Asbest verwijderen in Borne

Wijken uit de jaren vijftig tot zeventig

In heel Borne komt de grootste groep panden uit de jaren zeventig. Dikkerslaan-Molenkampsweg, 't Wensink Noord en 't Wensink Zuid zijn vooral gebouwd in de jaren vijftig en zestig, Letterveld I, Letterveld II en Tichelkamp in de jaren zeventig, Stroom-Esch in de jaren tachtig. Dat zijn de perioden waarin asbestcement veel werd toegepast: in golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen, en tot halverwege de jaren tachtig in harde vinyltegels.

Dikkerslaan-Molenkampsweg en omgeving heeft de meeste verdachte daken: 98 op iets meer dan zevenhonderd woningen. De buurt bestaat vooral uit twee-onder-een-kapwoningen. In 't Wensink Noord, waar vrijstaande woningen overheersen, staan er 59 op ruim vierhonderd woningen, en in 't Wensink Zuid met veel tussenwoningen 42. In Letterveld II zijn er 53, en daar komt bijna acht op de tien woningen uit de jaren zestig en zeventig, in 't Wensink Zuid ruim zeven op de tien.

Aan de buitenkant zie je niet of een huis uit deze tijd asbest bevat. De platen onder de dakrand, het dakbeschot, een vensterbank of een oud stuk vloer vragen om aandacht zodra je gaat verbouwen. Laat bij een keuken- of badkamerverbouwing de inventarisatie dus vóór de aannemer komen, niet erna.

Schuren, bergingen en garages

In de woonplaats liggen 411 asbestverdachte daken, goed voor ongeveer 27.500 vierkante meter, en 333 daken liggen op een schuur of garage bij een woning. Er staan ruim drieduizend bijgebouwen zonder eigen adres die zijn gebouwd voordat asbest werd verboden, plus 239 garageboxen en bergingen met een eigen adres.

Zo'n dak valt meestal onder de regeling voor particulieren, als de platen geschroefd zijn en er nog heel uitzien. Meer dan 35 m² zelf verwijderen mag niet; daarbij hoort een sloopmelding van minstens een week van tevoren en een startmelding twee dagen voor de start, beide via het Omgevingsloket. Ben je niet zeker of het om asbest gaat, laat dan eerst één monster onderzoeken. Asbestvrije golfplaten van later lijken er sterk op.

Asbest in de grond: kleigaten en asbestwegen

Borne heeft een eigen asbestgeschiedenis. Vanaf begin jaren vijftig is afval uit de productie van asbestcement gestort in diepe kleigaten. Rond de asbestcementfabriek in het nabijgelegen Goor werd van de jaren veertig tot eind jaren zeventig asbesthoudend productieafval gebruikt om wegen en erven te verharden, en de gemeente wordt in een besluit van begin deze eeuw genoemd als een van de gemeenten die bij de aanpak van deze asbestwegen betrokken waren.

Voor jouw klus is dat vooral van belang als je een erf, oprit of pad gaat opbreken. Laat het materiaal eerst onderzoeken voordat je het afvoert of hergebruikt. Een monster geeft zekerheid, en dan weet je ook welke regels voor de afvoer gelden.

Het buitengebied en verspreide huizen

Naast de bebouwde kom horen Zenderen, Hertme en Azelo bij de gemeente, en ongeveer een derde van de woonplaats is landbouwgrond. Voor de industrialisatie was Borne een agrarische gemeenschap, met veehouderij op een plaggenbodem. In Borne-West staan 19 verdachte daken op 99 woningen, in Borne-Oost 11 op ruim tweehonderd.

Per woning gaat het hier dus om veel daken. Heb je een erf met meerdere schuren of een oude stal, dan is dat een reden om alles in één keer te laten bekijken. Boven de 35 m² of op een agrarisch bedrijfsgebouw is zelf weghalen niet toegestaan. Een inventarisatie van het hele erf laat een saneerder alles in één keer meenemen. Zo'n boerderij ligt soms dicht bij de kern: de Meiershof, een bewaard gebleven boerderij van het midden van de negentiende eeuw, staat tussen de Brinkstraat en de Rondweg.

Huur, koop en appartementen

Zeven op de tien woningen zijn koop, en ruim twee op de tien zijn van een corporatie. In Borne Centrum, waar appartementen het meest voorkomen, wordt iets meer dan de helft gehuurd. Zie je daar beschadigd materiaal in een gedeelde ruimte, meld het dan bij de verhuurder of de vereniging van eigenaren en werk er niet zelf aan.

Het centrum telt 45 verdachte daken op bijna tweeduizend woningen. De grootste groep panden komt daar uit de jaren negentig. Die woningen zijn dus gebouwd rond het moment dat asbest werd verboden. Voor panden van na het verbod is een inventarisatie bij verbouwing in de regel niet verplicht. Bij de oudste panden uit die periode loont het om het precieze bouwjaar op te zoeken.

