Asbest verwijderen in Staphorst

Een dorp langs één lange weg

Staphorst is gebouwd langs de Streek, de lange weg door het voormalige veengebied. De boerderijen stonden aan die weg, achter elkaar, op smalle kavels die zich ver het land in uitstrekken. Wie de bebouwing nu bekijkt, ziet nog steeds hoe dat lint werkt: een huis of boerderij voorop, daarachter schuren, bergingen en stallen in een lange rij naar achteren.

Dat bepaalt ook waar het asbest zit. In de woonplaats liggen ruim vierhonderd daken die asbestverdacht zijn. Ongeveer drie op de vijf daarvan zitten op een schuur of garage die bij een woning hoort. In vergelijking met driehonderd andere plaatsen scoort het dorp boven het gemiddelde, met zo'n honderd verdachte daken per duizend woningen. Het gaat dus niet om een paar uitzonderingen, maar om iets wat in veel straten voorkomt.

Verdacht betekent dat de kenmerken kloppen: golfplaten of vlakke platen uit de periode waarin asbestcement veel werd gebruikt. Het is geen uitslag. Zekerheid geeft pas het laboratoriumonderzoek van een monster.

Boerderijen en stallen langs de Streek

In het oostelijke deel van de Streek liggen de meeste verdachte daken van het dorp: 96 stuks op ongeveer 350 woningen. Het westelijke deel volgt met 73. Dat zijn hoge aantallen voor zulke kleine buurten, en ze passen bij wat daar staat. De boerderijen zijn een variant op het Saksische hallehuis, met een lang dak en daarachter schuren en stallen. Zo'n opbouw van gebouwen achter elkaar levert veel dakoppervlak op.

Bij een boerderij die nog agrarisch in gebruik is, geldt de 35 m²-regel voor particulieren niet. Een stal of werktuigenberging die bij een bedrijf hoort, mag je niet zelf saneren. Dan werkt een gecertificeerd bedrijf, en gaat er eerst een inventarisatie aan vooraf. Heeft de boerderij geen vee meer en woon je er alleen, dan horen de schuren bij je woning. Is het dak dan klein genoeg en zijn de platen heel, dan kan de regeling voor particulieren weer gelden.

Op veel oude gebouwen staan nog houten schoorstenen. Laat bij verbouwing of herstel van zo'n gebouw niet alleen het dak bekijken, maar ook de platen onder de dakrand, rond de schoorsteen en in de zijwanden. Daar zit vaak materiaal dat minder opvalt dan golfplaat.

Buitengebied en buurtschappen

Het dorp hoort bij een gemeente met vier dorpen en tien buurtschappen, en ruim vier vijfde van de grond in de woonplaats is landbouwgrond. Een deel van de verdachte daken ligt dan ook ver van de bebouwde kom. Langs de Rechterensweg en omgeving staan 65 daken, in de buurt van Leyen veertig, bij Lankhorst 27 en nog eens 17 in een tweede buurt, en in Heidehoogten eenentwintig.

Vooral Heidehoogten valt op. Op iets meer dan vijftig woningen liggen eenentwintig verdachte daken, en ruim vier op de tien van die woningen komt uit de jaren zestig en zeventig. Ook bij Berger Achthoven liggen dertien verdachte daken op slechts ongeveer dertig woningen. Zulke verspreide erven hebben vaak meer schuren dan huizen, en de schuren zijn groot.

Een erf in het buitengebied is zelden één gebouw. Bij een inventarisatie loont het om het hele erf in één keer te laten bekijken: woonhuis, schuur, stalgedeelte, oude kippenhok. Elk los bezoek kost een bedrijf reistijd, en die zit in de prijs.

Schuren, bergingen en garages

Bij de woningen staan ruim veertienhonderd bijgebouwen zonder eigen adres die zijn gebouwd voordat asbest werd verboden. Daarnaast zijn er bijna honderd garageboxen en bergingen met een eigen adres. Dat zijn de gebouwtjes waar de dakplaten het vaakst golfplaten zijn.

Als particulier mag je hooguit 35 m² hechtgebonden asbest zelf verwijderen, mits het om je eigen woning of een bijgebouw op eigen erf gaat. Het werk is dan alleen toegestaan voor geschroefde golfplaten die nog goed zijn. Je meldt het vooraf via het Omgevingsloket, je werkt zonder betaalde hulp en je breekt of zaagt niets. Is een dak groter, zijn de platen verweerd of gebroken, of zijn ze gelijmd, dan is een gecertificeerd bedrijf nodig. Zie je mos en scheuren, dan is dat meestal al het geval.

Twijfel je of de platen asbest bevatten, laat dan eerst één monster onderzoeken. Asbestvrije platen van latere jaren lijken er sterk op. Zie ook asbest laten testen voor wat dat inhoudt.

