Asbest verwijderen in Wierden

Een kransesdorp met veel schuren

Het dorp ligt in het oosten van Overijssel en is van oorsprong een kransesdorp: een nederzetting waarbij de boerderijen rond de es lagen. Tot het midden van de negentiende eeuw bleef de kern klein. Daarna kwamen de textielfabrieken, en de grootste uitbreiding volgde pas na de oorlog, in nieuwe woonbuurten aan weerszijden van de oude kern, vooral ten zuiden van de spoorlijnen.

Die geschiedenis zie je terug in de asbestcijfers. In de woonplaats liggen ruim vijfhonderd daken waarop asbest kan zitten. Zo'n vierhonderd daarvan zijn van een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen zijn dat er ongeveer vierenzeventig, en in de vergelijking met driehonderd andere plaatsen valt het dorp daarmee boven het gemiddelde. Verdacht betekent dat de kenmerken kloppen, en dat is nog geen bewijs. Een monster in een laboratorium geeft zekerheid.

De uitbreidingen na de oorlog

De wijk Oost heeft de meeste verdachte daken van het dorp: 95 op ruim elfhonderd woningen. De grootste groep panden daar komt uit de jaren zeventig, twee-onder-een-kapwoningen komen het meest voor, en bijna negen op de tien woningen is gebouwd in de periode van het meeste asbestgebruik. Zeven op de tien is koop, dus de eigenaar beslist zelf.

In de wijk West liggen achtenzestig verdachte daken. Die buurt is vooral in de jaren vijftig en zestig gebouwd, en iets meer dan de helft van de woningen komt uit de jaren zestig en zeventig. De Maaten, uit dezelfde tijd, heeft dertig verdachte daken, met ook ruim de helft van de woningen uit de piekperiode. De Stouwe, uit de jaren zeventig, is de buurt met het hoogste aandeel woningen van voor het verbod.

Bij een twee-onder-een-kapwoning kan een bijgebouw of dak met de buren worden gedeeld. Is dat zo, spreek dan af wie wat laat doen. Een sanering naast een bewoond huis is makkelijker als beide kanten weten wanneer het werk begint.

Ook buiten de hoofdkern is na de oorlog gebouwd. Enter, dat in de achttiende eeuw het centrum van de Reggescheepvaart en de klompenindustrie werd, groeide na de oorlog relatief sterk, en in Hooge Hexel ontstond na de oorlog pas een echte kern. Wie daar een huis uit die jaren koopt of verbouwt, doet er goed aan het bouwjaar van het huis en van de bijgebouwen apart op te zoeken. Een garage of schuur kan van een andere tijd zijn dan de woning.

Buitengebied en buurtschappen

De gemeente telt drie dorpen en zeven buurtschappen, en ruim twee derde van de woonplaats is landbouwgrond. Rond Rectum liggen negenenvijftig verdachte daken op nog geen honderddertig woningen. Bij Wierdenseveld zijn het er eenenvijftig op ruim honderd woningen, rond de Lage Egge vijftig, bij Huurne 43 en 22 in twee buurten, en bij Notter zesentwintig op ruim vijftig woningen.

In het buitengebied staan dus per woning veel meer daken dan in de dorpskern. In Ypelo en Notter staan nog veel gave houtwallen, en verspreide bebouwing bepaalt het landschap. Voor het bijgebouw bij een bewoond erf kan de regeling voor particulieren gelden. Voor een stal of schuur die bij een agrarisch bedrijf hoort, niet: dan is een gecertificeerd bedrijf nodig, na een inventarisatie.

Erven verhard met asbesthoudend afval

Wierden heeft een bijzondere asbestgeschiedenis. Rond een asbestcementfabriek in het nabijgelegen Goor werd vanaf het einde van de oorlog tot het eind van de jaren zeventig asbesthoudend productieafval gebruikt om wegen en erven te verharden. Ook deze gemeente is betrokken geweest bij de aanpak van die asbestwegen. Een rechtszaak over een boerderij in de gemeente ging over een erf dat met zulk afval was verhard.

Dat is een ander soort asbest dan golfplaat op een dak. Het zit in de grond of in de verharding, niet in een gebouw. Wie op een erf in het buitengebied wil graven, een nieuwe schuur wil neerzetten of de bestrating wil vervangen, laat de verharding en de bovenste laag grond eerst onderzoeken. Vraag bij de gemeente na wat er over asbestwegen bekend is voordat je begint.

Schuren, bergingen en garageboxen

Bij de woningen staan ruim tweeduizend driehonderd bijgebouwen zonder eigen adres die zijn gebouwd voordat asbest werd verboden. Daarnaast zijn er ruim driehonderd garageboxen en bergingen met een eigen adres.

