Asbest verwijderen in West-Terschelling

Asbest op een eiland: eerst naar het bouwjaar kijken

In het dorp staan ruim 1.200 woningen, en ongeveer vier op de vijf is gebouwd voordat asbest werd verboden. Een groot deel is veel ouder. Vier op de tien woningen komt van vóór de oorlog, en de meest voorkomende bouwperiode van voor het verbod is die van vóór de jaren twintig. Vooral in de jaren na de oorlog ging asbest de bouw in. In oude huizen zit het daarom meestal niet in de oorspronkelijke bouw, maar in latere aanpassingen: isolatie rond oude cv-leidingen op een zolder of in een kruipruimte, een schoorsteen- of rookkanaal van asbestcement, vinylzeil in keuken of toilet en golfplaten op een schuur.

Ruim een kwart van de woningen komt uit de jaren zestig en zeventig, en het middelste bouwjaar van alle woningen ligt aan het begin van de jaren zestig. Naast het oude dorp is er dus een flinke groep huizen uit de tijd waarin asbestcement overal werd toegepast.

De oude kern: smalle straten, kleine huizen

De oude kern, door de bewoners Oud-West genoemd, rond de Torenstraat, het Brandarisplein, de Molenstraat en de Commandeurstraat, is na een brand in de zeventiende eeuw binnen enkele jaren herbouwd. Sindsdien is er vooral verdicht. De huizen zijn klein tot middelgroot, hebben een of twee bouwlagen met kap, staan op smalle percelen met een zeer hoge dichtheid en volgen een strakke rooilijn.

Zestig rijksmonumenten staan er, veelal kleine woonhuizen met trap-, punt- of klokgevel. Een beschermd dorpsgezicht is er niet. Voor jou als eigenaar betekent dat twee dingen. Het asbest zelf mag er gewoon uit, ook uit een monument. Wat je daarna terugzet op dak of gevel, kan wel een vergunning vragen, dus stem dat af met de gemeente voordat de sanering begint.

In de twintigste eeuw kwamen er woningwetwoningen op grotere kavels, met kromme rooilijnen en grotere voortuinen. Aan de Burgemeester Eschauzierstraat staan arbeiderswoningen in overgangsstijl die als rijksmonument zijn aangemerkt. Ook zulke huizen zijn in de loop van de tijd aangepast, en wat er sindsdien aan een keuken, een schoorsteen of een bijgebouw is toegevoegd, bepaalt of er asbest in zit.

Door de hoge dichtheid en de smalle percelen is er weinig ruimte voor een container of steiger. Laat de saneerder daarom vooraf kijken hoe de plek bereikbaar is.

De wijken van na de oorlog

Rond de oude kern ligt een rij buurten uit de wederopbouwperiode, met een regelmatige rechthoekige structuur en projectbouw van een of twee bouwlagen met kap. De grootste groep panden in het dorp komt uit de jaren vijftig en zestig, en vrijstaande woningen komen het meest voor. De buurten uit de jaren zeventig tot en met de jaren negentig hebben een vrijere verkaveling met gebogen en verspringende straten, met vrijstaande, rijtjes- en twee-onder-een-kapwoningen. Langs de Burgemeester Reedekerstraat en de Burgemeester van Heusdenweg staat vooral vrijstaande bebouwing.

Het grootste deel van de verdachte daken ligt in het dorp zelf: 123 daken bij ongeveer 1.200 woningen, waarvan ongeveer vier op de vijf van vóór het verbod. In de verspreide huizen buiten het dorp zijn het er twaalf bij twintig woningen, relatief veel dus, maar in absolute zin een klein aantal.

Schuren, bergingen en garageboxen

Van de 135 daken waar asbest op kan zitten, liggen er 85 op een schuur of garage bij een woning. In totaal beslaan ze ongeveer 7.400 m². Daarnaast zijn er 406 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, en 39 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Per duizend woningen ligt het aantal verdachte daken boven het gemiddelde van de 333 grootste plaatsen.

In de oude kern staan bijgebouwen op smalle percelen vaak dicht op elkaar of tegen het huis aan. Dat maakt een sanering ingewikkelder. Platen die over een erfgrens of tegen een buurman aan liggen, kunnen bij het losschroeven breken, en dan is het geen zelfklus meer. Overleg eerst met de buren.