Woningen van voor het verbod

Ongeveer twee derde van de woningen in het dorp is gebouwd voordat asbest werd verboden, en een kwart komt uit de jaren zestig en zeventig. In die periode werd het materiaal het meest toegepast. Je vindt het dan vooral in vensterbanken, rookkanalen, platen onder de dakrand, dakbeschot en harde vinyltegels onder een latere vloer.

De buurten verschillen. In de noordelijke wijk komt de grootste groep panden uit de jaren vijftig en zestig, en meer dan de helft van de woningen daar is gebouwd in de piekperiode van het asbestgebruik. Er staan relatief veel appartementen, en bijna de helft is huur. Een huurder beslist niet zelf over asbest in de woning: dat doet de verhuurder, want die is eigenaar. Zie je beschadigd materiaal, meld het dan en laat het liggen. Opvallend is dat daar weinig verdachte daken liggen, veertien op bijna negenhonderd woningen.

In plan-West is bijna negen op de tien woningen van voor het verbod. In de Streek zelf is het merendeel van de woningen vrijstaand en in eigen bezit, zodat de eigenaar zelf beslist en ook zelf de rekening betaalt.

Bedrijven, werkplaatsen en scholen

Naast woningen telt het dorp bijna tweehonderd utiliteitspanden van voor het verbod. Daaronder vallen ruim honderd bedrijfshallen en werkplaatsen, negentien kantoren, vijf scholen, zes zorggebouwen en vier sportgebouwen. Bij het industrieterrein zijn het er negen.

De regeling voor particulieren is voor een bedrijfspand niet bedoeld. Bij verkoop, verhuur of verbouwing van een hal kan de koper of de financier vragen naar een inventarisatierapport. Voor werknemers geldt bovendien de Arbowet: een onderhoudsploeg mag pas aan de gang als duidelijk is wat er in het gebouw zit.

Monumenten en beschermd dorpsgezicht

Het dorp is een beschermd dorpsgezicht van ruim tweehonderd hectare, en in de woonplaats staan 158 rijksmonumenten. De traditionele boerderijen hebben groene luiken en deuren, witte kozijnen en een rode topgevel. Dit zijn gebouwen waar je niet zomaar aan begint.

Wil je een monument verbouwen, dan kan naast de sloopmelding een omgevingsvergunning nodig zijn. Overleg dus met de gemeente voordat een saneerder de eerste plaat losmaakt.

Storm, isolatie en zonnepanelen

In Overijssel gold de afgelopen vijf jaar zo'n vijfentwintig keer code oranje of rood, de twee hoogste waarschuwingsniveaus. Het dorp ligt in laaggelegen veengebied, en de hoogste windstoot die op het meetstation bij Marknesse is gemeten, was 126 kilometer per uur. Waait er een stuk van een asbestdak, laat de scherven dan liggen, maak ze nat en houd kinderen en dieren weg. Neem contact op met de verzekeraar en met een gecertificeerd bedrijf.

Bij bijna de helft van de woningen in het dorp liggen al zonnepanelen. Op asbestplaten kunnen die niet worden bevestigd, omdat er gaten in moeten. Wil je panelen op een schuur, laat dan eerst het dak saneren en neem het nieuwe dak in dezelfde opdracht mee. Bij isolatie van een zolder in een woning uit de jaren zeventig geldt dat het dakbeschot eerst moet worden bekeken. Het energieloket kan vertellen welke regelingen de gemeente heeft. Die gaan over isolatie, niet over het weghalen van asbest.

Toezicht, afvoer en container

De Omgevingsdienst IJsselland houdt toezicht op de verwijdering. Zie je platen breken of asbest in een gewone afvalcontainer verdwijnen, dan kun je dat melden bij de gemeente of de omgevingsdienst. Via het Omgevingsloket dien je de sloopmelding in.

Bij een sanering regelt het bedrijf zelf de afvoer. Wil je als particulier een klein dak zelf wegbrengen, vraag dan eerst bij de gemeente welke milieustraat asbest aanneemt. Komt er een container of steiger op de weg, vraag dan ook na welke regels daarvoor gelden. Het bedrijf regelt dat meestal, maar het staat op jouw adres.

Rekenvoorbeeld: een schuur achter de woning

Een schuur van zes bij zeven en een halve meter heeft een dak van 45 m². Is er nog geen rapport, dan kost inventariseren en verwijderen samen volgens de richtprijzen vanaf € 2.500, waarvan het onderzoek vanaf € 300. Dit is een dak voor een gecertificeerd bedrijf, want het is groter dan 35 m². Voor jouw maten geeft de rekentool een eigen berekening.