Asbest verwijderen in Rotterdam

Asbest in Rotterdam: weinig verdachte daken, veel oude woningen

Rotterdam is de op een na grootste plaats van het land, en dat maakt de asbestvraag anders dan in een dorp. In de woonplaats liggen ruim 8.000 daken waarop asbest kan zitten, ongeveer 27 per duizend woningen. Naast de 333 grootste plaatsen blijft Rotterdam daarmee onder het gemiddelde. Samen gaat het om ruim 257.000 m² dak, en ruim 6.300 van die daken liggen op een schuur of garage bij een woning.

Een laag aantal verdachte daken betekent niet dat asbest hier weinig speelt. Ruim 236.000 woningen zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, bijna vier op de vijf. Asbestcement zat in golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen, en tot ongeveer halverwege de jaren tachtig ook in harde vinyltegels. Het dak is dus maar één van de plekken waar je het kunt tegenkomen.

Van vooroorlogse straten tot de jaren zeventig

Op woonplaatsniveau komen ruim 94.000 woningen uit de tijd van vóór de oorlog. Daarna volgden bijna 47.000 woningen uit de twintig jaar tot halverwege de jaren zestig, en ruim 26.700 uit het decennium daarna. Samen zijn dat ruim 167.000 woningen. Ongeveer een op de zes woningen komt uit de jaren zestig en zeventig, de tijd waarin asbest het vaakst werd verwerkt.

Per buurt verschilt de bouwperiode sterk. Het Oude Noorden is gegroeid uit de huizen rond de Noordsingel en breidde tot ongeveer de jaren dertig noordwaarts uit. De straten werden smal en de huizen kwamen dicht op elkaar te staan. In Bergpolder, Blijdorp en Vreewijk is de grootste groep panden uit de jaren dertig en veertig, in Kralingen West en Heijplaat van begin vorige eeuw, in Pendrecht uit de jaren vijftig en zestig en in Ommoord uit de jaren zeventig.

Bij een pand uit de tijd van voor de oorlog zegt het bouwjaar weinig over het asbest. Wat telt is wat er later is aangepast: een nieuwe keuken, een rookkanaal, een aanbouw of een bergplaats. Kijk bij een verbouwing dus niet alleen naar het bouwjaar, maar ook naar wat er de afgelopen decennia is vervangen.

Flats, huur en VvE

Drie op de vier woningen is een meergezinswoning, en er staan ruim 251.000 adressen met het woningtype appartement. Bijna de helft van alle woningen ligt in een pand van vijf of meer bouwlagen. Ruim een op de negen woningen zit in een gebouw van tien lagen of hoger. In het Oude Noorden, het Oude Westen, Bergpolder, Blijdorp, Kralingen West en Ommoord zijn appartementen het meest voorkomende woningtype.

Rotterdam is een huurstad. Zo'n twee derde van de woningen is huur en ruim vier op de tien hoort bij een woningcorporatie. In Vreewijk is ruim acht op de tien woningen huur, in het Oude Westen acht op de tien en in het Oude Noorden bijna acht op de tien. In Blijdorp is juist de meerderheid koop. Wie huurt, meldt een vermoeden bij de verhuurder; die beslist over onderzoek en verwijdering.

Voor eigenaren van een appartement ligt het anders. Een VvE beheert het gemeenschappelijke deel: leidingschachten, kelderbergingen, het plaatwerk bij galerijen. Ruim een op de vier woningen is een flat uit de periode van begin jaren vijftig tot halverwege de jaren tachtig, bijna 81.000 woningen. Veel van die flats zijn op dezelfde manier gebouwd, dus wat in het ene blok is gevonden, zegt vaak iets over het volgende.

Ommoord en de buurten met de meeste verdachte daken

De meeste verdachte daken liggen in Ommoord: 1.100 bij ruim 13.000 woningen. Ongeveer negen op de tien woningen is daar van voor het verbod en bijna negen op de tien uit de jaren zestig en zeventig. De wijk is begin jaren zeventig gebouwd. In het middengebied staat hoogbouw van acht, veertien of twintig lagen, met veel sociale huur. Eromheen staan lage huizen in straten die naar planten zijn genoemd, waar vooral eigenaren wonen. Wie in zo'n laag huis woont, beslist als eigenaar zelf over een onderzoek. In de flats beslist de verhuurder mee.

Daarna volgt Groot IJsselmonde met 800 verdachte daken bij ruim 14.000 woningen, waarvan bijna zeven op de tien uit de jaren zestig en zeventig komen. Vreewijk heeft er 620, Tarwewijk 286, Bloemhof 256, Zuidwijk 240, Schiebroek 237, Lombardijen 213, Heijplaat 189, Bergpolder 188 en Zevenkamp 184. Dat zijn zeer verschillende buurten. Tarwewijk en Bloemhof hebben vrijwel geen woningen uit de jaren zestig en zeventig, Lombardijen juist driekwart.

Heijplaat is een tuindorp, gesticht bij de scheepsherstelindustrie langs de Waalhaven. Er liggen 189 verdachte daken bij bijna 900 woningen, waarvan bijna twee derde van voor het verbod is. Tussenwoningen komen er het meeste voor.

Schuren, bergingen en garageboxen

Buiten de woningen zelf telt de stad ruim 41.000 bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres, en bijna 3.900 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Bijna vier op de vijf verdachte daken ligt op zo'n schuur of garage. Ongeveer een op de vijf woningen is een eengezinswoning.

