Asbest verwijderen in Twello

Ongeveer één op de negen woningen

In de woonplaats liggen bijna zevenhonderd daken waarop asbest kan zitten. Dat is ongeveer één verdacht dak op elke negen woningen, en in de vergelijking met ruim driehonderd andere plaatsen valt Twello in de categorie veel. Samen beslaan die daken ruim 54.000 m², en ruim achttien van de twintig liggen op een schuur of garage bij een woning, niet op het woonhuis zelf.

Bijna zeven op de tien woningen is van voor het asbestverbod. Ongeveer drie op de tien komen uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbestcement het vaakst werd verwerkt. De woningen uit de jaren zeventig vormen in het dorp de grootste groep panden. Dat is de tijd van tussenwoningen met een berging of schuur erachter, en dat verklaart een groot deel van de verdachte daken.

Het midden van het dorp: centrum, Demmerskamp en Molenveld

Het grootste aantal verdachte daken ligt in het midden: ruim driehonderd bij ruim 2.700 woningen. Hier liggen oudere en nieuwere delen door elkaar, want ongeveer zes op de tien woningen is van voor het verbod. In het Centrum komen appartementen het meest voor, een groot deel is huur en de grootste groep panden komt uit de jaren vijftig en zestig. Demmerskamp en de Stationsbuurt hebben veel tussenwoningen, ook met ruim de helft huur. Molenveld en Duistervoorde zijn gebouwd in de jaren zeventig, met opnieuw veel appartementen.

Bij een gebouw met meerdere eigenaren of huurders zijn dak, gevel en galerij gemeenschappelijk. Asbest in zulke delen is een zaak van de verhuurder of de vereniging van eigenaren, en een besluit om te saneren vraagt een gezamenlijke inventarisatie. Meld als huurder wat je ziet en werk er niet zelf aan.

De Veldjes en De Vijfhoek: de jaren zeventig

De Veldjes en De Vijfhoek komen uit de jaren zeventig en bestaan vooral uit tussenwoningen. In De Vijfhoek zijn zes op de tien woningen koop, in De Veldjes twee derde. Planetenbuurt en Hietweide zijn uit de jaren tachtig en daar is ruim acht op de tien woningen koop. Achter zulke huizen staan bergingen en schuren in rijen, vaak met hetzelfde type platen.

Dat heeft twee gevolgen. Omdat de buren vaak hetzelfde type berging hebben, ligt een gezamenlijke aanvraag voor de hand. En wie hier een huis koopt, laat niet alleen het huis, maar ook de berging meenemen in de keuring. Uit de jaren zeventig kun je asbestcement verwachten in golfplaten, gevelbeplating, dakbeschot, vensterbanken en rookkanalen, en harde vinyltegels in keuken of badkamer.

Het noorden en het zuiden

In het noorden liggen bijna tweehonderd verdachte daken bij ruim negenhonderd woningen, meer dan één op de vijf. Ruim acht op de tien woningen zijn van voor het verbod. Vrijstaande woningen komen er veel voor en het grootste deel is koop. Bij zo'n vrijstaand huis hoort vaak een garage of schuur, en op een groot perceel is er vaak in de loop der tijd iets bijgebouwd.

In het zuiden zijn het er ruim honderd bij bijna achttienhonderd woningen. Dat is de buurt met het hoogste aandeel woningen van voor het verbod, en bijna de helft komt uit de jaren zestig en zeventig. Uit de jaren tachtig kwam asbest nog voor, maar minder dan in de decennia ervoor.

Spoorlijn, industrie en villa's

De spoorlijn doorbrak alle bestaande verbindingen en bepaalde de groei van het dorp. Langs het spoor ontstond bedrijvigheid, onder meer een slachthuis, een groente- en fruitveiling en een meubelfabriek. Rond het begin van de vorige eeuw kwamen kleine vleeswarenfabrieken en zuivelfabrieken tot ontwikkeling, en later concentreerde de vleeswarenindustrie zich sterk in Twello. De industrie lag aan de westkant van de kern, tussen de Rijksstraatweg en de Molenstraat.

Aan de Rijksstraatweg staan villa's in neostijlen uit de tweede helft van de negentiende eeuw. Het stationsgebouw uit rond de eeuwwisseling heeft elementen van de chaletstijl. Zulke oude panden hebben in de oorspronkelijke bouw zelden asbest, maar ze zijn vaak aangepast. Een latere schoorsteen, rookkanaal, aanbouw of vloer kan wel asbest bevatten.

