Asbest verwijderen in Koog aan de Zaan

Een dorp langs de Zaan

Koog aan de Zaan is een dorp in de Zaanstreek dat tot de jaren zeventig een eigen gemeente was. De plaats bestaat uit twee woonwijken, Oud Koog en het nieuwere Westerkoog, die van elkaar worden gescheiden door de spoorlijn en de provinciale weg. De structuur wordt bepaald door de dijk langs de Zaan, die aan beide kanten is bebouwd met woonhuizen, winkels en enkele grote fabrieken. Kort voor de oorlog werkte zeventig procent van de bevolking in een fabriek.

Die geschiedenis bepaalt wat je hier tegenkomt. Ruim negen op de tien woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, bijna 4.900 woningen. Ruim de helft van alle woningen komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbest het meest werd toegepast, en bijna drie op de tien is van voor het einde van de oorlog.

In de woonplaats liggen 99 daken met platen die asbest kunnen bevatten, samen ongeveer 8.600 m². Daarvan zitten er 57 op een schuur of garage bij een woning. In de hele gemeente Zaanstad zijn het er 2.247. Per duizend woningen valt Koog aan de Zaan in de categorie weinig, vergeleken met 333 plaatsen.

Oud Koog: de meeste verdachte daken

Van de 99 verdachte daken liggen er 75 in Oud Koog, bij bijna 2.400 woningen waarvan bijna negen op de tien van voor het verbod is. Tussen het einde van de negentiende eeuw en de jaren vijftig is het hele gebied tussen de rivierdijk en de spoorweg volgebouwd. De grootste groep panden komt uit de jaren dertig en veertig, en het gebied ten westen van de Museumlaan is vooral uit de jaren dertig. Appartementen komen er het meest voor, bijna achthonderd adressen, en iets meer dan de helft is koop.

In een gebouw met meerdere appartementen beslis je niet alleen: de verhuurder of de vereniging van eigenaren heeft een stem bij gemeenschappelijke delen. Kijk dus eerst of voor het gebouw al een inventarisatie bestaat, dan hoef je niet dubbel te betalen.

Ongeveer drie op de tien woningen is van een corporatie. Huurders geven beschadigd materiaal door aan de verhuurder en laten het zelf met rust. Plan je op eigen kosten een nieuwe keuken of vloer, informeer dan eerst of er een inventarisatie van het gebouw is.

Woningen uit de jaren zeventig en tachtig

Wat hier van voor het verbod staat, komt grotendeels uit de twee decennia vlak daarvoor, vanaf het midden van de jaren zeventig. Er ging toen nog altijd asbest in gebouwen, maar sinds het begin van de jaren tachtig steeds minder. Je vindt het vooral in asbestcement: golfplaten, gevelplaten, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen. Harde vinyltegels met asbest verdwijnen rond het midden van de jaren tachtig, en losgebonden brandwerend board gebruikte vanaf de eerste helft van dat decennium bijna niemand meer.

Een huis uit de late jaren tachtig is dus niet vanzelf asbestvrij. Het latere vezelcement ziet er hetzelfde uit als asbestcement, dus zekerheid komt alleen uit een laboratoriumonderzoek van een monster. Ga je de badkamer, de meterkast of een aanbouw slopen, dan hoort daar in de regel een inventarisatie bij. Bijna driekwart van de grondgebonden woningen is gebouwd voor de eerste helft van de jaren tachtig.

Westerkoog: de nieuwbouwwijk uit de jaren zeventig

Westerkoog is een typische nieuwbouwwijk uit de jaren zeventig, met een grillig karakter en veel gezinnen in eengezinswoningen. Er wonen ruim zesduizend mensen, en groen en water zijn overal aanwezig. In Westerkoog Midden en Westerkoog Oost komt de grootste groep panden uit de jaren zeventig, met tussenwoningen als meest voorkomend type en ongeveer twee derde koop.

De aantallen verdachte daken zijn er klein: 19 in Westerkoog Midden, waar alle woningen van voor het verbod zijn en ruim acht op de tien uit de jaren zestig en zeventig komen, en 5 in Westerkoog Oost, waar bijna alle woningen uit dezelfde jaren stammen. Dat zijn weinig daken voor zoveel woningen. Het bouwjaar vertelt niet wat er op het dak ligt; een inspectie wel.

