Asbest verwijderen in Haarlem

Een vooroorlogse stad met asbest in de aanpassingen

Bijna de helft van de woningen is gebouwd vóór de oorlog, en de grootste groep komt uit de jaren twintig en dertig. De middenwaarde van het bouwjaar ligt in de jaren vijftig. Zo'n huis bevat in de oorspronkelijke bouw zelden asbest. Dat kwam vooral na de oorlog in gebruik, dus het zit hier meestal in latere aanpassingen: isolatie rond cv-leidingen in kelder of zolder, rookkanalen van asbestcement, een brandwerende plaat rond de ketel, vinylzeil of vinyltegels in keuken en toilet, en golfplaten op een schuur of garage.

Ruim acht op de tien woningen is gebouwd vóór het verbod, ongeveer vijfenzestigduizend huizen. Zo'n tweeduizend daken gelden als verdacht, samen ongeveer 82.400 m². Gerekend per duizend woningen blijft de stad onder het gemiddelde van de 333 grootste plaatsen. Van die daken liggen er ruim 1.800 op een schuur of garage bij een woning.

Sterrenbuurt, Patrimonium en de buurten met de meeste verdachte daken

De Sterrenbuurt telt 112 verdachte daken bij 583 woningen, alle woningen zijn van vóór het verbod. Op de voet volgt de Patrimoniumbuurt met 103 daken bij 587 woningen. Dat is het vroegste en grootste voorbeeld van volkswoningbouw door coöperatieve woningbouwverenigingen vanaf het eind van de jaren tien. Arbeiderswoningen uit die periode zijn gesloten bebouwd binnen een rechthoekig stratenpatroon, met één bouwlaag onder een kap of twee bouwlagen zonder kap.

Verder staan op de lijst de Roemer Visscherbuurt met 94 daken, de Van Zeggelenbuurt met 84, Stedenbuurt-west met 80 en Hondsbos-Dever met 74. In Stedenbuurt-west komt ruim acht op de tien woningen uit de jaren zestig en zeventig, in Hondsbos-Dever ruim de helft. In de Sterrenbuurt en de Patrimoniumbuurt bijna geen enkele. Ook de Kruistochtbuurt, de Nieuw-Guineabuurt en de Van Aemstelbuurt tellen er elk meer dan zestig.

Schuren, bergingen en garageboxen

Er staan 20.739 bijgebouwen van vóór het verbod zonder eigen adres en 3.253 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Dat is waar je het vaakst golfplaten tegenkomt: een schuur in de achtertuin van een rijtjeshuis, een berging bij een portiekwoning, een rij boxen op een binnenterrein.

Voor zo'n dak geldt de grens van 35 m². Een eigenaar met hechtgebonden, geschroefde en gave platen mag ze zelf weghalen, mits de sloopmelding uiterlijk een week en de startmelding twee dagen voor aanvang zijn gedaan. Die grens telt voor alle platen samen. Platen die verweerd, gebroken of vastgelijmd zijn, laat je door een gecertificeerd bedrijf verwijderen.

Bij een rij boxen met één doorlopend dak zijn vaak meerdere partijen eigenaar. Wie één box laat saneren, beroert ook de platen boven de box ernaast, dus afstemming met de andere eigenaren komt eerst. Zoek na wie het dak bezit en of een beheerder voor de hele rij kan optreden.

Schalkwijk en de flats uit de jaren zestig en zeventig

Schalkwijk is later bij de stad gevoegd, voor het grootste deel in de jaren zestig gebouwd en de grootste wijk. De wijken Europawijk, Boerhaavewijk en Meerwijk hebben als grootste groep panden die uit de jaren vijftig en zestig, en appartementen zijn er veruit het meest voorkomende type: 4.392 van 5.048 woningen in Europawijk, 4.063 van 4.194 in Boerhaavewijk en 4.084 van 4.260 in Meerwijk. In Meerwijk is bijna acht op de tien woningen huur. In Molenwijk, uit de jaren zeventig, is juist meer dan de helft koop.

In flats uit die tijd kan asbest zitten op plekken die het hele gebouw raken, zoals leidingschachten, plaatwerk bij balkons en bergingen in de onderbouw. Daarover beslist de VvE of de verhuurder. Bijna een kwart van de woningen staat in een gebouw van vijf bouwlagen of meer. In totaal zijn er 13.856 woningen in flats die tussen de jaren vijftig en halverwege de jaren tachtig zijn gebouwd. Een inventarisatie van het hele gebouw is daar het beste uitgangspunt.

Oude Stad, hofjes en monumenten

De stad heeft ongeveer 1.150 rijksmonumenten en 1.238 gemeentelijke monumenten, onder meer de Sint Bavokathedraal en het Stadhuis, en 19 hofjes. Haarlem is bovendien aangewezen als rijksbeschermd stadsgezicht. In de Oude Stad is de grootste groep panden uit de achttiende en negentiende eeuw. Appartementen zijn er het meest voorkomende type: 6.149 adressen op 8.743 woningen, en ruim de helft is huur.

