Asbest verwijderen in Veendam

Wat de bouwjaren in Veendam zeggen

In de woonplaats staan ruim tienduizend woningen. Ruim acht op de tien is gebouwd voordat asbest werd verboden en bijna de helft komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het meest werd toegepast. Ongeveer een op de zes is van vóór de oorlog.

De grootste groep van voor het verbod is iets jonger, uit het midden van de jaren zeventig tot begin jaren negentig. Asbest mocht toen nog, maar werd na het begin van de jaren tachtig minder gebruikt. Asbestcement bleef wel in de handel tot het verbod, dus golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen uit die tijd kunnen het nog bevatten. Aan de buitenkant is dat niet te zien, want asbestcement lijkt sterk op het vezelcement dat later is gemaakt. Zekerheid komt pas met een laboratoriumuitslag.

Het centrum en de oude linten

De buurt met de meeste verdachte daken is het centrum: honderdzevenentwintig bij ruim vijftienhonderd woningen. De grootste groep panden komt er uit de tijd van voor en vlak na de oorlog, appartementen zijn het meest voorkomende type en iets meer dan de helft is koop. Het oude dorp ontstond rond de Kerkstraat, waar twee wegen samenkomen, met lintbebouwing langs het Oosterdiep en het Westerdiep. Er stonden boerderijen van het Oldambstertype, winkels, kleine bedrijven en symmetrische woonhuizen.

In de negentiende eeuw kwamen daar statige villa's en woon-winkelpanden bij, aan de drukke kant van het Oosterdiep. Rond de Winkler Prinsstraat en de Van Berensteijnlaan werd een planmatige woonwijk aangelegd met grote vrijstaande villa's, en in de zijstraten kleinere burgerwoningen en luxe arbeiderswoningen. Later volgde langs de Lange Leegte een serie burgerwoningen.

In zulke oude panden zit asbest zelden in de oorspronkelijke bouw, maar wel eens in latere toevoegingen: een kachelplaat, een aanbouw, een berging, een rookkanaal. Het jaar van de laatste verbouwing zegt meer dan het bouwjaar.

Oude Ae, Zuid en Sorghvliet

Oude Ae heeft honderdtweeëntwintig verdachte daken, bij ruim 1.600 woningen. De wijk is vooral uit de jaren vijftig en zestig, tussenwoningen komen het meest voor en koop en huur houden elkaar vrijwel in evenwicht. In Veendam-Zuid, met appartementen als meest voorkomend type en bijna zes op de tien woningen huur, liggen vijfenveertig verdachte daken; bij het station negenendertig.

Sorghvliet is met ruim 3.700 woningen de grootste woonbuurt, gebouwd in de jaren zeventig. Ruim vier vijfde van de woningen komt uit de jaren zestig en zeventig, tussenwoningen zijn het gewoonst en ruim de helft is koop. De buurt bestaat uit het Scheepskwartier, de Zeestratenwijk, het Borgerspark, de Provincehoek en de Rivierenbuurt. Er liggen zevenenveertig verdachte daken. Dat is relatief weinig voor zo'n grote buurt, maar bij een verbouwing of een nieuw dak op een berging blijft een inventarisatie nodig.

Wie in een buurt als Sorghvliet woont, heeft vaak een buur met dezelfde berging. Samen een prijs vragen scheelt, omdat het opzetten van de werkplek en het afvoeren een vast deel van de kosten zijn.

Wildervank, Middenweg en de vrijstaande woningen

Wildervank heeft ruim 2.400 woningen en een veenkoloniale structuur met een dubbel kanalenstelsel dat in Noord-Nederland zijns gelijke niet kent. Vrijstaande woningen komen er het meest voor en driekwart is koop. Bij een vrijstaand huis hoort meestal een groter erf met meer dan één bijgebouw.

In Middenweg en omgeving staan vooral vrijstaande huizen uit de jaren zeventig, driekwart koop. Er liggen achtenzeventig verdachte daken bij maar 368 woningen. Dat zijn veel daken voor zo weinig huizen. Ook in Ommelanderwijk liggen er achtenzeventig bij 450 woningen.

Buitengebied, stallen en grote daken

Ruim twee derde van het grondgebied is landbouwgrond. Dat past bij het grote verdachte oppervlak: bijna 122.000 m² dak. In Zuidwending liggen vijfenvijftig verdachte daken bij maar 167 woningen, en onder de verspreide huizen vierendertig bij tweeëntachtig. Voor zo weinig woningen is dat veel dak, wat erop wijst dat het om grotere gebouwen gaat dan een berging achter een rijtjeshuis, zoals schuren en stallen.

