Asbestbeheersplan voor gebouwen met asbest

Wat een asbestbeheersplan is

Asbest dat heel en onbeschadigd is, geeft nauwelijks vezels af. Daarom hoeft het niet altijd weg. Wil een eigenaar het laten zitten, dan moet er wel een afspraak zijn over hoe het gebouw veilig te gebruiken en te onderhouden is. Dat is wat een asbestbeheersplan vastlegt.

Het plan beschrijft waar het asbest zit, in welke staat het is en welke maatregelen en voorzorgen gelden. Het geeft gebruikers, onderhoudsmedewerkers en aannemers een handvat: waar mag niet worden geboord, wie moet worden gewaarschuwd en wat gebeurt er als er schade is. Een beheersplan is geen vervanging van verwijdering. Het hoort bij een gebouw waar asbest voorlopig blijft.

Voor wie het bedoeld is

Een beheersplan is relevant voor iedereen die een gebouw met asbest beheert of laat onderhouden.

• Gebouweigenaren van kantoren, bedrijfshallen en andere panden van voor het asbestverbod.
• Schoolbesturen en gemeenten die schoolgebouwen bezitten. Voor de onderwijshuisvesting bestaat een handreiking waarin de eigenaar verantwoordelijk is voor het opstellen van het plan.
• Verenigingen van eigenaren van appartementencomplexen, voor de gemeenschappelijke delen.
• Bedrijven en andere werkgevers, die als werkgever het asbestrisico in hun risico-inventarisatie en -evaluatie moeten meenemen.

Wanneer een asbestbeheersplan verplicht of verstandig is

Het antwoord is genuanceerd. Een beheersplan als losse, wettelijke verplichting staat niet in de regelgeving. Dat blijkt uit de arbocatalogus voor technische bedrijven, die het plan omschrijft als iets wat eigenaren van oudere gebouwen soms hebben en dat niet wettelijk verplicht is. Er zijn wel verplichtingen die in de praktijk op een beheersplan uitkomen.

Situatie	Wat geldt
Je sloopt of verbouwt een gebouw van voor het asbestverbod	Inventarisatie verplicht, en het asbest moet eerst weg
Je bent werkgever in een gebouw met asbest	Het asbestrisico hoort in de risico-inventarisatie en -evaluatie en medewerkers krijgen voorlichting
Je laat onderhoud uitvoeren aan een gebouw met asbest	Als opdrachtgever heb je een coördinatieplicht en moet je in veel gevallen een inventarisatierapport laten opstellen
Asbest blijft zitten in een schoolgebouw	De handreiking voor onderwijshuisvesting verwacht een beheersplan van de eigenaar
Je bent particulier met asbest in je woning	Geen plan verplicht; wel verstandig om vast te leggen waar het zit

Toch is een plan vaak verstandig. Zodra meerdere mensen met een gebouw werken, is kennis van het asbest een gedeelde verantwoordelijkheid. Een beheersplan voorkomt dat een monteur in een plaat boort die niemand had gemarkeerd.

Wat erin staat

De handreiking voor schoolgebouwen noemt minimaal deze onderdelen:

• een beschrijving, en eventueel een markering, van de plekken met asbest, met een plattegrond
• informatie voor gebruikers, zoals waar boren of bewerken niet is toegestaan
• een handleiding voor onderhoudspersoneel
• een calamiteitenplan om schade snel te herstellen
• een beschrijving van hoe betrokkenen worden geïnformeerd en wie daarvoor verantwoordelijk is
• een beschrijving van periodieke controles op de werking van de maatregelen
• een overzicht van maatregelen als controles daar aanleiding toe geven
• een overzicht van taken, bevoegdheden en bereikbaarheid van de verantwoordelijke en deskundige personen

Het plan moet eenvoudig zijn, zodat mensen het opvolgen, en overdraagbaar als het beheer van hand wisselt. Het inventarisatierapport vormt de basis. Lees in het artikel over het asbestinventarisatierapport hoe zo'n rapport is opgebouwd.

De risicobeoordeling in de gebruiksfase

Voor een beheersplan gaat het om de vraag of mensen die het gebouw gebruiken vezels kunnen inademen. Dat hangt af van de staat van het materiaal. Zolang asbest intact en goed beheerd is, vormt hechtgebonden asbest geen direct gevaar. Het risico ontstaat bij verwering, slijtage, brand, boren of zagen. De beoordeling kijkt daarom naar de staat van het materiaal, naar de bereikbaarheid ervan en naar hoe vaak mensen er in de buurt komen.

Als maatregel kan het afdekken of fixeren van het materiaal worden gekozen, het markeren ervan, of het periodiek meten van vezels in de lucht. Afhankelijk van de risico's blijft het materiaal zitten of wordt het toch verwijderd.

Voor het beoordelen van het risico op blootstelling in gebouwen bestaat een norm, NEN 2991. Die beschrijft hoe je de luchtconcentratie en het risico voor gebruikers van gebouwen met asbest beoordeelt. Een herziene versie ligt als ontwerp voor. Een onderzoek volgens deze norm hoort niet standaard bij het plan: de inventariseerder adviseert het alleen bij een redelijk vermoeden van een te hoge concentratie vezels in de lucht. In de handreiking voor schoolgebouwen wordt de lucht getoetst aan 2.000 vezelequivalenten per kubieke meter. De norm is bovendien niet bedoeld als eindinspectie na sloop; daarvoor is een andere norm. Hoe de klassen voor verwijderen zijn ingedeeld, staat bij de risicoklassen.

Periodieke controle en bijhouden

Een vaste frequentie schrijven de bronnen niet voor. Wel moet het plan zeggen hoe wordt gecontroleerd of de maatregelen werken en wat er gebeurt als dat niet zo is. Praktisch betekent dat een regelmatige ronde langs de locaties met asbest, waarbij wordt gekeken of het materiaal nog heel is, of markeringen nog zitten en of er is geboord of verbouwd.

Het plan blijft alleen bruikbaar als het actueel is. Na schade, een verbouwing of een nieuwe inventarisatie werk je het bij en houd je bij welke wijzigingen er zijn geweest. Een inventarisatierapport is doorgaans niet ouder dan ongeveer drie jaar. Wil je meer over de wettelijke kant, kijk dan bij de asbestwetgeving.

Zo begin je eraan

Begin met een inventarisatie door een gecertificeerd bureau, want zonder rapport weet je niet wat er zit. Daarna stel je vast welke materialen blijven en welke weg moeten, en leg je de rest vast in het plan. Heb je asbest in een gebouw waar niemand werkt of woont, dan is een korte beschrijving soms genoeg. Een complex met veel gebruikers vraagt om meer. Wil je weten wat zo'n onderzoek inhoudt, kijk dan bij de dienst asbestinventarisatie.