In Westerkoog staan rijen vergelijkbare woningen naast elkaar. Overleg met de buren voordat je een prijs vraagt, want gezamenlijk werken kan voordeliger zijn.

Schuren, bergingen en garageboxen

Achter de woningen van voor het verbod staan ruim 2.100 bijgebouwen zonder eigen adres, en er zijn ruim 240 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Zelf verwijderen mag bij zo'n dak tot 35 m² als eigenaar, zolang de platen geschroefd zijn en heel blijven.

De sloopmelding in het Omgevingsloket komt vooraf, de startmelding twee dagen voor de start en de eindmelding op de eerste werkdag na afloop. Een deel zelf en de rest door een bedrijf kan niet, want de grens geldt voor het totaal. Verweerde of gebroken platen zijn voor een gecertificeerd bedrijf. Loopt het dak door over een rij garageboxen, dan is de eerste vraag wie eigenaar is, want de platen liggen over elkaar.

Fabrieken, herenhuizen en monumenten langs de dijk

De fabrieken staan vooral op het driehoekige terrein ten oosten van de Lagedijk. Daar is vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw tot de jaren dertig een reeks bedrijfsgebouwen ontstaan, naast een stijfselfabriek en een machinefabriek. Bij een bedrijfsgebouw helpt de regeling voor particulieren niet. Vóór sloop of verbouwing moet in de regel een inventarisatie gebeuren, en het asbest gaat weg via een gecertificeerd bedrijf.

In totaal staan er ruim honderd utiliteitspanden van voor het verbod: 23 bedrijfshallen en werkplaatsen, 21 kantoorpanden, 6 sportgebouwen, 6 zorggebouwen en 4 schoolgebouwen. In de plaats zijn dertig adressen met een industriefunctie.

Langs de dijk staan ook herenhuizen en villa's uit de tweede helft van de negentiende eeuw, onder meer aan de Hoogstraat, en een groot kerkgebouw aan de Boschjesstraat. Of een pand beschermd is, controleer je bij het monumentenregister en de gemeente. De gemeente heeft een subsidieregeling voor het in stand houden van erfgoed. Asbest verwijderen mag in zulke panden gewoon, maar een nieuw dak of een andere gevel kan toestemming vragen.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Noord-Holland zat de afgelopen vijf jaar vierentwintig keer onder code oranje of rood. Op Schiphol, zestien kilometer verderop, is ooit een windstoot van ruim 148 kilometer per uur gemeten. Na zo'n storm kan een gebroken plaat in de tuin liggen. Raak hem niet aan, zet kinderen en huisdieren binnen, maak het materiaal vochtig en meld het bij de verzekeraar. De rest is voor een gecertificeerd bedrijf.

Zonnepanelen liggen er al op ongeveer een derde van de woningen. Een asbestdak is daarvoor geen basis, dus eerst saneren. Bij bijna een derde van de woningen is de spouwmuur bij de bouw niet geïsoleerd, en ruim de helft is gebouwd in de periode van de eerste isolatie-eisen. De gemeente kent een isolatiesubsidie en een stimuleringslening voor duurzaamheid, en er is een fysiek energieloket. Dat geld dient voor energiemaatregelen en niet voor asbestsanering. Bij een zolder die je wilt isoleren, kijk je eerst naar het dakbeschot.

Toezicht, milieustraat en een container op straat

Wie het asbestwerk controleert, is de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Zie je dat platen worden gebroken of asbest bij het gewone afval komt, dan geef je dat door aan de gemeente of aan die dienst.

Over het inleveren van asbest stelt de gemeente eigen eisen, die je vooraf navraagt. Een steiger, opslagcontainer of bouwlift is gratis te melden als hij aan de plaatsingsregels voldoet. Anders is een objectvergunning nodig, die ruim honderd euro kost, en bij verkeershinder komt er een tijdelijke verkeersmaatregel van ruim zeventig euro bij. Vaak regelt het saneringsbedrijf dat voor je.

Rekenvoorbeeld: een schuur van zes bij zes meter

Een schuur van zes bij zes meter heeft een dak van 36 m². Mist het rapport nog, dan komt de inventarisatie erbij en lopen de richtprijzen voor onderzoek en verwijdering samen op van € 2.500 tot € 3.300. Een dak van 36 m² zit net boven de 35 m² waarbinnen een particulier zelf mag werken, dus een gecertificeerd bedrijf moet het doen. Eigen maten rekent de rekentool voor je door.