Asbest bij brand: wat jij als bewoner doet

Wat er met een asbestdak gebeurt bij brand

Asbest brandt niet. Het verandert pas bij zeer hoge temperaturen van structuur, en die worden bij een gewone brand zelden gehaald. Het bindmiddel eromheen, zoals cement, kunststof of karton, raakt wel zwaar beschadigd. Asbestcement spat al uiteen voordat die temperaturen zijn bereikt. Daardoor versplintert een asbestdak in kleine stukjes, die zich meestal in de directe omgeving verspreiden.

Het gaat niet alleen om daken. Bij een brand kunnen ook gevelplaten, spuitasbest, losse isolatie of vloerbedekking met asbest vrijkomen. Per materiaal verschilt het risico. Asbestcement zit vast in cement en geeft zolang het heel blijft weinig af, maar na een brand is dat niet langer zo.

Wie doet wat

Bij een brand met asbest werken meerdere partijen samen. Landelijk bestaat er een handreiking voor deze situaties, opgesteld met onder meer brandweer, GGD, RIVM en gemeenten. In de praktijk ziet de taakverdeling er zo uit.

Wie	Wat
Brandweer	blust, zet het mogelijke verspreidingsgebied af, meet de rook en neemt zo nodig luchtmonsters
Veiligheidsregio	deelt de berichtgeving en stemt de aanpak af met de gemeente; de invulling verschilt per regio
Gemeente	informeert bewoners, laat het gebied onderzoeken, regelt de opruiming en neemt een besluit over het vrijgeven
GGD	adviseert over de gezondheid en beantwoordt vragen van bewoners
Gecertificeerd bedrijf	brengt in kaart waar het asbest ligt en ruimt het op

Wat je tijdens de brand doet

Ga naar binnen en blijf uit de rook en de wind. Sluit ramen en deuren, zet ventilatie en airco uit en houd dieren binnen. Dek speelgoed en de zandbak buiten af. Volg de berichten van de gemeente en de veiligheidsregio via hun eigen kanalen.

Wat je na de brand doet

Raap geen stukjes op en loop er niet doorheen. Laat schoenen buiten of spoel ze af voordat je naar binnen gaat, en doe hetzelfde met kinderwagens, fietsen en rollators. Zit er een brokje in de weg bij de deur, schuif het dan voorzichtig opzij met een zachte bezem en spoel de bezem buiten af. Was kleding die je in de rook droeg apart.

Meestal ruimt een gespecialiseerd bedrijf ook binnen op. Mag je zelf schoonmaken, doe dat dan alleen vochtig en gebruik geen stofzuiger, want die blaast vezels de lucht in. Laat kinderen alleen op schone plekken spelen en houd huisdieren binnen of maak hun poten schoon. Houd ramen, deuren en ventilatie dicht tot de gemeente meldt dat het gebied is vrijgegeven. Stonden je ramen tijdens de brand open, dan hangt het af van de situatie of er asbest of roet is neergeslagen. De gemeente laat weten wat je dan moet doen, en je gaat de woning niet in als er eerst een schoonmaakbedrijf moet komen.

Zit er veel puin op je auto, rijd er dan niet mee weg. De gemeente en de brandweer wijzen in zo'n geval een plek aan waar je de auto kunt laten schoonspoelen.

Groenten en fruit uit de tuin

Eet groenten en fruit uit de tuin pas na het advies van de gemeente of de GGD. Planten nemen volgens de handreiking geen asbestvezels op, maar vezels kunnen aan de buitenkant zitten, en roet kan andere stoffen bevatten. Is het advies positief, was ze dan zorgvuldig. Eet niets wat zichtbaar vervuild is.

Wat het betekent voor je gezondheid

Asbest is alleen schadelijk als je losse vezels inademt. Het risico hangt af van de totale hoeveelheid vezels die je tijdens je leven binnenkrijgt, en tussen inademen en ziekte zit gemiddeld ongeveer veertig jaar. Een korte blootstelling, zoals bij een brand, verhoogt de kans op asbestkanker niet of nauwelijks. Er bestaat geen test om aan te tonen of je vezels hebt ingeademd. Heb je vragen, dan kun je terecht bij de GGD, en blijven klachten aanhouden, dan bij de huisarts. Lees meer over de gezondheidsrisico's van asbest.

Opruimen door een gecertificeerd bedrijf

Het opruimen van asbest na brand gebeurt door een gecertificeerd verwijderbedrijf, op basis van een inventarisatierapport. Eerst wordt vastgesteld waar het asbest terechtkwam, hoe ver het is verspreid en hoe groot het besmette gebied is. Pas daarna wordt schoongemaakt. Het materiaal wordt verpakt en afgevoerd, net als bij een gewone sanering; hoe dat verloopt, lees je bij asbestsanering. Als bewoner hoor je van de gemeente hoe en wanneer jouw tuin of terrein aan de beurt is. Vondsten die je onderweg tegenkomt, meld je via het nummer of e-mailadres uit de berichtgeving.

Particulieren ruimen brokstukken van een brand dus niet zelf op. De regel dat je tot 35 m² hechtgebonden asbest zelf mag weghalen, geldt voor hele, geschroefde platen en niet voor gebroken materiaal na brand.

Verzekering en kosten

Wie betaalt, hangt van de situatie af. De eigenaar van het terrein is in beginsel verantwoordelijk voor het verwijderen op zijn terrein en in de omgeving, en een gemeente kan kosten verhalen op de veroorzaker. In sommige gevallen heeft een gemeente aangegeven dat de schoonmaak van een particulier perceel bij de bewoner zelf ligt. Bij eerdere branden duurde het weken voordat duidelijk was wie wat betaalde.

Dat een dak asbest bevat, maakt de eigenaar volgens de Hoge Raad niet aansprakelijk, en een asbestdak is op zichzelf geen gebrek. Een brand verandert dat in beginsel niet. Wel kan een eigenaar aansprakelijk zijn als hij de brand mede heeft veroorzaakt.

Meld schade daarom direct bij je verzekeraar. Controleer of je opstalverzekering de opruimkosten van asbest vergoedt en tot welk bedrag. Opruimkosten na schade kunnen tienduizenden euro's bedragen, en verzekeraars kunnen opruimkosten in de toekomst uitsluiten.