Schuren, garageboxen en bergingen

Naast de woningen telt de plaats bijna 2.800 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, bijna één bijgebouw op elke twee woningen. Daarbovenop komen bijna tweehonderd garageboxen en bergingen met een eigen adres.

Voor zo'n dak gelden de particuliere regels: je bent eigenaar, het dak ligt op eigen erf en het gaat om hooguit 35 m² geschroefde platen die heel zijn. Dat betekent een sloopmelding uiterlijk een week vooraf, een startmelding twee dagen vooraf en een eindmelding de eerste werkdag daarna. Een rij boxen onder één dak heeft vaak meerdere eigenaren. Zoek dus eerst uit wie eigenaar is, want een sanering raakt ook de platen boven de buurbox.

Buitengebied en akkers

Meer dan de helft van de woonplaats is landbouwgrond. In de verspreide huizen in het zuiden liggen 53 verdachte daken bij ruim vijfhonderd woningen, en in de verspreide huizen in het noorden 45 bij ruim honderd. In het noorden is dat ruim één dak op elke drie woningen. Het gaat daar vooral om grotere bijgebouwen en schuren.

Een agrarisch bedrijfsgebouw valt buiten de particuliere regeling. Dan is zelfs bij een klein dak een gecertificeerd bedrijf nodig. Laat bij een erf met meer gebouwen het hele terrein inventariseren. Zo houd je overzicht en vermijd je dat de saneerder meerdere keren moet komen.

Bedrijfspanden, kantoren en zorg

Er staan ruim honderdzestig utiliteitspanden van voor het verbod: ruim vijftig bedrijfshallen en werkplaatsen, bijna dertig kantoren, acht zorggebouwen, vier sportgebouwen en drie scholen. Voor deze panden kan een particulier de sanering niet zelf uitvoeren. Wie wil slopen of verbouwen, laat in de regel eerst inventariseren, en de sanering zelf is werk voor een gecertificeerd bedrijf. Het rapport van de inventariseerder, een andere partij dan de saneerder, komt in het LAVS. Vraag bij koop of huur van een pand altijd naar dat rapport.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Vijfentwintig keer in de laatste vijf jaar was het in Gelderland code oranje of rood. Gebroken golfplaat laat je liggen. Houd kinderen en huisdieren weg, bevochtig het materiaal alleen als dat veilig kan en geef de schade door aan de verzekeraar en een gecertificeerd bedrijf.

Bijna de helft van de woningen heeft zonnepanelen, en op een schuurdak is daar vaak nog ruimte voor. Op een asbestdak zijn panelen niet te monteren, want daarvoor moet er worden geboord. Eerst saneren, dan pas een nieuw dak met panelen. Bij ruim een derde van de woningen uit de jaren twintig tot halverwege de jaren zeventig is de spouwmuur niet geïsoleerd. De gemeente heeft een beleidsregel voor isolatie, die over energie gaat en niet over asbest. Voor wie de zolder wil isoleren, loont een controle van het dakbeschot vooraf, want vlakke platen tussen de balken kunnen asbest bevatten.

Toezicht, milieustraat en container

Toezicht op het verwijderen van asbest is een taak van de Omgevingsdienst Veluwe. Breken er platen of verdwijnt asbest in de gewone afvalbak, meld dat dan bij de gemeente of omgevingsdienst.

Wat de milieustraat vraagt voor asbest, hoor je het best vooraf van de gemeente. Het saneringsbedrijf brengt het asbest zelf naar een erkende verwerker en rekent dat door in de offerte. Voor een container of steiger op de openbare weg is soms een omgevingsvergunning nodig, afhankelijk van de grootte, de plek, de duur en de hinder. De gemeente heeft daarvoor een vergunningcheck.

Monumenten

Het dorp heeft drieëndertig rijksmonumenten en zevenendertig gemeentelijke monumenten. Is je huis of schuur een monument, stem een sanering die het uiterlijk raakt dan vooraf af met de gemeente. Dat geldt ook voor een dak of gevel die er na de sanering anders uitziet.

Rekenvoorbeeld: een schuur van vier bij zes en een half meter

Een schuur van vier bij zes en een half meter heeft een dak van 26 m². Volgens de richtprijzen komt een schuur van die grootte zonder rapport uit op vanaf € 2.300 tot ongeveer € 3.000, inclusief onderzoek en verwijdering. Met 26 m² zit je onder de 35 m² waarvoor particulieren zelf aan de slag mogen, mits de platen heel en geschroefd zijn. Met de rekentool vul je jouw eigen afmetingen in.