de tien woningen is van voor het verbod en ruim drie op de vier woningen is huur. Appartementen komen er het meest voor. Wie daar woont, krijgt dus vaak te maken met een verhuurder of een VvE, en beslist niet zelf over het dak.

Maria Gewanden volgt met negentig verdachte daken, bij bijna negentienhonderd woningen. Bijna de helft komt uit de jaren zestig en zeventig en de grootste groep panden is uit de jaren zeventig. Tussenwoningen zijn er het gewoonst, dus veel buren hebben dezelfde schuur of berging. In Nieuw Lotbroek-Zuid liggen er vierenzeventig, in Mariarade-Noord vijftig en in De Dem en omgeving zevenendertig.

Terschuren is klein: ruim tweehonderd woningen en vijfentwintig verdachte daken. Het is de buurt met het hoogste aandeel woningen van voor het verbod, bijna alle woningen dus. De grootste groep panden is uit de jaren dertig en veertig en er staan veel vrijstaande huizen. Bij een vrijstaand huis hoort vaak een eigen garage of schuur, en dus een eigen dak om naar te kijken.

Mijnwerkerskoloniën en wat daarna veranderde

De oudste kolonie, aan de Buttingstraat en de Nieuwenhofstraat, telt twintig mijnwerkerswoningen in blokken van vier. Het is het oudste type mijnwerkerswoning van de Staatsmijnen. Veel groter was Slakken-Horst-Metten, met oorspronkelijk tweehonderdtweeënzestig woningen; na sloop resteren er ruim honderdnegentig. Ook het Klooster met achtenzestig woningen en De Wingerd met ruim tweehonderd woningen en vier winkels horen bij die golf van bouwen. De Wingerd is inmiddels gerenoveerd.

Voor asbest is vooral van belang wat er sindsdien aan is gedaan. Gerenoveerde en verbouwde woningen hebben nieuwe dakgoten, kozijnen, schoorstenen of aanbouwen gekregen, en wie zulk werk laat doen aan een woning van voor het verbod, hoort te vragen naar een inventarisatie. Voor een rijksmonument of een pand in een beschermd gezicht geldt daarnaast dat een nieuwe dakbedekking of gevelafwerking vooraf met de gemeente moet worden afgestemd. In de plaats staan tien rijksmonumenten, naast bijvoorbeeld het kasteel en de oude Sint-Janskerk.

Huur, corporatie en appartementen

Iets meer dan de helft van de woningen is huur en vier op de tien is van een woningcorporatie. Zit er asbest in je huurwoning, dan liggen onderzoek en verwijdering bij de verhuurder. Meld wat je ziet, bijvoorbeeld een gebroken vensterbank of een kapotte plaat op de berging, en werk er zelf niet aan. Wil je als huurder iets aanpassen, zoals een nieuwe keuken op eigen kosten, dan moet de verhuurder eerst weten of er asbest zit voordat de oude eruit gaat.

Er staan bijna drieduizend adressen met het woningtype appartement. Het woningtype dat in het centrum het vaakst voorkomt, is het appartement. In zulke gebouwen zit asbest soms in gemeenschappelijke delen zoals leidingschachten, bergingen of plaatwerk bij balkons. Dat valt onder de VvE of de eigenaar van het gebouw. Vraag dus eerst of het gebouw al is geïnventariseerd voordat je voor je eigen appartement een bureau inschakelt. De woningen in een blok zijn meestal op dezelfde manier gebouwd, dus het rapport van het gebouw zegt vaak ook iets over jouw woning.

Hallen, scholen en zorgpanden

Naast de woningen staan er ruim vierhonderd utiliteitspanden van voor het verbod. Het gaat om ruim honderddertig bedrijfshallen en werkplaatsen, ongeveer zestig kantoren, vijftien zorggebouwen, acht scholen en vier sportgebouwen. De regeling voor particulieren is op deze gebouwen niet van toepassing. Elk asbest wordt na een inventarisatie verwijderd door een gecertificeerd bedrijf, ook als het om een paar platen gaat.

Wie een bedrijfspand beheert of huurt, krijgt ook met onderhoud te maken. Monteurs en onderhoudsmensen mogen niet zonder meer boren of zagen in materiaal dat asbest kan bevatten. Met een overzicht van wat waar zit loopt een kleine reparatie niet uit op een vervuilde ruimte. Bij verkoop of een nieuwe huurder wordt er bovendien vaak naar gevraagd.

Storm, isoleren en zonnepanelen

In Limburg gold de afgelopen vijf jaar vierentwintig keer een weerwaarschuwing code oranje of rood. Bij het meetstation Maastricht Airport, ruim elf kilometer van de plaats, is ooit een windstoot van ruim 120 kilometer per uur gemeten. Ligt er na zware wind gebroken plaatmateriaal in de tuin, veeg of stofzuig het dan niet op. Zet kinderen en huisdieren op afstand, bevochtig de stukken met een plantenspuit en geef de schade door aan je verzekeraar. Het ruimen van gebroken platen is werk voor een gecertificeerd saneringsbedrijf.

Zonnepanelen liggen op bijna drie op de tien woningen. Op een dak met asbestplaten kan dat niet, omdat voor de bevestiging gaten in de platen nodig zijn. Wie panelen op de schuur wil, regelt dus eerst een nieuw dak. Ook bij isoleren speelt dit. Bij ruim de helft van de woningen uit de jaren twintig tot en met zeventig is de spouwmuur van oorsprong niet geïsoleerd, en wie een zolder van binnen isoleert, kan vlakke platen tussen de balken vinden die asbest bevatten. Laat dan eerst een monster nemen en plan de sanering vóór de isolatie. De gemeente heeft een regeling voor isolatie voor eigenaar-bewoners, maar die gaat over de isolatie, niet over het weghalen van asbest.

Milieustraat, container en toezicht

Asbest lever je gratis in bij de milieustraat, tot maximaal 35 m² en goed verpakt. Een container of steiger op gemeentegrond vraagt een vergunning voor tijdelijk gebruik, minstens twee weken vooraf aan te vragen, en een container mag nooit op het trottoir staan. Het toezicht op het verwijderen van asbest ligt bij de RUD Zuid-Limburg.

Rekenvoorbeeld: een garage van drie bij zes meter

Neem een garage van drie bij zes meter: het dak meet 18 m². Ontbreekt een rapport, dan hoort er eerst een inventarisatie bij. Volgens de richtprijzen kost onderzoek plus verwijdering dan samen vanaf € 2.200, en het kan oplopen tot € 2.800. Ligt het dak in één stuk met dat van de buren, dan kan een gezamenlijke sanering de kosten per huishouden drukken. Reken je eigen situatie door met de rekentool.