Asbest verwijderen in Krommenie

Een dorp van zeildoek en hout

Krommenie was tot de jaren zeventig een eigen gemeente in het noorden van de Zaanstreek. Drie eeuwen lang was de zeildoekweverij een belangrijke bron van werk, met Krommenie als centrum. Rond het midden van de negentiende eeuw stonden er 434 weefgetouwen en zaten acht van de dertien Nederlandse rolreders in het dorp. De as van de kern is nog steeds de Noorder- en Zuiderhoofdstraat, waar houten huizen met achttiende-eeuwse pronkgevels staan, traditioneel groen en wit geschilderd. Vrijwel alles was lange tijd houtbouw. Alleen de kerk, het Rechthuis en de begane grond van een aantal woningen waren van baksteen.

Bijna acht op de tien woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, ruim 6.200 woningen. Ongeveer een op de zeven is van voor de oorlog, ruim een op de zeven komt uit de jaren vijftig en het begin van de jaren zestig, en ongeveer drie op de tien is gebouwd tussen het midden van de jaren zestig en het midden van de jaren zeventig. Ruim vier op de tien woningen valt in de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbest het meest werd verwerkt.

In de woonplaats liggen 175 daken met platen die asbest kunnen bevatten, samen ongeveer 16.500 m². Daarvan zitten er 116 op een schuur of garage bij een woning. Telt de hele gemeente Zaanstad mee, dan gaat het om 2.247 daken. Per duizend woningen valt Krommenie in de categorie weinig, vergeleken met 333 plaatsen.

De hoogtijdagen van asbest

De meest voorkomende bouwperiode van voor het verbod is hier die van het midden van de jaren zestig tot het midden van de jaren zeventig. Dat waren de hoogtijdagen van asbest in de bouw. In woningen uit die jaren kom je onder meer tegen: gevelbeplating en dakbeschot van asbestcement, vensterbanken en dorpels, galerijschotten van flats, brandwerende platen in garages en rond de cv-ketel, vinylzeil in keukens en op trappen, harde vinyltegels en golfplaten op bergingen en schuren.

Een lijstje als dit zegt niet dat elke woning het heeft. Het zegt waar je moet kijken voordat je gaat verbouwen. Wie in zo'n huis de keuken, het trapgat of de meterkast aanpakt, doet er goed aan eerst een inventarisatie te laten maken. Voor het vervolg lees je meer over de asbestinventarisatie.

Noorderhoofdbuurt, Zuiderhoofdbuurt en Snuiverbuurt

De meeste verdachte daken liggen in de Noorderhoofdbuurt: 46 bij ruim twaalfhonderd woningen, waarvan ruim zes op de tien van voor het verbod is. De grootste groep panden komt er uit de jaren dertig en veertig, appartementen komen het meest voor en twee derde van de woningen is huur. In de Zuiderhoofdbuurt liggen 35 verdachte daken bij bijna duizend woningen, waarvan bijna negen op de tien van voor het verbod, en daar is bijna zeven op de tien koop.

De Snuiverbuurt heeft er 33 bij ruim twaalfhonderd woningen. De buurt is vooral in de jaren vijftig en zestig gebouwd, met tussenwoningen als meest voorkomend type. Ruim een kwart van de woningen komt uit de jaren zestig en zeventig. Bijna twee derde is koop, dus de eigenaar beslist zelf over een onderzoek.

Noorderham, Rosariumbuurt en Zuiderham

De wijken ten westen van de hoofdstraten zijn jonger. Noorderham en de Rosariumbuurt zijn vooral in de jaren vijftig en zestig gebouwd, met appartementen als meest voorkomend type. In Noorderham liggen 18 verdachte daken bij ruim vijftienhonderd woningen, bijna alle van voor het verbod en ruim negen op de tien uit de jaren zestig en zeventig. In de Rosariumbuurt zijn het er 8 bij ruim zeshonderd woningen, en daar is bijna alles huur.

Zuiderham is uit de jaren zeventig en heeft maar 2 verdachte daken bij bijna veertienhonderd woningen, terwijl bijna alle woningen van voor het verbod zijn. Tussenwoningen zijn er het meest gebouwd en ruim zes op de tien woningen is huur. Willis, uit de eerste jaren van deze eeuw, telt 6 verdachte daken. Het aantal verschilt dus sterk per buurt en volgt het bouwjaar niet altijd, dus laat het dak zelf beoordelen.

Bijna vier op de tien woningen in Krommenie is van een corporatie, en ruim een derde staat in een meergezinsgebouw. De woonplaats telt ruim drieduizend adressen met het woningtype appartement. Bij huur gaat de melding van beschadigd materiaal naar de verhuurder, en bij een koopappartement naar de vereniging van eigenaren.

Krommeniedijk en het open land

Krommeniedijk is een gehucht met een bouwlint langs de noordelijke dijk van de Woudpolder, dat zich oostwaarts uitstrekt tot de Taandijk. Er liggen 27 verdachte daken bij 192 woningen, en bijna drie kwart van de woningen is van voor het verbod. Vrijstaande woningen komen er het meest voor, ruim honderd adressen, en bijna alles is koop. Het is de buurt met de hoogste woningwaarde van de plaats.