Een stal of ander agrarisch bedrijfsgebouw valt buiten de particuliere regeling, ook bij een klein dak. Na een inventarisatie verwijdert een gecertificeerd bedrijf het asbest. Offertes voor grote daken lopen per vierkante meter, en bij meer oppervlak daalt die prijs per meter doorgaans. Wie toch al een nieuw dak nodig heeft, kan de sanering in dezelfde opdracht onderbrengen, eventueel samen met isolatie of panelen.

Schuren, bergingen en garageboxen

Er staan ruim drieduizend bijgebouwen van vóór het verbod zonder eigen adres, naast bijna negenhonderd garageboxen en bergingen met een eigen adres. Ongeveer één bijgebouw op elke drie woningen heeft dus geen eigen adres. Van de 641 verdachte daken liggen er 368 op een schuur of garage bij een woning.

Wie particulier is, mag maximaal 35 m² hechtgebonden asbest zelf weghalen uit de eigen woning of een bijgebouw op eigen erf. Geschroefde platen die heel zijn, een melding vooraf in het Omgevingsloket en niemand die ervoor betaald wordt: dat zijn de randvoorwaarden. Is het materiaal verweerd, gebroken of vastgelijmd, dan niet. Bij een rij garageboxen hebben de boxen vaak verschillende eigenaren onder één doorlopend dak, dus begin met uitzoeken wie dat dak beheert.

Bedrijfspanden en industrie

Veendam was het centrum van de aardappelmeelindustrie, met twaalf fabrieken aan het eind van de negentiende eeuw en zestien in de jaren dertig. Er waren ook strokartonfabrieken, scheepswerven, een grofsmederij en een metaalfabriek. Veel daarvan is verdwenen, maar van de bedrijfspanden uit de tijd vóór het verbod zijn er nog ruim driehonderdvijftig over: 125 bedrijfshallen en werkplaatsen, 63 kantoren, 16 scholen, 12 zorggebouwen en 9 sportgebouwen.

Voor al die gebouwen is een inventarisatie de eerste stap vóór sloop of verbouwing, waarna een gecertificeerd bedrijf het asbest verwijdert, ook als het om enkele platen gaat. Een loodgieter of schilder die zomaar in verdachte platen werkt, riskeert vezels in het hele pand.

Storm, zonnepanelen en bodembeweging

Bij Nieuw Beerta, bijna twintig kilometer verderop, werd ooit een windstoot van ruim 131 kilometer per uur geregistreerd. De provincie had de afgelopen vijf jaar vijfentwintig keer code oranje of rood. Een gebroken plaat na een storm blijft liggen: niet aanraken, niet opvegen of opzuigen, kinderen en huisdieren erbij weg. Meld het bij je verzekeraar en roep een gecertificeerd bedrijf in voor het opruimen.

Bijna de helft van de woningen heeft zonnepanelen, maar niet op een asbestdak, want de bevestiging vraagt gaten in de platen. De gemeente heeft een subsidie voor isolatie door particuliere eigenaren. Die is bedoeld voor energiemaatregelen, niet voor het weghalen van asbest.

Veendam valt onder de schaderegeling voor mijnbouw in de provincie en is ook een locatie voor zoutwinning. Wordt er bij herstel iets gesloopt of verbouwd in een woning van voor het verbod, dan geldt de gewone regel: eerst weten wat erin zit.

Toezicht en container

De Omgevingsdienst Groningen ziet toe op asbestwerk. Breken er platen of ligt er asbest in de gewone afvalbak, dan zijn de gemeente en de omgevingsdienst de meldpunten. Na de sloopmelding van een bedrijf wacht men in de regel vier weken voordat het werk begint.

Bij een grote sanering hoort vaak een afgesloten container of big bags, op de oprit of aan de weg. Komt die op de openbare weg, vraag dan aan de gemeente of er een melding of ontheffing nodig is. Het saneringsbedrijf zorgt daar meestal voor, maar de container staat voor jouw deur.

Rekenvoorbeeld: een schuur van zes bij tien meter

Denk aan een schuur van zes bij tien meter, goed voor 60 m² dak. Inclusief inventarisatie begint de richtprijs bij € 2.500 en eindigt hij bij € 3.700. Zelf weghalen mag niet, want dat ligt ver boven de grens voor particulieren. Met de rekentool reken je door met je eigen afmetingen.