Van de recente wijken is Bornsche Maten de grootste, met recente nieuwbouw: drie verdachte daken op bijna achttienhonderd woningen, en nagenoeg alle woningen van na het verbod. Tichelkamp, een buurt uit de jaren zeventig met vooral tussenwoningen en ruim acht op de tien woningen in eigen bezit, heeft er twaalf. Wie in zo'n buurt uit de jaren zeventig een woning koopt, doet er goed aan de bijgebouwen vooraf te laten keuren, of een onderzoeksvoorbehoud in het koopcontract op te nemen.

Oude kern, textiel en monumenten

De oude kern is sinds begin jaren negentig beschermd dorpsgezicht. De bescherming betreft het middeleeuwse stratenpatroon, ruwweg begrensd door de Ennekerdijk, de Grotestraat, de Marktstraat, de Koppelsbrink en de rondweg. De gemeente heeft 31 rijksmonumenten en 47 gemeentelijke monumenten, waaronder de Oude Kerk en zeventiende-eeuwse klopjeshuizen aan de Koppelsbrink.

In de negentiende eeuw groeide het dorp door de textielindustrie. Er kwamen arbeiderswoningen bij de fabriek, zoals De Rooie Lap, die niet meer hun oorspronkelijke vorm hebben. Rond het Spanjaardplein werden in de jaren tien en twintig woningen gebouwd voor arbeiders en beambten, rond een groen plein. Wie in zo'n oud huis een sanering plant, stemt die af met de gemeente als dak of gevel er daarna anders uitziet. De gemeente heeft een subsidieverordening voor gemeentelijke monumenten, die over monumenten gaat en niet over het verwijderen van asbest.

Bedrijfspanden en utiliteit

Er staan bijna driehonderd utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder bijna honderd bedrijfshallen en werkplaatsen, 42 kantoren, veertien zorggebouwen, zes scholen en zes sportgebouwen. Particulieren kunnen zich bij deze panden niet op de klusregeling beroepen. Voor sloop of verbouwing hoort in de regel eerst een inventarisatie, waarna een gecertificeerd bedrijf de sanering doet.

Een koper, een nieuwe huurder of een verbouwing leidt vaak tot de vraag naar een rapport. Een onderhoudsploeg die in verdacht materiaal gaat boren, zagen of breken, moet eerst weten wat erin zit.

Storm en schade aan daken

De provincie Overijssel zag het weer de afgelopen vijf jaar vijfentwintig keer omslaan naar code oranje of rood. Het weerstation Twenthe Airport, op ruim tien kilometer, noteerde ooit een windstoot van 126 kilometer per uur. Ligt er na een storm een gebroken plaat van een schuur of garage, laat die liggen, zet kinderen en huisdieren op afstand en bevochtig het materiaal. Laat de schade registreren door je verzekeraar en vraag een gecertificeerd bedrijf om alles op te halen.

Zonnepanelen en isolatie na de sanering

Ruim de helft van alle woningen heeft zonnepanelen op het dak. Panelen monteer je niet op asbestplaten; de bevestiging betekent boren door het materiaal. De volgorde is dus: eerst saneren, daarna panelen. Ga je een zolder isoleren in een woning uit de jaren zeventig of tachtig, controleer dan eerst het dakbeschot. De gemeente heeft een subsidieregeling voor energiebesparende maatregelen in slecht geïsoleerde woningen. Voor het saneren van asbest is die subsidie niet bedoeld; ze gaat over isolatie.

Toezicht, afvoer en container

Toezicht op asbestverwijdering is een taak van de Omgevingsdienst Twente. Gaan platen kapot of komt asbest in de gewone afvalbak terecht, dan neem je contact op met de gemeente of de omgevingsdienst. De voorwaarden voor het inleveren van asbest vraag je vooraf bij de gemeente na. Wie een saneerder inschakelt, hoeft het asbest niet zelf weg te brengen: de afvoer hoort bij de offerte.

Voor een container of steiger op straat is een vergunning voor een tijdelijk object nodig. Alleen een verhuiscontainer of een afgedekte sloopafvalcontainer is vrijgesteld, hooguit vijf dagen aaneengesloten en met 1,5 meter doorgang.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij elf meter

Een schuur van vier bij elf meter heeft een dak van 44 m². Onderzoek en verwijdering komen zonder rapport volgens de richtprijzen uit op € 2.500 tot € 3.300. Met 44 m² zit je boven de 35 m² waarbinnen een particulier het onder voorwaarden zelf mag doen, dus dan is een gecertificeerd bedrijf nodig. Wat jouw schuur kost, zie je door de maten in de rekentool in te vullen.