Ongeveer een derde van de woonplaats is landbouwgrond. Dat maakt het verschil tussen wat je als particulier mag en wat niet belangrijk: de schuur bij je huis valt onder de ruimte voor particulieren, een agrarisch bedrijfsgebouw niet. Staan er meerdere gebouwen op één erf, dan telt de grens van 35 m² voor alles bij elkaar. Bij Krommeniedijk ligt ook het fort uit de Stelling van Amsterdam, dat tot het Werelderfgoed behoort.

Schuren, bergingen en garageboxen

Achter de woningen van voor het verbod staan ruim 2.600 bijgebouwen zonder eigen adres, en er zijn bijna 700 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Ongeveer twee derde van de verdachte daken in de woonplaats ligt op zo'n schuur of garage bij een woning.

Voor die daken geldt een grens van 35 m² voor alles bij elkaar. Je meldt de sloop vooraf in het Omgevingsloket, twee dagen voor de start volgt de startmelding en op de eerste werkdag na afloop de eindmelding. Een stuk zelf doen en de rest uitbesteden is niet toegestaan. Zijn de platen verweerd, gebroken of vastgelijmd, dan kies je voor een gecertificeerd bedrijf. Staan er garageboxen onder één doorlopend dak, zoek dan eerst uit van wie dat dak is.

Houtbouw, fabrieken en bedrijfspanden

Rond het begin van de twintigste eeuw ontstonden tussen de fabrieksterreinen lange rijen eenvoudige arbeiderswoningen, zoals aan de Wilhelminastraat: grotendeels hout met halfsteens bakstenen voorgevels. Aan de Weiver staan sobere houten huizen uit de negentiende eeuw, en een kaashal uit het begin van de twintigste eeuw. Voor panden als deze gelden de gewone regels voor verbouwen, maar bij een nieuw dak of een andere gevel overleg je eerst met de gemeente. De gemeente heeft een subsidieregeling voor het in stand houden van erfgoed, en of een pand beschermd is, controleer je in het monumentenregister.

Tussen de Hoofdstraat en de vaart stonden grote fabrieken, onder meer een linoleumfabriek. Die is gesloopt en vervangen door 231 woningen. Een enveloppenfabriek uit het eind van de negentiende eeuw staat er nog, bijna helemaal gaaf. Naast de woningen zijn er ruim 200 utiliteitspanden van voor het verbod: 54 bedrijfshallen en werkplaatsen, 30 kantoorpanden, 10 scholen, 10 zorggebouwen en 8 sportgebouwen. Bij een bedrijfspand is zelf verwijderen geen optie. Een inventarisatie is in de regel verplicht vóór sloop of verbouwing, en een gecertificeerd bedrijf haalt het asbest weg.

Storm, isolatie en zonnepanelen

Noord-Holland kreeg de afgelopen vijf jaar vierentwintig keer code oranje of rood. Het dichtstbijzijnde windstation, in IJmuiden op bijna vijftien kilometer, noteerde ooit een windstoot van bijna 173 kilometer per uur. Valt er na een storm plaatmateriaal van een schuur, ga er dan niet mee aan de slag. Zet kinderen en huisdieren buiten bereik, houd de stukken vochtig en geef het door aan je verzekeraar. Een gecertificeerd bedrijf ruimt het op.

Zonnepanelen liggen er op bijna een derde van de woningen. Op asbestplaten worden ze niet gelegd, dus de sanering gaat voor. De spouwmuur is niet geïsoleerd bij ruim de helft van de woningen die tussen de jaren twintig en het midden van de jaren zeventig zijn gebouwd. De gemeente heeft een isolatiesubsidie, een stimuleringslening voor duurzaamheid en een fysiek energieloket. Dat helpt bij energiemaatregelen en betaalt geen sanering. Wie zijn zolder wil isoleren, kijkt eerst naar het dakbeschot.

Toezicht en een container op straat

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied kijkt of asbestwerk volgens de regels gebeurt. Een melding over gebroken platen of asbest in het restafval kan bij de gemeente of bij die dienst.

Voor een steiger, opslagcontainer of bouwlift op straat is een gratis melding genoeg als de plaatsingsregels van de gemeente worden gevolgd. Anders is een objectvergunning nodig, van ruim honderd euro, en bij verkeershinder komt een tijdelijke verkeersmaatregel van ruim zeventig euro daar nog bij. Het saneringsbedrijf neemt dit vaak over, maar zie erop toe dat het gebeurt.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vijf bij elf meter

Op een erf aan de dijk kan een schuur van vijf bij elf meter staan, met een dak van 55 m². Dat is ruim meer dan de 35 m² waarbinnen een particulier zelf mag werken, dus een gecertificeerd bedrijf moet het doen. Met een inventarisatie erbij kosten onderzoek en verwijdering volgens de richtprijzen samen vanaf € 2.500 en ze kunnen oplopen tot € 3.450. Wie andere maten heeft, ziet de uitkomst in de rekentool.