Asbest verwijderen in Voorst

Meer verdachte daken dan je bij een dorp verwacht

Voorst ligt op de overgang van de stuwwal naar het IJsseldal en is de naamgever van de gemeente. Het dorp heeft ruim 1.150 woningen en toch liggen er ruim 420 daken waarop asbest kan zitten, samen ruim 63.000 m². Per duizend woningen is dat ruim 360, en daarmee valt de plaats in de klasse veel als je haar vergelijkt met de 333 grootste plaatsen. Bijna 350 van die daken liggen op een schuur of garage bij een woning.

Een opvallend aantal staat los van het huis. Er zijn ruim 960 bijgebouwen van voor het verbod die geen eigen adres hebben, tegen ruim 1.150 woningen, en ruim vijftig garageboxen of bergingen met eigen adres. Het dorp bestaat dus voor een groot deel uit erven met meer dan één gebouw. Bij asbest gaat het hier daarom minder om het huis en vaker om wat eromheen staat.

Schuren, stallen en erven

Zo'n tweederde van het grondgebied is landbouwgrond. Rond het dorp staan hallehuisboerderijen met rietgedekte wolfdaken, en aan de Deventerweg zijn voorbeelden te zien. Bij zulke erven horen vaak een schuur, een stal of een loods uit de periode dat asbestcement populair was, en soms een kapschuur met golfplaten.

Een dak van 35 m² of minder, waarvan de platen geschroefd en heel zijn, mag je als particulier zelf verwijderen, op eigen erf en met een melding vooraf. Op een erf zijn de daken vaak groter. Bovendien telt het totaal: een deel zelf doen en de rest laten saneren mag niet. Is het gebouw agrarisch, dan kan het hoe dan ook alleen door een gecertificeerd bedrijf.

Vier op de tien woningen is vrijstaand en bijna twee op de tien is een twee-onder-een-kapwoning. Tussenwoningen zijn met ruim een op de acht in de minderheid. Er zijn dus weinig lange rijen bergingen met een gezamenlijk dak, zoals in een stad. Elk erf is een eigen zaak met een eigen eigenaar, en dat maakt een sanering eenvoudiger te beslissen. Wie met een buur of een nabijgelegen erf wil samenwerken, kan dat wel doen: een saneerder die toch in de buurt is, rekent minder voor het opbouwen en afvoeren.

Rond de kerk: de oude kern

De kern rond de Binnenweg en Kerkstraat is nog goeddeels oorspronkelijk. De kerk is middeleeuws en rijksmonument, en tegenover de kerk staat de oude pastorie met neoclassicistische kenmerken. In de buurt staan een T-boerderij en een boerderij die ook rijksmonument is, en de oude school van begin vorige eeuw. Aan de Schoolstraat staat een villa in Jugendstil. De kern geldt als karakteristiek gebied.

Wie hier een dak of gevel wil laten saneren, stemt de nieuwe afwerking vooraf af met de gemeente. Het asbest zelf verdwijnt zonder vergunning, maar wat er voor terugkomt, zoals een nieuwe dakbedekking op een monument, kan vergunningplichtig zijn. In zulke panden zit asbest zelden in de oude bouw. Het is eerder een rookkanaal, een plaat achter de kachel of een uitgebouwde schuur.

Villa's langs de Rijksstraatweg en oudere huizen

Aan de Rijksstraatweg, die in het begin van de negentiende eeuw is aangelegd, staat een concentratie villa's uit de tweede helft van de negentiende eeuw, afgewisseld met chaletvilla's van begin vorige eeuw en woonhuizen uit de jaren twintig en dertig. Langs de Binnenweg, Schoolstraat, Klarenbeekseweg en Enkweg staan middenstandswoningen, arbeiderswoningen en kleine boerderijen uit dezelfde periode.

Ruim een derde van de woningen is van voor de oorlog, en de meest voorkomende bouwperiode van voor het verbod is zelfs vroeger dan de jaren twintig. Asbest werd vooral na de oorlog toegepast, dus in zulke huizen zit het vooral in latere aanpassingen: isolatie rond oude cv-leidingen in kelder, kruipruimte of zolder, een plaat rond de ketel, vinylzeil of vinyltegels in keuken en toilet. Wie zo'n huis verbouwt, kijkt niet naar het bouwjaar maar naar het jaar van de laatste verbouwing.

