Asbest verwijderen in Vleuten

Een dorp dat van tuinbouw naar woonplaats groeide

Vleuten ontwikkelde zich rond de middeleeuwse dorpskerk, de huidige Torenpleinkerk, waarvan de toren van omstreeks 1300 is. Tussen halverwege de negentiende eeuw en het begin van de oorlog werd het een centrum voor de tuinbouw, vooral door de invoering van kassen. Rond het begin van de twintigste eeuw vestigden zich veel tuinders uit Utrecht en het Westland. In de jaren negentig kwam een einde aan de tuinbouw.

Het dorp veranderde snel toen in de tweede helft van de jaren negentig het uitbreidingsproject Leidsche Rijn begon en Vleuterweide in de polder verscheen. Het gevolg staat in de cijfers: bijna zeven op de tien woningen is gebouwd vanaf het begin van deze eeuw, en maar ruim een op de vijf is van voor het asbestverbod, zo'n 2.000 woningen. Dat bepaalt wat je hier tegenkomt. Lange tijd was het dorp een eigen gemeente, samen met De Meern en Haarzuilens; nu is het onderdeel van de gemeente Utrecht.

Het oude dorp rond de kerk

De dorpskern bestond oorspronkelijk uit één straat langs de meander van de Oude Rijn, de Pastoor Ohllaan, de Dorpsstraat en de Parkweg. Rond het kruispunt met de Schoollaan kreeg het een meer gesloten karakter. Door de spoorlijn werd de Krogtdijk vanaf de jaren negentig van de negentiende eeuw bebouwd; die straat heet nu Stationsstraat en heeft in het oudste deel aaneengesloten arbeiderswoningen, middenstandswoningen en villa's. Begin twintigste eeuw kwamen aan de westkant dubbele middenstandswoningen. Het station is al sinds de negentiende eeuw in gebruik; het is inmiddels een kleine driehonderd meter naar het westen verplaatst en ligt aan een verhoogde spoorbaan met vier sporen.

Ten westen van het dorp staat de Hamtoren, een dertiende-eeuwse donjon van 34 meter hoog en het enige overgebleven deel van de ridderhofstad Den Ham. Het dorp en de omgeving tellen 26 rijksmonumenten en 22 gemeentelijke monumenten. De toren van de Torenpleinkerk en het Bätz-orgel zijn rijksmonument. Een beschermd dorpsgezicht is voor Vleuten zelf niet gevonden; in nabij gelegen Haarzuilens is dat er wel.

Achter het spoor en over het spoor

Midden jaren twintig begon de bouw van de Wijk over het Spoor, met arbeiderswoningen in opdracht van woningbouwvereniging Vleuten. In de jaren dertig ontstond lintbebouwing langs de Utrechtseweg en de Schoolstraat. Vanaf ongeveer het begin van de jaren vijftig breidde de kern uit met de Wijk Achter 't Spoor, en daarna zorgden Odenvelt, de Nieuwe Vaart, Hinderstein en De Tol voor bijna een verdubbeling van het aantal inwoners. In de jaren zestig verscheen tussen de Hamstraat en het spoor nog een nieuwbouwwijkje, en ook ten noorden van de kern aan weerszijden van de Schoollaan.

Langs de Alendorperweg staat sinds het tweede kwart van de twintigste eeuw losstaande bebouwing. Het zaalkerkje op nummer 57 is gemeentelijk monument. In de buurt Vleuten zijn A en B de meest geregistreerde energielabels.

De buurt Vleuten: de meeste verdachte daken

De buurt Vleuten telt 48 verdachte daken, het hoogste aantal van de plaats, bij ruim 3.400 woningen. Daarvan is de helft van voor het verbod, en ongeveer drie op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig. De grootste groep panden is uit de jaren vijftig en zestig, met tussenwoningen als meest voorkomend type en twee derde koop.

Onder de woningen van voor het verbod is de tweede helft van de jaren zestig tot halverwege de jaren zeventig de meest voorkomende bouwperiode. Veel voorkomend uit die tijd zijn asbestcement gevelbeplating en dakbeschot, vensterbanken en dorpels, brandwerende plaat in garages en rond de cv-ketel, vinylzeil in keukens en op trappen, en harde vinyltegels en golfplaten op bergingen en schuren.

Het Máximapark en Haarzuilens

Het Máximapark ligt in het midden van het gebied tussen Leidsche Rijn, De Meern en Vleuten. De buurt telt 29 verdachte daken bij ongeveer 300 woningen, terwijl maar iets meer dan een derde van de woningen van voor het verbod is. Vrijstaande woningen komen er het meest voor, bijna allemaal koop, en de grootste groep panden is recent.