Heeft een rij garageboxen één doorlopend dak, dan raakt een sanering van één box ook de platen boven de box ernaast. Zoek eerst uit wie eigenaar is en of er een beheerder of VvE is die voor de hele rij kan opdraaien. Een gezamenlijke offerte is bijna altijd eenvoudiger dan losse klussen.

Voor een eigenaar-bewoner met een eigen schuur geldt de gewone regel: hooguit 35 m² hechtgebonden asbest, geschroefde platen die heel zijn, een melding vooraf en geen betaalde hulp. Dakleien, gebroken platen en vastgelijmd materiaal laat je aan een gecertificeerd bedrijf. Lees hier hoe het verwijderen van een asbestdak werkt.

Haven, werven en bedrijfspanden

De gemeente omvat de bedrijventerreinen Botlek, Europoort en de Maasvlakte en het dorp Hoek van Holland. In de woonplaats staan ruim 10.500 utiliteitspanden van voor het verbod. Daaronder zijn ruim 3.500 bedrijfshallen en werkplaatsen, ruim 1.100 kantoren, ruim 400 schoolgebouwen, ruim 300 zorggebouwen en ruim 130 sportgebouwen. Voor al die panden geldt de regeling voor particulieren niet: elk asbest gaat na een inventarisatie naar een gecertificeerd bedrijf.

Asbest heeft in deze stad ook een eigen geschiedenis. Op de scheepswerven werd in machinekamers asbest gespoten, en daardoor kwam niet alleen de isoleerder ermee in aanraking maar ook ander werfpersoneel. Een arts van de Arbeidsinspectie vond in korte tijd, midden jaren zestig, in Rotterdamse ziekenhuizen 53 gevallen van mesothelioom. Dat was een van de eerste aanwijzingen hoe groot het probleem was. Voor een eigenaar van een werkplaats of loods is het een reden om vooraf te weten wat er in het pand zit voordat een monteur gaat boren.

Wederopbouw en beschermde gezichten

Het hart van de stad werd bij het bombardement in het begin van de oorlog bijna geheel verwoest, en ongeveer 80.000 mensen raakten dakloos. Van de jaren vijftig tot de jaren zeventig is de binnenstad geleidelijk herbouwd, met onder andere de Lijnbaan, de eerste autovrije winkelstraat van Europa. Het oostelijke deel van de binnenstad, met het Laurenskwartier, het Hoogkwartier en de Wereldhaven, is een nationaal wederopbouwaandachtsgebied. Delfshaven ontsnapte aan dat bombardement.

De stad telt zo'n 610 rijksmonumenten en tien beschermde stads- en dorpsgezichten, waaronder Delfshaven, het Scheepvaartkwartier, het Noordereiland, Heijplaat en Tuindorp Vreewijk. De Kubuswoningen van Piet Blom zijn een gemeentelijk monument. Het weghalen van asbest uit zo'n pand is toegestaan; vergunningplichtig kan vooral zijn wat je er daarna voor in de plaats zet. Niet ieder pand binnen een beschermd gezicht valt onder de bescherming, dus vraag het na bij de gemeente.

Isoleren en zonnepanelen

Ruim vier op de tien woningen komt uit de periode waarin een spouwmuur nog zonder isolatie werd gebouwd. Er is een gemeentelijke isolatiesubsidie voor eigenaar-bewoners van grondgebonden woningen binnen een grens voor de WOZ-waarde. De regeling gaat over isolatie, niet over het weghalen van asbest. Wie een zolder van binnen wil isoleren, laat eerst het dakbeschot controleren, want vlakke platen tussen de balken kunnen asbest bevatten.

Op nog geen een op de tien woningen liggen zonnepanelen. Voor een schuur of garage met golfplaten geldt dat panelen niet op asbest horen: de bevestiging vraagt gaten in de platen. Laat dus eerst het dak saneren. Zie ook asbest eraf, zonnepanelen erop.

Storm, container en afvoer

Voor Zuid-Holland gold in de laatste vijf jaar twintig keer code oranje of rood. Bij Rotterdam Airport, op ruim vijf kilometer afstand, is ooit een windstoot van ruim 150 kilometer per uur gemeten. Liggen er na storm gebroken golfplaten in de tuin, veeg of stofzuig ze dan niet. Houd kinderen en huisdieren op afstand, bevochtig de stukken met een plantenspuit en geef de schade door aan je verzekeraar. Het opruimen van gebroken platen laat je aan een gecertificeerd bedrijf over.

Bij een grotere sanering staat vaak een afgesloten container bij de deur. In Rotterdam is daarvoor een vergunning voor gebruik van de weg nodig, behalve bij een plaatsing van hooguit een dag zonder verkeershinder. Een puincontainer is pas vergunningplichtig als hij langer dan vijf dagen staat, een sloopcontainer als hij groter is dan tien kubieke meter. In betaald-parkeergebied is een vergunning altijd nodig, en de stad telt ruim 120 van die gebieden. Het toezicht op asbest ligt bij DCMR Milieudienst Rijnmond. Wordt er asbest gebroken of in een gewone container gegooid, meld het dan daar of bij de gemeente.

Rekenvoorbeeld: een garagebox of berging

Een garagebox of berging van vier bij zes meter heeft een dak van 24 m². Komt er een inventarisatie bij, dan kosten onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.300, en het kan oplopen tot € 3.000. Ligt het dak in één stuk door over meerdere boxen, dan kan een gezamenlijke sanering de kosten per eigenaar verlagen. Wat een garagebox van jouw maten kost, laat de rekentool zien.