De dorpskern na de oorlog

Na de oorlog is de oostzijde van het dorp opgevuld en de westzijde planmatig uitgebreid. De grootste groep panden in de dorpskern komt uit de jaren zeventig, en vrijstaande woningen komen het meest voor. In de dorpskern liggen 157 verdachte daken bij ruim 690 woningen, en bijna negen op de tien woningen is er van voor het verbod. Bijna zes op de tien woningen is koop, ruim vier op de tien huur. Ongeveer een kwart van de woningen komt uit de jaren zestig of zeventig.

Bijna een kwart van de woningen is van een corporatie. Zit er in een huurwoning asbest, dan zijn onderzoek en sanering een zaak van de verhuurder. Zie je een gebroken plaat in de berging, meld dat dan en laat het verder liggen. Als huurder die iets wil verbouwen, vraag je eerst of er een inventarisatie bestaat.

Het buitengebied rond het dorp

Een groot deel van de verdachte daken ligt niet in de dorpskern maar daaromheen. In het verspreide huizenbestand van het akkerbouwgebied liggen 70 verdachte daken bij 94 woningen, en in het gebied van Voorst en de Wilpse Klei 44 bij 128 woningen. Langs de IJssel op de Voorster Klei zijn het er 32 bij 35 woningen, en in het Appensche Veld 29 bij 17. In het Appensche Veld zijn er zelfs meer verdachte daken dan woningen.

In Gietelo liggen ruim veertig verdachte daken bij ruim honderd woningen, in het verspreide gebied tussen Gietelo en Bussloo bijna veertig bij ruim vijftig, en in Bussloo zelf acht bij dertig. Daar komt maar een klein deel van de woningen uit de jaren zestig en zeventig, maar dat zegt weinig over de bijgebouwen. Die zijn vaak in een ander jaar gebouwd dan het huis.

Scholen, kantoren en werkplaatsen

Voor utiliteit zijn er bijna vijftig panden van voor het verbod: tien bedrijfshallen en werkplaatsen, veertien kantoren, vier scholen, een zorggebouw en drie sportgebouwen. De regeling voor particulieren geldt hier niet. Een inventarisatie is in de regel verplicht vóór sloop of verbouwing, en de sanering is voor een gecertificeerd bedrijf.

In de gemeente bleef het in de tijd tot de oorlog overwegend agrarisch, met wat baksteenfabricage langs de IJssel, vleeswaren in Twello en houtindustrie in Klarenbeek.

Storm en energie

Vijfentwintig keer gold in de afgelopen vijf jaar code oranje of rood voor Gelderland, de provincie van het dorp. Het meetstation Deelen ligt zo'n 23 kilometer van het dorp, en daar is ooit een windstoot van ruim 122 kilometer per uur gemeten. Golfplaten van een schuur die losraken of breken ruim je niet zelf op. Houd kinderen en huisdieren weg, maak het materiaal nat, bel je verzekeraar en laat het opruimen door een gecertificeerd bedrijf.

In het buitengebied van het dorp heeft bijna twee derde van de adressen met een energielabel een label D tot en met G. Wie daar isoleert of zonnepanelen overweegt, moet rekening houden met het dak. Op een asbestdak lukt dat niet, want voor de bevestiging zijn gaten in de platen nodig. Saneer dus eerst, en laat bij het isoleren van een zolder het dakbeschot controleren.

Melden, afvoeren en toezicht

De melding doe je via het Omgevingsloket: de sloopmelding uiterlijk een week vooraf, de startmelding twee dagen vooraf en de eindmelding de eerste werkdag na afloop. Als een bedrijf sloopt, geldt na de sloopmelding in de regel een wachttijd van vier weken. De Omgevingsdienst Veluwe houdt hier toezicht op het werk. Zie je dat platen worden gebroken of dat asbest in een gewone afvalbak verdwijnt, meld het dan bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Voor de afvoer vraag je bij de gemeente na of en onder welke voorwaarden je asbest kunt inleveren. Een saneerder neemt de afvoer vaak mee in de offerte. Hoe het werk van zo'n bedrijf verloopt, staat bij asbestsanering.

Rekenvoorbeeld: een schuur van acht bij vier meter

Een schuur van acht bij vier meter heeft een dak van 32 m². Volgens de richtprijzen kost het weghalen van de platen ongeveer tweeduizend tweehonderd tot tweeduizend zeshonderd euro. Zonder rapport komt de inventarisatie erbij, en dan loopt de prijs van € 2.500 tot € 3.300. Is het dak groter dan 35 m², dan mag je het niet zelf doen. Je eigen maten reken je door in de rekentool.