Haarzuilens en omgeving heeft 17 verdachte daken bij 60 woningen, en het gebied is beschermd dorpsgezicht met een oppervlakte van ruim 150 hectare. Wie daar een pand heeft, stemt een sanering of nieuwe dakbedekking vooraf af met de gemeente.

Nieuwbouw in Vleuterweide, Haarrijn en Haarzicht

Vleuterweide-West en Vleuterweide-Zuid hebben geen enkel verdacht dak, en in Vleuterweide-Noord, Oost en het centrum zijn het er veertien, bij ruim 2.700 woningen. Dat past bij de bouwperiode: Vleuterweide-West en -Noord/Oost/Centrum komen vooral uit het eerste decennium van deze eeuw, Vleuterweide-Zuid uit het tweede. Voor zulke woningen is een asbestinventarisatie in de regel niet aan de orde.

Daarnaast worden de woonwijken Haarrijn ten noorden en Haarzicht ten zuiden van de Haarrijnseplas gerealiseerd. In de buurt Haarrijn liggen twee verdachte daken bij tien woningen.

Schuren, garages en bedrijfspanden

In de woonplaats liggen 110 daken waarop asbest kan zitten, samen goed voor bijna 14.000 m². Daarvan zijn 84 van een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen zijn dat er ongeveer 11, wat in de vergelijking met 333 plaatsen onder de categorie weinig valt. Er staan ruim 1.400 bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres en 72 garageboxen en bergingen met een eigen adres.

Het gaat dus om een beperkt aantal gebouwen. Particulieren mogen hooguit 35 m² hechtgebonden asbest zelf verwijderen uit hun eigen woning of bijgebouw op eigen erf, met een melding vooraf. Een schuur of kas van een voormalig tuinbedrijf is soms een agrarisch bedrijfsgebouw, en dan moet altijd een gecertificeerd bedrijf het werk doen. Hoe een sanering verloopt, lees je bij asbestdak verwijderen.

Buiten de woningen staan bijna 40 utiliteitspanden van voor het verbod, onder meer elf kantoorpanden, acht bedrijfshallen en werkplaatsen, vier zorggebouwen, één school en één sportgebouw. Een particulier mag bij zulke panden niet zelf aan de slag. Een inventarisatie is in de regel verplicht voor sloop of verbouwing, en een gecertificeerd bedrijf voert het werk uit.

Storm en zonnepanelen

Code oranje of rood werd de afgelopen vijf jaar zestien keer afgegeven voor de provincie Utrecht. Bij het meetstation De Bilt, ruim elf kilometer van het dorp, is ooit een windstoot van ruim 133 kilometer per uur gemeten. Zijn na een storm golfplaten gebarsten of weggewaaid, dan veeg of stofzuig je de resten niet op. Zet kinderen en huisdieren buiten bereik, bevochtig de stukken lichtjes en bel de verzekeraar. Het wegruimen is een klus voor een gecertificeerd bedrijf.

De helft van de woningen heeft zonnestroom. Ligt er een dak met asbestverdachte platen, dan komen de panelen pas erop nadat de platen weg zijn; in het materiaal boren mag niet. Haal het dak dus eerst weg. Hoe dat werkt, staat bij asbest eraf, zonnepanelen erop.

In de woonplaats hebben ruim 800 adressen een energielabel D, E, F of G. Wie zo'n woning gaat isoleren, laat bij twijfel eerst onderzoeken of er asbest zit in dakbeschot of plaatwerk.

Toezicht, milieustraat en container

Toezicht op asbestverwijdering is een taak van de RUD Utrecht. Het afvalscheidingsstation neemt puin gratis aan; wat voor asbest geldt, hoor je bij de gemeente. Wordt er met asbestplaten gesloopt of gaat asbest bij het gewone afval, meld dat dan bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Voor een container of steiger op gemeentegrond is een vergunning nodig. De container komt altijd in een parkeervak te staan. Een saneringsbedrijf regelt de aanvraag meestal, maar de container staat voor jouw deur. Kijk dus even mee.

Rekenvoorbeeld: een berging van drie bij vijf meter

Een berging van drie bij vijf meter komt neer op 15 m² dak. Mist een rapport, dan wordt het onderzoek opgeteld. De richtprijzen komen dan uit op € 2.200 als onderkant en € 2.800 als bovenkant. Heb je andere maten, probeer dan de rekentool.