Ruim twee derde van de woningen in het dorp is gebouwd voordat asbest werd verboden, en ruim een derde komt uit de jaren zestig en zeventig. Uit die tijd kun je asbestcement verwachten in vensterbanken, rookkanalen, gevelbeplating en dakbeschot, en tot ongeveer het midden van de jaren tachtig ook in harde vinyltegels onder een latere vloer. Wie een keuken, badkamer of dakkapel plaatst, moet eerst weten of een inventarisatie nodig is. Voor een gebouw van voor het verbod geldt dat in de regel wel.

Als eigenaar-bewoner mag je zelf hooguit 35 m² hechtgebonden asbest weghalen, uit je eigen woning of een bijgebouw op je eigen erf. Wel moeten de platen geschroefd zijn en heel. Je doet vooraf een melding via het Omgevingsloket, werkt zonder betaalde hulp en breekt of zaagt niets. Is het dak groter, zijn de platen verweerd of gelijmd, dan is een gecertificeerd bedrijf nodig. Twijfel je of het asbest is, laat dan eerst één monster onderzoeken: asbest laten testen legt uit hoe dat gaat.

Centrum, huur en appartementen

Het centrum is van een andere aard dan de wijken eromheen. Er staan ruim negenhonderd woningen, vooral appartementen, en ruim de helft is huur. De grootste groep gebouwen komt uit de tijd van vlak voor tot kort na de oorlog. Er liggen tien verdachte daken op bijna duizend woningen, en een kwart van de woningen is in de afgelopen tien jaar gebouwd.

Woon je in een huurappartement, dan beslist de verhuurder over onderzoek en verwijdering. Meld beschadigd materiaal en blijf eraf. In een gebouw met een VvE zijn de gemeenschappelijke delen van alle eigenaren samen. Vraag de beheerder naar een bestaande inventarisatie van het hele pand voordat je zelf een onderzoek laat doen.

Bedrijven en voormalige fabrieken

In het dorp staan ruim tweehonderd utiliteitspanden van voor het verbod. Daaronder vallen 85 bedrijfshallen en werkplaatsen, 24 kantoren, zes scholen, acht zorggebouwen en zes sportgebouwen. De regeling voor particulieren is er niet voor bedrijfspanden in het dorp. Bij verkoop, verbouwing of een nieuwe huurder hoort een inventarisatie.

Het dorp had textielfabrieken, een stoomwasserij, een blekerij en een melkfabriek. Wordt zo'n gebouw verbouwd of herbestemd, dan begint het werk met een inventarisatie, ook als het pand al jaren leeg staat. Voor werknemers geldt de Arbowet: een onderhoudsploeg mag pas beginnen als duidelijk is wat er in het gebouw zit.

Storm, isolatie en zonnepanelen

In vijf jaar tijd was het in Overijssel ongeveer vijfentwintig keer code oranje of rood. De hoogste windstoot op het meetstation bij Heino was bijna 119 kilometer per uur. Waait er een stuk van een asbestdak, laat de stukken dan liggen, maak ze nat en houd kinderen en huisdieren uit de buurt. Waarschuw de verzekeraar en laat een gecertificeerd bedrijf het opruimen.

Meer dan de helft van de woningen heeft zonnestroom op het dak. Asbestplaten zijn daarvoor ongeschikt, omdat de bevestiging gaten vraagt. Laat dus eerst het dak saneren. Isoleer je de zolder van een woning uit de jaren zeventig, bekijk dan eerst het dakbeschot. Vraag bij de gemeente of het energieloket welke regeling voor isolatie en welke duurzaamheidslening nu geldt. Voor asbestverwijdering zelf is er geen landelijke subsidie meer.

Toezicht, milieustraat en container

De Omgevingsdienst Twente kijkt mee of asbest volgens de regels wordt verwijderd. Gaat er iets mis, bijvoorbeeld gebroken platen of asbest in de gewone container, meld het dan bij de gemeente of de omgevingsdienst.

De afvoer is bij een sanering onderdeel van het werk. Wil je als particulier een klein dak zelf wegbrengen, vraag dan bij de gemeente welke milieustraat asbest aanneemt. Een container of steiger van hooguit vijf dagen bespreek je met de buitendienst. Duurt het langer, dan geldt een melding of een ontheffing, en voor een puincontainer kan een omgevingsvergunning nodig zijn.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij acht meter

Het dak van een schuur van vier bij acht meter is ongeveer 32 m². Zonder rapport kosten inventariseren en verwijderen samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.500, waarvan het onderzoek vanaf € 300. Pas de maten aan in de rekentool voor je eigen schuur.