Het weghalen van asbest uit een monument is toegestaan. Een nieuwe dakbedekking of gevelafwerking daarna kan wel een vergunning vragen, dus overleg daarover vooraf met de gemeente. In de Zijlweg-Oost, vanaf de jaren tachtig van de negentiende eeuw vooral door particuliere bouwers voor de middenstand gebouwd, staan veel tussenwoningen: ruim 2.000 van bijna 4.000 woningen, twee derde koop.

Huur, corporaties en VvE

Bijna de helft van de woningen is huur en bijna drie op de tien is van een corporatie. In de Slachthuiswijk is bijna driekwart huur, in Delftwijk bijna twee derde en in de Transvaalwijk is juist iets meer dan de helft koop. Huurders hoeven geen asbestonderzoek te regelen: dat hoort bij de verhuurder. Een gebroken plaat bij de meterkast of kapot vinylzeil geef je door, zonder er zelf aan te beginnen.

Wil je als huurder iets aanpassen, bijvoorbeeld een nieuwe keuken op eigen kosten, dan moet de verhuurder eerst nagaan of er asbest in zit. Woon je in een appartement dat je zelf bezit, vraag dan het bestuur van de VvE of er al een inventarisatie van het gebouw is. Dat bespaart een eigen onderzoek en laat meteen zien wat er in de gemeenschappelijke delen zit.

Bedrijfshallen, kantoren en scholen

Naast de woningen zijn er 3.298 utiliteitspanden van vóór het verbod: 1.161 bedrijfshallen en werkplaatsen, 446 kantoren, 124 zorggebouwen, 89 schoolgebouwen en 79 sportgebouwen. De regeling voor particulieren gaat daar niet op. Een gecertificeerd bedrijf verwijdert alles wat na een inventarisatie asbest blijkt te zijn, ook bij een paar platen.

Ook voor wie er werkt of verhuurt is het relevant. Een klusjesman die zonder vooraf te kijken in een plafond of wand boort, kan vezels vrijmaken. Een overzicht van wat waar zit voorkomt dat, en de koper of nieuwe huurder vraagt er vaak naar. Wat zo'n onderzoek inhoudt en wanneer het verplicht is, staat bij asbestinventarisatie.

Storm, isoleren en zonnepanelen

Het windstation IJmuiden ligt ongeveer elf kilometer van de stad en meldt een hoogste windstoot van bijna 173 kilometer per uur. In de provincie sprong het weer de afgelopen vijf jaar vierentwintig keer op code oranje of rood. Een gebroken asbestplaat ruim je niet op met bezem of stofzuiger. Kinderen en huisdieren gaan naar binnen, de stukken worden vochtig gemaakt met een plantenspuit en de verzekeraar krijgt een bericht. Het opruimen zelf is werk voor een gecertificeerd bedrijf.

Zonnepanelen liggen op een vijfde van de woningen. Een asbestdak kan ze niet dragen, want voor de bevestiging zijn gaten in de platen nodig. Wie panelen op een schuur wil, vervangt dus eerst het dak. Bijna de helft van de woningen komt uit de periode waarin spouwmuren nog niet werden geïsoleerd. Voor isolatie bestaan een gemeentelijke subsidieregeling en een duurzaamheidslening, maar beide gelden voor de isolatie en niet voor het saneren van asbest. Wie zijn zolder wil isoleren, laat bij twijfel eerst het dakbeschot controleren.

Toezicht, milieustraat en container op straat

Dat een sanering volgens de regels verloopt, controleert de Omgevingsdienst IJmond. Ziet iemand dat platen worden gebroken of dat asbest bij het gewone afval belandt, dan kan hij dat melden bij de gemeente of de omgevingsdienst.

De milieustraat neemt asbest aan tot 12 m² per keer, met pakketten van hooguit 25 kilo, luchtdicht en dubbel verpakt, en een kopie van de sloopmelding of vergunning. Voor een groot saneringsproject is dat te weinig, dus de afvoer regelt dan het saneringsbedrijf. Een container op de openbare weg heeft een ontheffing nodig als hij langer dan een maand blijft staan, als het totaal boven de 10 m² uitkomt of als er verkeershinder ontstaat. Zo'n ontheffing kost ruim driehonderd euro per aanvraag. Daaronder gelden wel regels, maar geen ontheffing.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij vier meter

Een schuur van vier bij vier meter komt uit op een dak van 16 m². Heb je geen rapport, dan kosten onderzoek en verwijdering samen volgens de richtprijzen minimaal € 2.200 en hooguit € 2.800. Hangt het dak aan dat van de buren, dan kan de prijs per adres lager uitvallen als jullie samen laten saneren. Met je eigen maten geeft de rekentool een nauwkeuriger bedrag.