Zelf doen mag alleen als je eigenaar bent van het gebouw en het gaat om hooguit 35 m² geschroefde platen die heel zijn. De sloopmelding doe je uiterlijk een week van tevoren via het Omgevingsloket, de startmelding twee dagen vooraf en de eindmelding op de eerste werkdag na afloop. Is het dak groter of ligt er een deel van de platen los of vastgelijmd, dan is een gecertificeerd bedrijf verplicht.

Huur, corporatie en appartementen

Ruim vier op de tien woningen is huur en bijna een kwart is van een corporatie. Daarnaast zijn er ruim tweehonderd adressen met het woningtype appartement. Als een huurwoning asbest bevat, regelt de verhuurder onderzoek en sanering. Zie je een beschadigde plaat, meld het dan en laat het zitten. Bij een appartement in een gebouw met een VvE vraag je eerst of het gebouw al is geïnventariseerd.

Hotels, werkplaatsen en andere bedrijfspanden

Na de oorlog nam het toerisme dankzij de dagelijkse veerdienst een hoge vlucht, en dat leidde al snel tot de bouw van hotels en andere voorzieningen in het dorp. Er staan 250 utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder 30 bedrijfshallen en werkplaatsen en 17 kantoren.

Deze gebouwen vallen buiten wat een particulier zelf mag. Ook bij een klein dak laat een eigenaar het asbest na een inventarisatie verwijderen door een gecertificeerd bedrijf.

Storm tussen duin en wad

Het dorp ligt tussen duin en wad, op nog geen zes kilometer van de kust. Friesland zag de afgelopen vijf jaar drieëntwintig keer een code oranje of rood afgekondigd. Bij het meetstation Hoorn Terschelling, op zo'n twaalf kilometer van het dorp, is ooit een windstoot van ruim 140 kilometer per uur gemeten.

Lig je na een storm met gebroken plaatmateriaal in de tuin, veeg of stofzuig het dan niet op. Zet kinderen en huisdieren buiten bereik, bevochtig de stukken met een plantenspuit en bel de verzekeraar. Opruimen laat je aan een gecertificeerd bedrijf over.

Isoleren en zonnepanelen na de sanering

Op zo'n vier op de tien woningen liggen zonnepanelen. Op asbestplaten schroef je geen panelen, want de bevestiging maakt gaten in het materiaal. Eerst een nieuw dak op de schuur of garage, dan pas panelen.

Bij oudere huizen speelt ook isolatie. Ruim de helft van de woningen is gebouwd in de periode tussen de jaren twintig en halverwege de jaren zeventig, waarin de spouwmuur nog niet werd geïsoleerd, en 366 adressen hebben energielabel G. De gemeente kent isolatieregelingen. Die zijn bedoeld voor de isolatie zelf en niet voor het weghalen van asbest. De woning moet een woonbestemming hebben; een recreatiewoning komt niet in aanmerking. Zie je bij het isoleren van de zolder vlakke platen tussen de balken, dan laat je eerst een monster onderzoeken.

Toezicht, milieustraat en een container op straat

Op het eiland controleert de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing of asbest volgens de regels wordt verwijderd. Gaan er platen aan gruzelementen of verdwijnt asbest in de gewone afvalbak, meld het dan bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Asbest hoort niet bij het gewone afval, en op het eiland ook niet bij de milieustraat, want die neemt het niet aan. Puin en ander bouw- en sloopafval gaan daar evenmin heen. Beide lever je in bij een aparte afvalverwerking, tegen de voorwaarden en tarieven die daar gelden. Een saneringsbedrijf regelt dat voor je, maar vraag het na voordat je akkoord gaat.

Een container of steiger die de weg belemmert, vraagt om een ontheffing van de gemeente. Er moet minstens 1,25 meter voetpad en 3,5 meter rijbaan vrij blijven. Staan bouwmaterialen of een bouwkeet op gemeentegrond, dan betaal je daarvoor een vergoeding per vierkante meter per dag. Voor het afzetten van een straat bij werkzaamheden is een tijdelijke verkeersmaatregel nodig.

Rekenvoorbeeld: een berging van drie bij zes meter

Een bergingsdak van drie bij zes meter komt uit op 18 m². Zonder rapport moet er een inventarisatie bij. De richtprijzen komen dan samen uit op minimaal € 2.200 en maximaal € 2.800. Wat jouw maten opleveren, zie je in de rekentool.